De redactie van het Tijdschrift is met de Begeleidingscommissie van het Q-Keurmerk© van mening dat het goed en zinvol is op de invoering van een studiepuntenstelsel te anticiperen. Daarom worden met ingang van januari 2007 per nummer van het Tijdschrift 3 artikelen voorzien van vragen waarmee de kennis van de inhoud van de desbetreffende artikelen kan worden getoetst.

Orale bewegingsstoornissen, kaakpijn en gebitsslijtage zijn voorbeelden van klinische problemen die deel uitmaken van de tandheelkundige discipline ‘orale kinesiologie’. De postinitiële masteropleiding in de orale kinesiologie bestaat voor ongeveer de helft uit het bekwamen in de diagnostiek, de indicatie en de behandeling van patiënten met oraalkinesiologische problemen. De overige tijd wordt besteed aan het volgen van thematisch onderwijs en het uitvoeren van een eigen onderzoeksproject. De breedte van de opleiding beoogt een verbeterde zorg te realiseren voor patiënten bij wie de behandeling tot nu toe werd uitgevoerd door verschillende behandelaars. Kandidaten die de 3-jarige opleiding die gedurende 3 dagen per week wordt gegeven met succes afronden, ontvangen het ‘Master in Oral Kinesiology’-diploma. Tevens kunnen zij erkenning aanvragen als tandarts-gnatholoog.

Hypermobiliteit van het kaakgewricht is klinisch alleen waarneembaar via knappende geluiden en schokkend uitgevoerde bewegingen van de mandibula. Deze symptomen zouden het gevolg zijn van een dislocatie van het caput mandibulae voorbij de eminentia articularis bij maximale mondopening. Doel van dit onderzoek was om te toetsen of bij maximale mondopening de positie van het caput mandibulae van een symptomatisch hypermobiel kaakgewricht afwijkt van die van een kaakgewricht zonder hypermobiliteit. Op basis van diagnostiek met opto-elektronische bewegingsregistraties werden 9 personen met een hypermobiel kaakgewricht en 9 controlepersonen geselecteerd. De positie van het caput mandibulae ten opzichte van de eminentia articularis bij maximale mondopening werd beoordeeld op ‘magnetic resonance imaging’-opnamen. Bij de experimentele groep bewoog het caput mandibulae voorbij de eminentia articularis, maar dit bleek ook het geval te zijn bij de helft van de controlegroep. Deze grote overlap tussen de 2 groepen suggereert dat alleen de condyluspositie niet verantwoordelijk is voor symptomatische hypermobiliteit van het kaakgewricht.Wellicht is symptomatische hypermobiliteit van het kaakgewricht pas klinisch waarneembaar in combinatie met een specifieke werkrichting van de kauwspieren.

Met een vragenlijst werd aan 715 tandartsen hun oordeel gevraagd over de door hen gevolgde opleiding aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. De respons was 50,9%, waarvan 57,4% vond dat zij voldoende ervaring had opgedaan om zelfstandig als tandarts te kunnen werken.Verder oordeelde 70% dat de behandeling van patiënten in de studie goed aansloot op de praktijk.Wel achtten veel respondenten het wenselijk tijdens de studie meer praktijkervaring op te doen, zowel in specifieke verrichtingen als in een stagejaar.Van de afgestudeerden bleek 65,9-84,1% (zeer) tevreden over de docenten, waarbij 61,0% opmerkte dat de didactische kwaliteiten verbeterd zouden kunnen worden. Het merendeel van de respondenten was tevreden met hun opleiding. Deze resultaten komen in grote mate overeen met die van voorgaande onderzoeken en bieden goede mogelijkheden het onderwijs te optimaliseren.

De patiënttevredenheid bij het gebruik van magneet-, staaf-huls- en drukknopverankering bij overkappingsprothesen op 2 implantaten in de edentate onderkaak werd onderzocht. Bovendien werd nagegaan of er een correlatie bestond tussen de patiënttevredenheid en de maximale bijtkracht. Achttien tandeloze patiënten met functionele klachten over hun onderprothese ontvingen na de eerste-faseoperatie, waarbij 2 implantaten waren ingebracht, een nieuwe volledige gebitsprothese zonder verankering. Na 3 maanden werd de onderprothese voorzien van een willekeurig gekozen mesostructuur. Na 3 en na 6 maanden werd het verankeringssysteem vervangen door een ander. Patiënten vulden een vragenlijst in over de functie van de gebitsprothese aan het begin van het onderzoek, 3 maanden met de nieuwe prothese zonder verankering en telkens nadat een mesostructuur 3 maanden in situ was geweest. Aanvullend gaven zij hun totale tevredenheid weer op een visuele analoge schaal (VAS). Gegevens over de maximale bijtkracht werden betrokken uit een eerder onderzoek bij dezelfde populatie. Aan het eind van het onderzoek gaven de patiënten aan welk type mesostructuur het beste beviel. Met een mucosaal-gesteunde overkappingsprothese op implantaten werd een groot aantal klachten gereduceerd. De VAS-score vormde een betere afspiegeling van de voorkeur van de patint dan de vragenlijsten. De patiënten hadden een sterke voorkeur voor een staaf-huls- (10 patiënten) of een drukknopverankering (7 patiënten). De voorkeur van een patiënt kon niet worden voorspeld op basis van de observaties aan het begin van het onderzoek. De maximale bijtkracht kon niet worden gecorreleerd aan de gemiddelde schaalscores of VAS-score.

Aan het einde van de jaren 70 in de vorige eeuw werden door onderzoek de condities geoptimaliseerd van de orgaankweek van tandkiemen van knaagdieren om de vorming en de mineralisatie in dentine en glazuur in vitro te onderzoeken. Dit tandmodel werd vervolgens gebruikt voor fundamenteel onderzoek naar mineralisatieprocessen in glazuur en dentine.Vervolgonderzoeken richten zich op het verklaren van de werking van osteocalcine, een van de meest voorkomende niet-collagene eiwitten in alle mineraliserende type-I-bindweefsels. In vitro-onderzoeken met tandkiemkweken en analyse van osteocalcinedeficintdentine van cuspidaten van muizen gaven vooralsnog geen duidelijke functie van dit eiwit bij de vorming van dentine te zien.

Een jongeman van Afrikaanse afkomst werd verwezen met een spontaan ontstane dove lip. Klinisch kon een uitval van de nervus mentalis worden geobjectiveerd, echter zonder dat bij klinisch en rntgenologisch onderzoek hiervoor een oorzaak kon worden aangewezen. Uit de anamnese bleek dat de jongeman bekend is met sikkelcelanemie. Bij sikkelcelpatinten dient eerst te worden gedifferentieerd tussen klachten ontstaan door infarcering van het aangedane gebied en osteomyelitis alvorens een behandeling in te stellen. Uiteindelijk kon met behulp van positron emissie tomografie (PET)-scanning de diagnose osteomyelitis worden gesteld. De pathogenese van sikkelcelanemie en het belang voor de tandarts worden in deze bijdrage toegelicht.

Geleidingsanesthesie van de nervus mandibularis (mandibulaire blokanesthesie) is een veelgebruikte vorm van anesthesie. De techniek is gevoeliger voor technische fouten dan infiltratieanesthesie.Van 2 patinten bij wie anesthesie met een mandibulair blok leidde tot parese (van takken) van de nervus facialis en nervus vagus worden de casus geanalyseerd. Naar aanleiding hiervan wordt advies gegeven over hoe te handelen wanneer een dergelijk onbedoeld effect van mandibulaire blokanesthesie zich voordoet.

Atlas voor parodontologie - Immunologie in een oogopslag. Rateitschak KH, Wolf HF, Hassell TM, ed.: Periodontology. Color atlas of dental medicine. J.H.L. Playfair, B.M. Chain: Immunology at a glance.