Foto van de redactie. In 2003 hebben er veel veranderingen plaatsgevonden in de redactie van ons Tijdschrift.
Eigen casus in het NTvT. In het aprilnummer van ons tijdschrift is het redactionele plan aangekondigd om de populaire rubriek ‘Uit en voor de praktijk’ uit te breiden met casussen uit de dagelijkse praktijk van algemeen practici.

Voor het vinden van retentie van een faciaalprothese wordt in toenemende mate gebruikgemaakt van dentale, enossale implantaten. Een faciaalprothese vervangt verloren gegane extraorale weefsels met behulp van een acryl of silicone materiaal. Een dergelijke behandeling vergt specifieke overwegingen van de chirurg, de orofaciaalprothetist en de orofaciaaltechnicus. In dit artikel wordt aan de hand van een patiëntbeschrijving ingegaan op de problematiek die met het vervaardigen van zo’n voorziening, in dit geval een implantaatgedragen orbitaprothese, gepaard gaat.

Hoewel de mondgezondheid van de meeste kinderen goed is te noemen, zijn er nog steeds risicogroepen waarvan de mondgezondheid te wensen overlaat. Voor deze groepen zijn collectieve preventieve tandheelkundige maatregelen nog steeds wenselijk. Deze tandheelkundige risicogroepen, veelal afkomstig uit de lagere sociaal-economische strata en vaak van allochtone origine, bevinden zich vooral in de grote steden. Dit gegeven was voor de GGD Rotterdam en omstreken en de GG en GD Amsterdam aanleiding om 2 tandheelkundige preventieprogramma’s voor risicogroepen op te zetten en op effectiviteit te onderzoeken. In dit artikel wordt ingegaan op de effectiviteit van één van die programma’s, te weten het klassikaal fluoridespoelen. bij 18 scholen uit de laagste sociaal-economische strata is gedurende 5 jaar klassikaal fluoride gespoeld. Op 3 momenten is de mondgezondheid onderzocht: het moment dat de kinderen in groep 3 zaten, in groep 5 en in groep 8. In vergelijking met de controlegroep lieten de kinderen uit de spoelgroep een significant lagere toename van cariës zien. Dit betekent dat het klassikaal fluoridespoelen een effectieve methode is om de mondgezondheid van tandheelkundige risicogroepen te verbeteren.

De werkgroep uitvoeringsrichtlijnen gnathologie (WUG) van de Nederlandse Vereniging voor Gnathologie en Prothetische Tandheelkunde stelde in 1999 een projectgroep samen, die een consensustekst moest samenstellen over de diagnostiek en therapie van temporomandibulaire stoornissen in Nederland. bij de behandeling van musculoskelettale stoornissen van het kauwstelsel wordt in die consensus gekozen voor een tweesporen- of biaxiale benadering met aandacht voor de somatische en psychosociale aspecten. De belangrijkste klinische beelden zijn in dit artikel beschreven en tevens worden de relevante opties voor therapie gegeven. Aan de orde komen tendomyalgie, myogene bewegingsbeperking, artralgie, discusluxatie, residuale osteoartrose, adhesievorming/ankylosering en luxatie. Het beleid bij alle aandoeningen bestaat uit counseling, aangevuld met andere opties afhankelijk van de diagnose. Reversibele behandelopties, zoals de stabilisatieopbeetplaat, medicatie en fysiotherapie, behoren veelal tot de eerste keus van aanpak. Minimaal invasieve ingrepen zijn soms vroeg in het beloop geïndiceerd. Binnen de biaxiale benadering kan psychologische zorgverlening deel uitmaken van het beleid.

Het project ‘Van zorgvraag naar een beroeps- en opleidingsstructuur tandheelkunde’ had tot doel het bereiken van consensus in het tandheelkundig beroepsveld over de inrichting van de toekomstige beroepsstructuur en beroepsuitoefening. De hiertoe gebruikte methode betrof een beschrijvende analyse van door middel van literatuuronderzoek en consensusbijeenkomsten verkregen gegevens. bij het project waren afgevaardigden van alle relevante beroepsorganisaties in de tandheelkunde betrokken. Het project heeft geleid tot de formulering van profielschetsen voor de toekomstige tandheelkundige professionals en het toekomstige tandheelkundig team. Concluderend kan worden gesteld dat het beroepsveld tandheelkunde op hoofdlijnen overeenstemming heeft bereikt over de inrichting van de toekomstige beroepsstructuur en beroepsuitoefening. Deze discussie is echter nog niet afgerond en nadere samenwerking tussen de beroepsorganisaties wordt aanbevolen.

Samenvatting van de inaugurele rede uitgesproken door W.H. van Palenstein Helderman bij het aanvaarden van het ambt van bijzonder hoogleraar in Gezondheidszorgonderwijs en onderzoek op het terrein van de tandheelkundige zorgverlening in ontwikkelingslanden, vanwege de Stichting Dental Health International Netherlands (DHIN) aan het Universitair Medisch Centrum Sint Radboud van de Katholieke Universiteit Nijmegen op vrijdag 25 april 2003.

Geneesmiddelengebruik heeft in veel gevallen invloed op de speekselproductie. Een casus wordt gepresenteerd van een 26-jarige man, die tien jaar geleden het vitamine-A-derivaat isotretinoïne heeft gebruikt. Sinds het gebruik van dit medicijn is er irreversibele xerostomie opgetreden. De ontwikkeling van de klachten van de patiënt is gedurende drie jaar gevolgd. Speekseltesten werden uitgevoerd ter bepaling van de secretiesnelheid en de zuurgraad. De geringe hoeveelheid rustspeeksel was sterk visco-elastisch, duidend op een kleinere bijdrage uit de gl. parotidea. Verder was het speeksel nauwelijks mechanisch te stimuleren, maar wel met behulp van een 4% citroenzuuroplossing, zonder enige vertraging. Vanuit de anamnese werd een aantal andere factoren die van invloed kunnen zijn op deze ernstige monddroogte uitgesloten. Geconcludeerd werd dat de opgetreden xerostomie nauwe samenhang vertoonde met het gebruik van isotretinoïne (Roaccutane®) in het verleden. Aandacht voor zowel registratie van huidig geneesmiddelengebruik als dat uit het verleden kan zinvol zijn om veranderingen in de mondgezondheid op te sporen.

Glaucoom is een verzameling van aandoeningen die worden gekenmerkt door gezichtsvelduitval. De gezichtsvelduitval is het gevolg van schade aan de gezichtszenuw door een te hoge oogboldruk. De patiënt krijgt een steeds nauwer gezichtsveld. Op het laatst is het blikveld nog maar een nauwe koker. De mechanismen van glaucoom zijn bekend maar waarom iemand de ziekte krijgt, is meestal een raadsel. Deze bijdrage bespreekt de vele vormen van glaucoom, de diagnose en therapie, de epidemiologie en de preventie.

De Centers for Disease Control and Prevention (CDC) is wereldwijd bekend als de organisatie die zich bezighoudt met ziekte, preventie en het bevorderen van gezondheid. De CDC ontwikkelt hiertoe een groot aantal activiteiten onder andere gericht op de voorlichting en educatie van de bevolking. De website van de CDC bevat een enorme hoeveelheid materiaal die vrij toegankelijk is en daarmee een bijdrage kan leveren aan de informatiebehoefte over gezondheidsvraagstukken van zowel leek als beroepsbeoefenaar.