Met de vorige jaargang van ons Tijdschrift, de 113de, is een eind gekomen aan een jarenlange samenwerking met uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum. Voor de directie van de NTVT BV was het aflopen van het bestaande contract aanleiding om de uitgeverijmarkt te verkennen. Het resultaat hiervan is dat met ingang van 1 januari 2007 een samenwerking is aangegaan met Prelum Uitgevers te Maarn. Deze wijziging brengt alleen veranderingen met zich mee voor het productieproces, maar voor de lezers van ons Tijdschrift zal dit geen merkbare consequenties hebben.

In 2006 bestond het specialisme mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie in Nederland 50 jaar. Gedurende deze 50 jaar heeft het specialisme een grote ontwikkeling doorgemaakt, die goed wordt weergegeven door de veranderingen die zich in de loop van de tijd hebben voorgedaan in de naam van de wetenschappelijke vereniging van dit specialisme. Was de naam oorspronkelijk Nederlandse Vereniging voor Mondheelkunde en Chirurgische Prothetiek, in 1975 werd deze naam veranderd in Nederlandse Vereniging voor Mondziekten en Kaakchirurgie en in 2006 in Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie. Esser wordt beschouwd als de eerste mond-, kaak- en aangezichtschirurg in Nederland. De Nederlandse kaakchirurgie heeft vanaf het begin 2 stromingen gekend, namelijk een Utrechtse school met als grondlegger Tjebbes en een Groningse school met als grondlegger Hut. Vanwege het 50-jarig jubileum van het specialisme wordt een themanummer gewijd aan de huidige stand van zaken en de toekomstige ontwikkelingen binnen de deelgebieden mondziekten, de oncologie, de traumatologie, de groei- en ontwikkelingsstoornissen van het orofaciale skelet, het kaakgewricht en de reconstructieve chirurgie.

Binnen het vakgebied mondziekten hebben zich de afgelopen 50 jaar grote ontwikkelingen voorgedaan. Gezien de vergrijzing van de bevolking, is het de verwachting dat zowel de tandarts als de huisarts in de toekomst steeds vaker met patiënten met een mondziekte, hetzij als uiting van een lokaal proces hetzij als uiting van een meer algemeen ziektebeeld, wordt geconfronteerd. Binnen het onderzoek is een verschuiving waarneembaar van therapeutisch naar meer innovatief onderzoek. Therapeutisch onderzoek is vooral gericht op symptoombestrijding, terwijl innovatief onderzoek probeert inzicht te verkrijgen in het ontstaan van een bepaalde afwijking of in mogelijkheden om het ontstaan en de progressie van een bepaalde afwijking te beïnvloeden.

De incidentie van hoofd-halstumoren in Nederland stijgt. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van het aantal monden keelholtecarcinomen. Ondanks de mogelijkheden van vroege detectie door inspectie en palpatie bestaat een tendens dat hoofdhalstumoren in een later stadium worden gediagnosticeerd. (Tand)Artsen moeten kennis verkrijgen en behouden van de symptomen van een patiënt met een potentiële hoofd- halstumor. De kaakchirurg-oncoloog is één van de poortspecialisten maar participeert ook bij de behandeling van patiënten die via een andere discipline naar de werkgroep hoofd-halstumoren zijn verwezen. Binnen deze werkgroep is zijn inbreng niet alleen van belang vanwege zijn kennis over de behandeling van de tumor, maar ook vanwege zijn expertise in de mogelijkheden om het door de ablatieve chirurgie veroorzaakte defect in functionele zin te reconstrueren.

De afgelopen 50 jaar heeft zich een grote ontwikkeling voltrokken met betrekking tot de kaakchirurgische behandelmogelijkheden van fracturen van het aangezicht. Het inzicht in de epidemiologie van deze letsels is beperkt, maar verkeersongevallen, geweldsdelicten en sport- en spelongevallen lijken de grootste bijdragende factoren te zijn. Het huidige streven bij de behandeling van aangezichtstrauma is het bewerkstelligen van een zo vroeg en zo compleet mogelijk functieherstel. Hiertoe wordt in Nederland tegenwoordig vrijwel uitsluitend gebruikgemaakt van stabiele fixatiemethoden. Inmiddels is een groot scala aan osteosyntheseplaten en -schroeven beschikbaar, variërend van microplaten tot reconstructieplaten, waardoor voor vrijwel elk type aangezichtstrauma wel een bij uitstek geschikte fixatiemethode voorhanden is.

Door de ontwikkeling van het vakgebied mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie is ook de rol van kaakchirurgen in de diagnostiek en de behandeling van patiënten met groei- en ontwikkelingsstoornissen van het aangezichtsskelet beduidend toegenomen. Veel behandelingen geschieden in een teamverband met orthodontisten en tandartsen-prothetisten. Arbitrair kunnen de stoornissen worden onderverdeeld in dentoalveolaire, dentomaxillofaciale en dentomaxillocraniofaciale afwijkingen. Naast de klassieke chirurgische methoden voor benige reconstructies zijn nieuwe methoden ontwikkeld, zoals distractieosteogenese en methoden voor correcties van de huid en de weke delen. Van oudsher wordt op het gebied van de groei- en ontwikkelingsstoornissen veel (promotie)onderzoek in Nederland verricht. Verwachte toekomstige ontwikkelingen zijn de driedimensionale methoden voor planning en correctie van deze stoornissen en minimaal invasieve methoden.