Onderzoek werd gedaan naar de verlening van mondzorg in verpleeg- en verzorgingshuizen en instellingen voor verstandelijk gehandicapten. Daartoe werden stafleden, afdelingsmedewerkers en tandartsen genterviewd. In een aantal verpleeg- en verzorgingshuizen werd tevens onderzoek gedaan naar de mondgezondheid van de bewoners. In de verpleeghuizen was 70% van de bewoners van 60 jaar en ouder edentaat, in de verzorgingshuizen 89%. Ongeveer de helft van de bewoners ondervond moeilijkheden met het kauwen of afbijten van voedsel. Ook het losgaan van de onderprothese was een veelgenoemde klacht. Uit het klinisch onderzoek bij dentaten bleek dat tussen de molaren en premolaren meestal weinig of geen functionele contacten voorkwamen. Bij edentaten was de onderkaak in 85% van de gevallen sterk gereduceerd. De ongunstige mondgezondheid bij sommige ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen zal voor een deel een gevolg zijn van het gemis aan faciliteiten voor mondzorg binnen deze instellingen, maar wordt mede bepaald door een gebrek aan zorg in de periode voor opname in het verpleeg- of verzorgingshuis. Geconcludeerd wordt dat een verbetering van de mondzorg noodzakelijk is voor thuiswonende ouderen en verpleeg- of verzorgingshuisbewoners.

In de orthodontie is het tot stand brengen van absolute verankering voor de opvang van reactiekrachten lange tijd problematisch geweest. Dit werd enerzijds veroorzaakt door de beperkingen van de beschikbare apparatuur, anderzijds door de afhankelijkheid van de medewerking van de patint. De introductie van botverankering heeft de traditionele denkwijze met betrekking tot verankering in de orthodontie drastisch gewijzigd. Terwijl de palatinale implantaten en onplants specifieke indicaties hebben, lijken botankers en botschroeven routinematige toepassing mogelijk te maken.De noodzakelijke gegevens voor een beter begrip van de biologische en biomechanische achtergrond van dit concept ontbreken nog. Ook zijn nog geen onderzoeken uitgevoerd bij grote groepen patinten waarin de effectiviteit van orthodontische botverankering is vergeleken met de traditionele verankering. Goed opgezette prospectieve klinische onderzoeken zijn vereist voor een op wetenschappelijk bewijs gefundeerd gebruik.

Het beroep van tandarts had oorspronkelijk vooral technische en curatieve aspecten. Thans staat de zorg voor de patint centraal.De zorg is gericht op het in stand houden van mondgezondheid over langere tijd door preventie en wanneer nodig door curatie.Hiermee wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de gezondheid en het welbevinden van de mens. De verandering in de beroepsuitoefening voltrekt zich niet vanzelfsprekend omdat een veelheid van factoren de beroepsuitoefening benvloedt. Deze factoren zijn: inhoudelijke ontwikkelingen, technologische vooruitgang, wetgeving en overheidsbeleid, organisatorische veranderingen en bepaalde kenmerken van mondzorgverleners.De zich ontwikkelende verandering gaat gepaard gaat met onzekerheid en blijkt moeilijk beheersbaar.Door de genoemde ontwikkeling ontstaat een ander beeld van de beroepsuitoefening en vinden aanpassingen plaats rondom de beroepsuitoefening.

Het Regionale Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg in Eindhoven deed een uitspraak die in meer dan één opzicht belangrijk is voor de dagelijkse praktijk. In een eerdere bijdrage is nader ingegaan op de bekeringsplicht die uit deze uitspraak af te leiden is. In de onderstaande bijdrage wordt aan de hand van de uitspraak nagegaan in hoeverre een tandarts verantwoordelijk en aansprakelijk is voor werk dat hij aan een hulpkracht delegeert. Tevens wordt aandacht geschonken aan het nut en de noodzaak van een goed dossier. Tot slot zal in het kort ingegaan worden op de beoordeling van paramedici in de Verenigde Staten.

Een 55-jarige gezonde man consulteerde zijn huisarts vanwege een forse, niet pijnlijke zwelling van de rechterwang. De zwelling bestond sinds een dag en bleek te berusten op subcutaan emfyseem.Dit subcutane emfyseem was ontstaan tijdens een poging tot chirurgische verwijdering door een tandarts van de wortels van een derde molaar in de onderkaak met behulp van een water- en luchtgekoelde airotor. Complicaties die zich als gevolg van subcutaan emfyseem kunnen voordoen, zijn veneuze luchtembolie, luchtwegobstructie in de hals, emfyseem van het mediastinum en mediastinitis.Het gebruik van luchtkoeling bij chirurgische behandelingen in het orofaciale gebied moet daarom worden beschouwd als een kunstfout die vanwege de mogelijk ernstige iatrogene gevolgen niet mag worden gemaakt.

Een 88-jarige vrouw met diabetes mellitus en perifeer arterieel vaatlijden werd opgenomen op de afdeling vaatchirurgie van een universitair medisch centrum. Gedurende het verblijf ontwikkelde zij plotseling aan de rechterzijde van het gelaat een zwelling die niet duidelijk werd begrensd door anatomische structuren in dit gebied.Door een kno-arts werd met behulp van echografie en computertomografie de diagnose acute sialoadenitis van de glandula parotidea gesteld. Een behandeling met antibiotica werd gestart, waarop de zwelling snel verdween.

Onder bijzondere tandheelkunde wordt verstaan de tandheelkundige zorg aan bijzondere patiëntengroepen die door de moeilijkheidsgraad van de verrichtingen of bepaalde omstandigheden redelijkerwijs niet door de huistandarts kan worden verleend. In Nederland is de bijzondere tandheelkunde bij wet geregeld en moet aan een aantal voorwaarden voldoen. In deze bijdrage wordt de Regeling bijzondere tandheelkunde toegelicht en worden de websites besproken van een aantal behandelcentra dat deze bijzondere patiëntengroepen behandelt.

Growth regulation - Infectiepreventie van A tot Z - Implantology in general dental practice - Simulation of dentinal fluid in dental research. M. Delatte: Growth regulation of the mandibular condyle and the femoral head in vitro. D.M.Voet: Infectiepreventie van A tot Z. Standby Praktijkreeks. L.J. Searson, M. Gough, K. Hemmings: Quintessentials. Implantology 1. Implantology in general dental practice. A.R. Özok: Simulation of dentinal fluid in dental research.