De laatste decennia is er veel aandacht besteed aan het verbeteren van de gebitstoestand van basisschoolkinderen. Om een indruk te krijgen van de huidige stand van zaken met betrekking tot de gebitstoestand en de mondgezondheid is in de provincie Drenthe een onderzoek gedaan onder 1.147 kinderen van groep 2 en groep 8. Van de kinderen heeft 33% een niet-gaaf gebit en 13% heeft last van gingivitis. Het hoogste percentage niet-gave gebitten is te vinden onder kinderen uit de lage sociaaleconomische klasse en kinderen uit het speciaal onderwijs. Het blijkt dat deze kinderen minder vaak poetsen, later naar de tandarts gaan en vaker snoepen. De gebitstoestand van kinderen die een poetsinstructie hebben gehad is niet beter dan die van kinderen die geen poetsinstructie hebben gehad. Ook van de kinderen van wie de ouders voorlichting over mondgezondheid hebben gehad, is de gebitstoestand niet beter dan die van kinderen van wie de ouders geen voorlichting hebben gehad.

Permucosale implantaten hebben in de loop der jaren een duidelijke plaats verworven in de behandeling van tandeloosheid. Vanuit Zweden zijn goede resultaten gerapporteerd over vaste prothetische constructies als suprastructuur op implantaten. In Nederland wordt de goedkopere behandeling met een overkappingsprothese op implantaten als een aantrekkelijke en kwalitatief goede behandeling beschouwd. Het in dit artikel beschreven onderzoek had als doelstelling de verhouding tussen een vaste prothetische constructie en een overkappingsprothese voor de behandeling van met implantaten gerehabiliteerde edentate onderkaken in Nederland in kaart te brengen. Tevens werd nagegaan welke mesostructuren voor overkappingsprothesen werden toegepast. Eind 2002 werd aan alle centra voor bijzondere tandheelkunde en grote centra voor behandelingen met implantaten in Nederland een vragenlijst toegezonden. Uit de verkregen gegevens bleek dat voor meer dan 90% van de met implantaten in een edentate onderkaak behandelde patinten in 2001 een overkappingsprothese was vervaardigd. De toegepaste mesostructuur was in 85% van de gevallen een staaf-hulsconstructie. Als voornaamste reden om te kiezen voor een overkappingsprothese ten faveure van een vaste constructie werd het kostenaspect genoemd.

TNO Kwaliteit van Leven, voorheen TNO Preventie en Gezondheid, heeft in opdracht van het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) een inventarisatie gedaan naar de standpunten van verschillende partijen ten aanzien van de directe toegankelijkheid van acht paramedische beroepsgroepen. In twee opeenvolgende artikelen worden de resultaten van het rapport Haalbaarheidsstudie Directe Toegankelijkheid Mondhygiënisten en Tandprothetici samengevat. In dit eerste artikel worden de standpunten van diverse landelijke organisaties weergegeven ten aanzien van de directe toegankelijkheid van de mondhygiënist. De betrokken organisaties zijn de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten (NVM), de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT), de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT), het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF). In het onderzoek werd specifiek gevraagd naar de haalbaarheid en wenselijkheid van de directe toegankelijkheid van de mondhygiënist, naar de voor- en de nadelen van de directe toegankelijkheid, naar de gevolgen voor het kwaliteitsbeleid en naar de mogelijkheid en wenselijkheid van het opstarten van proefprojecten. In het tweede artikel worden de standpunten van de in het veld werkzame mondhygiënisten en tandartsen beschreven ten aanzien van de directe toegankelijkheid van de mondhygiënist.

Onlangs verscheen een beschouwing in het Journal of Esthetic and Restorative Dentistry over de verschuiving van amalgaam naar composiet als direct vulmateriaal in de zijdelingse delen. Als nadelen voor het abrupt overstappen naar composiet worden genoemd de relatieve onbekwaamheid van tandartsen met composietverwerking en de grote operateurgevoeligheid, waardoor veel klinische problemen zouden voorkomen. Het artikel beschijft de situatie in de Verenigde Staten, waar posterieur composiet nog slechts mondjesmaat wordt onderwezen. Deze situatie lijkt anders dan in Nederland, waar amalgaam grotendeels uit het onderwijs is verdwenen. Vooral wanneer de overgang geleidelijk verloopt, lijken er weinig klinische problemen op te treden. Het is dan ook goed te beseffen dat geconstateerde verschillen in de kwaliteit van amalgaam en composietrestauraties voor een groot gedeelte operateurbepaald zijn. Anderzijds doet de tandarts er goed aan bewezen materialen en technieken te gebruiken die inmiddels ook voor posterieur composiet bekend zijn.

Dit artikel is een bewerkte samenvatting van een publicatie in het Journal of Dental Research (september 2004) waarin de vraag centraal staat hoe men het grote aantal vacante docentposities aan de faculteiten Tandheelkunde in de Verenigde Staten zou kunnen vervullen. De doelstelling om het klinisch tandheelkundig onderwijs een evidence-based karakter te geven, vereist de inzet van wetenschappelijk goed getrainde medewerkers. Het is daarom belangrijk jonge ambitieuze clinici aan de faculteiten te verbinden en de keuze van een academische carrière voor hen aantrekkelijk te maken. In het persoonlijke commentaar van de auteur wordt deze Amerikaanse problematiek afgezet tegen de situatie aan de Nederlandse faculteiten Tandheelkunde, in het bijzonder het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam.

Ankylose van het kaakgewricht en een hiermee eventueel gepaard gaande deformatie van het maxillofaciale skelet zijn uit functioneel en esthetisch oogpunt ernstige afwijkingen. Ondanks de ontwikkelingen in de maxillofaciale chirurgie blijft de behandeling van patinten met ankylose van het kaakgewricht problematisch. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen van de behandeling van patinten met ankylose van het kaakgewricht, 25 jaar na verschijning van het proefschrift Over de ankylose van het kaakgewricht. De conventionele röntgenologische diagnostiek is vervangen door computertomografie, eventueel aangevuld met stereolithografie. Een ortroplastiek bij een volwassen patiënt bestaat tegenwoordig uit resectie van de vergroeide gewrichtsdelen met interpositie van weke delen, gevolgd door intensieve fysiotherapie. Eventuele deformaties van het maxillofaciale skelet kunnen door middel van distractieosteogenese worden gecorrigeerd.

Verdieping in een tandheelkundig onderwerp dat in het kerncurriculum niet of weinig aan de orde komt, krijgt in de opleiding Tandheelkunde in Groningen vorm in keuzeprojecten. Dit artikel geeft een overzicht van de doelstellingen van de verschillende keuzeprojecten, van het programma en van de wijze waarop studenten worden getoetst. Ook wordt ingegaan op enkele ervaringen van studenten en docenten met dit type onderwijs. Het keuzeonderwijs in Groningen blijkt effectief te zijn omdat het studenten theoretisch en (pre)klinisch voorbereidt op specifieke onderdelen van de tandheelkunde en een orintatie geeft op de wetenschappelijke aspecten ervan. Studenten en docenten oordelen positief over het keuzeonderwijs. Het keuzeonderwijs lijkt bijzonder geschikt om professioneel gedrag van studenten te toetsen.

Samenvatting van de inaugurele rede uitgesproken door E.C.I. Veerman bij het aanvaarden van het ambt van bijzonder hoogleraar op het gebied van antimicrobile speekselpeptiden als antibiotica aan de Vrije niversiteit/Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam vanwege de Stichting Skeletal Tissue Engineering Group Amsterdam (STEGA) op 30 juni 2005.

Een 86-jarige edentate patiënte meldt zich bij een tandprotheticus voor het vervaardigen van een nieuwe prothese. In de omslagplooi in de regio van gebitselementen 36/37 bevindt zich een beenharde structuur, waarvan de patinte geen hinder ondervindt. De tandprotheticus verwijst de patiënte voor nadere diagnostiek. Het blijkt te gaan om een benigne afwijking die geen chirurgische interventie behoeft. Aan de hand van dit gegeven wordt geïllustreerd hoe in de tandprothetische praktijk met dit soort bevindingen om te gaan. Besproken wordt hoe de bevoegdheden, die sinds 1 december 1997 geregeld zijn in de Wet BIG, de competenties en de verantwoordelijkheden van de tandprotheticus bij de behandeling van de edentate patiënt liggen.

Een 34-jarige vrouw klaagde over een in een half jaar ontstane zwelling in het onderfront. Het bleek te gaan om een in de kaak zelden voorkomend ossificerend fibroom. Gelet op de betrekkelijk snelle groei en de uitgebreidheid van de afwijking werd besloten tot een continuiteitsresectie van de mandibula en primaire reconstructie met behulp van een vrij gevasculariseerd fibulatransplantaat.

Obesitas komt bij circa 10% van de Nederlandse volwassenen voor. Het is een chronische, ongeneeslijke ziekte met een aanzienlijke mortaliteit en comorbiditeit. De comorbiditeit is door langdurig en relatief gering gewichtsverlies (515%) sterk te reduceren. De belangrijkste oorzaak van obesitas is een verstoorde balans tussen energie-inname en energiegebruik. De behandeling bestaat primair uit dieetadviezen, gedragsverandering en verhoging van de lichamelijke activiteiten. Op indicatie kan deze behandeling worden gevolgd door het voorschrijven van geneesmiddelen of chirurgie. Obesitas wordt gerelateerd aan verschillende orale afwijkingen, zoals cariës, parodontitis en xerostomie. Ook kan het consequenties hebben voor het tandheelkundige behandelplan.