Het jaar 2009 heeft voor de 116e jaargang van ons tijdschrift grotendeels in het teken van verandering gestaan. De nieuwe redactionele formule is meer gericht op de actualiteit dan de oude en daardoor kan de redactie minder werk vooruit verrichten. Dat vergde aanpassingen aan de sinds jaar en dag gebruikelijke werkwijzen. Ik kan nu met genoegen vaststellen dat de ommezwaai is geslaagd en dat de gedegen voorbereiding in de periode vanaf september zijn vruchten heeft afgeworpen. Een verandering die zeker niet onvermeld mag blijven is de nieuwe opzet van de website. Wie nog geen tijd heeft gevonden deze te bezoeken, adviseer ik dit toch eens te doen (www.ntvt.nl). Het is een waar genot rond te neuzen en alle mogelijkheden te onderzoeken. Enkele wijzigingen in de redactie hebben zich voorgedaan; redactiemedewerker dr. Max J.H. Witjes heeft wegens tijdgebrek onze redactie verlaten. Voor hem is dr. Jan G.A.M.
de Visscher als vervanger gevonden. Verder heeft dr. Michiel A.J. Eijkman de redactie
versterkt als redactiemedewerker.

Bespreken van bijwerkingen. Timing bij angstreductie. Reductie processus alveolaris na extractie gebitselementen. Verwijdering dentitie bant pathogenen niet uit. Beroepsdifferentiatie: Explosie van onkunde in de wetenschap. Specialisatie in geneeskunde: geen trend meer. Differentiatie in tandheelkunde: nog steeds een trend? Einde van de trend: differentiatie ‘tandarts-algemeen practicus’? Medisch: Sliktherapie. Uitstel centraal patiëntendossier. Tandheelkundig: Goede mondhygiëne belangrijk voor geheugen. Vlaamse strijd tegen bleken in schoonheidscentra. ‘Hou je mond gezond’ In memoriam: Prof. dr. W.A.M. van der Kwast (10 januari 1927 – 16 december 2009).

Facioscapulohumerale spierdystrofie wordt klinisch voornamelijk gekarakteriseerd door progressieve verzwakking van de spieren van het aangezicht, de schouder en de bovenarm. Het is een erfelijke aandoening met autosomaal dominante overerving die wordt veroorzaakt door de verkorting van een gerepeteerd stuk DNA in het uiteinde van de lange arm van chromosoom 4. Deze verkorting veroorzaakt een verandering van de chromatinestructuur en als gevolg daarvan waarschijnlijk deregulatie van 1 of meer genen. Een mondzorgverlener kan een belangrijke alarmerende functie hebben in het vroeg opsporen van patiënten met facioscapulohumerale spierdystrofie omdat de vaak asymmetrische aangezichtszwakte veelal het eerste symptoom is. Vanwege de aangezichtszwakte is adequate mondzorg van groot belang.

Bij een patiënt ontstond een ernstige bloeding in de mondbodem ten gevolge van het plaatsen van 2 implantaten in de interforaminale regio van de edentate mandibula. De hierdoor ontstane zwelling van de mondbodem veroorzaakte een levensbedreigende luchtwegobstructie. De patiënt werd met spoed overgebracht naar een ziekenhuis. De behandeling aldaar bestond uit toedienen van medicatie en intensieve observatie. In de literatuur worden ook intubatie of het verrichten van een tracheotomie met eventuele chirurgische interventies beschreven. De oorzaak lag in een beschadiging van de linguale arteriële vaatvoorziening. Vooral de cuspidaat- en premolaarregio zijn berucht vanwege een frequent voorkomende linguale concaviteit in de processus alveolaris. Ook ernstige atrofie van de processus alveolaris predisponeert. Kennis van de lokale anatomische omstandigheden, gerichte klinische inspectie en verschillende beeldvormende technieken zijn ter preventie relevant. Bij een dreigende luchtwegobstructie is het van levensbelang dat de patiënt zo spoedig mogelijk wordt gepresenteerd in het dichtstbijzijnde ziekenhuis voor verder beleid.

Parodontale en peri-implantaire infecties zijn complexe processen waarbij verschillende factoren, zoals oorzakelijke geassocieerde micro-organismen en roken, zijn betrokken. Onderzoek naar de invloed van dergelijke factoren heeft de laatste decennia geleid tot een verbeterde behandeling van deze infecties. Echter, de invloed van psychische stress in afwezigheid van andere factoren is nog onvoldoende duidelijk. Het vaststellen van stress in de anamnese, zowel kwalitatief als kwantitatief, blijkt een belangrijk instrument te kunnen zijn voor de behandeling van parodontitis en peri-implantitis.

Een deel van de tandheelkundestudenten heeft een bijbaan in de tandheelkundige praktijk, hetgeen de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) toestaat. In een onderzoek werd bepaald hoeveel studenten van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam een bijbaan hebben, welke tandheelkundige werkzaamheden zij verrichten en of het delegeren hiervan voldoet aan de eisen die de Wet BIG stelt. Alle tandheelkundestudenten
ontvingen een enquête. Van de 427 studenten die reageerden (respons 44%), had 71% een betaalde bijbaan, 25% werkte in een tandheelkundige praktijk. Naarmate de studie vorderde en de leeftijd toenam, werkten de studenten vaker in de tandheelkundige praktijk. De werkzaamheden betroffen vooral assisteren aan de stoel, geven van poetsinstructies en fluorideapplicaties, en gebitsreiniging. Deze studenten meenden beter op de hoogte te zijn van de Wet BIG dan de overige studenten. Zij waren hierover echter niet geïnformeerd vanuit de praktijk waar zij werkten. Daarnaast hadden zij een duidelijke behoefte aan meer informatie over het delegeren van voorbehouden handelingen.

Het doel van dit onderzoek was het burn-outrisico en de rol daarbij van belastende werkomstandigheden onder Nederlandse kaakchirurgen te meten. Tevens werd nagegaan wat de mate van bevlogenheid in het werk was en welke stimulerende werkomstandigheden daarbij een rol speelden. Alle 179 bij de Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Tandheelkunde in Nederland geregistreerde, praktiserende kaakchirurgen ontvingen een vragenlijst waarmee burn-out, bevlogenheid plus belastende en stimulerende werkaspecten konden worden gemeten. Met een respons van 70% kan worden geconcludeerd dat de Nederlandse kaakchirurg een relatief laag risico van burn-out en een hoge mate van bevlogenheid heeft. Belastende werkaspecten die verschillen in burn-outrisico verklaren zijn: ´Werkdruk en parktijkorganisatie´ en ´Gebrek aan variatie en perspectief´. Verschillen in mate van bevlogenheid werden daarentegen het best verklaard door ´Diversiteit van het beroep´ en ´Positief effect op patiënt´. Het is opmerkelijk dat alle belastende werkaspecten relatief lage, en alle stimulerende werkaspecten relatief hoge gemiddelde scores hebben.

Restauratieve Tandheelkunde: Klasse II-composietrestauraties na 4 jaar. Orthodontie: Gingivarecessie bij 15 % jongvolwassenen. Mondziekten en kaakchirurgie: Multipele sclerose en mondgezondheid. Materiaalkunde: Correcte belichtingstijd composiet zelf bepalen. Hechtsterkte van zelfetsende adhesieven aan glazuur. Sociale tandheelkunde: Retentie en effectiviteit van sealants. Gerodontologie: Preventie aspiratiepneumonie. Hygiene/Sterilisatie: Ziekenhuisbacterie en tandheelkunde. Gebitspathologie: Erfelijke glazuurstoornissen en nieraandoening

Osseointegratie en orale implantaten. Overzichtswerk kindertandheelkunde. Implantaten en prothetische constructies.
A. Jokstad: Osseointegration and dental implants. Vijfentwintig jaar na de bekende conferentie over osseointegratie in Toronto vond in 2008, in dezelfde stad, opnieuw zo’n bijeenkomst plaats. Aan de sprekers op dat congres was gevraagd hun visie op schrift te stellen en dit boek vormt daarvan het resultaat. Ames: Wiley-Blackwell, 2009 419 bl., geïll. ?? 125 ISBN 978 0 8138 1341 7.
G. Koch, S. Poulsen: Pediatric dentistry, a clinical approach. Het boek is een spijkerharde aanrader voor iedereen die op de hoogte wil blijven van verschillende onderdelen van de kindertandheelkunde of meer wil weten over (nieuwe) richtlijnen op dit gebied. Oxford: Wiley-Blackwell, 2009 360 bl., geïll. ?? 115 ISBN 978 1 4051 6100 8.
C. de Baat, G.M. Raghoebar, W.F.M. Pelkmans-Tijs: Implantaten en prothetische constructies. Een inleiding voor mondhygiënisten. Deze uitgave is samengesteld naar aanleiding van een verzoek van ervaren mondhygiënisten op een universiteitsafdeling, die daar dagelijks in aanraking kwamen met patiënten die behandeld werden met implantaten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2007 111 bl., geïll. ?? 35,00. ISBN 978 90 313 4381 2.

Scirus is een zoeksysteem voorzien van specifieke technieken om het internet te doorzoeken op wetenschappelijke informatie. Het systeem doorzoekt meer dan 350 miljoen webpagina’s en haalt gegevens uit databanken, onderzoeksrapporten, peer-reviewed artikelen, patenten, tijdschriften, digitale archieven en de repositories van universiteiten. Filtertechnieken zorgen er voor dat relevante gegevens worden opgehaald, óók uit pdf- en postscript (print)bestanden van websites die niet openbaar toegankelijk zijn. Het zoekterrein van Scirus bestrijkt, behalve biotechnologie, fysica en geneeskunde, ook de sociale wetenschappen.

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.

De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van J.W.H.F. Frenken, S.A. Zijderveld, J.P.H.van den Bergh, F.W. Huisman, M.S. Cune. Hematoom in de mondbodem na een implantaatbehandeling.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van J. Wilbers, R.R. Frants, B.G.M.van Engelen, G.W. Padberg, S.M.van der Maarel. Facioscapulohumerale spierdystrofie.
De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van H. Strooker, E.de Geus, W.A.van der Reijden, M.L. Laine, A.J.van Winkelhoff. Stress en parodontale gezondheid.

Geen relatie Body-Mass Index en mondgezondheid. Acupunctuur en temporomandibulaire disfunctie. Geen effect van bleken op hechtsterkte brackets. Intern bleken is voorspelbaar en effectief. Naaldbreuk bij toedienen anesthesie is zeldzaam. Onderzoek natuurlijke veroudering gebitselementen. Botweg beter. Innovatieve mondzorg declarabel. Webbespreking: Visuele analoge schaal voor het meten van pijn. Agenda uiygelicht: Studiedag zwangerschap in de praktijk. Erratum: Fout in de kennistoets van december.
Link voor het downloaden en een uitleg van de visuele analoge schaal (VAS): http://beheer.ntvt.nl/UserFiles/Media/VASpijnmeting.pdf