De vorige hoofdredacteur van ons Tijdschrift, mevrouw prof. dr. A.M. Kuijpers-Jagtman, hoogleraar orthodontie van het Universitair Medisch Centrum St Radboud te Nijmegen, is de geweldige eer te beurt gevallen van de benoeming tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Zij was hoofdredacteur van september 1996 tot 2003. Aan deze functie heeft professor Kuijpers-Jagtman een geheel eigen en vooral ook eigentijdse invulling gegeven en dat zij deze functie heeft bekleed, geeft tevens blijk van haar brede belangstelling voor de tandheelkunde. Een van haar eerste aandachtspunten was het ook per internet beschikbaar stellen van het Tijdschrift. Een ander belangrijk resultaat van haar inspanningen is dat het Tijdschrift weer werd opgenomen in het literatuurbestand PubMed van de Amerikaanse National Library of Medicine.

Een odontogeen focus kan tot zowel lokale als algemene lichamelijke aandoeningen leiden. Het kan vooral bij bepaalde patiëntencategorieën van belang zijn aanwezige odontogene foci te behandelen om interferentie met een medische behandeling te voorkomen. Om inzicht te krijgen in het aantal verrichte focusonderzoeken, de medische indicaties voor een focusonderzoek, het aantal en de soort odontogene foci dat wordt gevonden en de naar aanleiding van het focusonderzoek uitgevoerde behandelingen, zijn over een periode van 3 maanden in 16 medische centra de uitgevoerde odontogene focusonderzoeken geregistreerd. Het aantal geregistreerde focusonderzoeken was 470. De voornaamste indicatie voor een focusonderzoek bleek hart(klep)chirurgie te zijn, gevolgd door radiotherapie in het hoofd-halsgebied. In meer dan de helft van de gevallen werd het focusonderzoek gevolgd door een behandeling om de mond focusvrij te maken. Er was een significant verschil in percentages patiënten bij wie foci werden gevonden en behandelingen werden uitgevoerd tussen dentate en edentate patiënten, namelijk bij meer dan 80% van de dentaten en bij minder dan 20% van de edentaten.

Gezien de behoefte aan tandartsen met een specifieke deskundigheid op het terrein van de begeleiding en de tandheelkundige behandeling van angstige, of andere moeilijk behandelbare, patiënten is in 2001 gestart met de differentiatieopleiding tot ‘tandarts-angstbegeleiding’. Deze 3-jarige postacademische opleiding stelt geïnteresseerde tandartsen, zowel binnen als buiten de centra voor bijzondere tandheelkunde, in staat op dit terrein van de bijzondere tandheelkunde kennis en ervaring te verwerven. Met het initiatief wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van de zorg aan angstige en zorgmijdende patiënten. Deze bijdrage geeft een beknopt overzicht van de doelgroep en leerdoelen, alsmede de opbouw en inhoud van deze opleiding.

Welke tandheelkundige stimuli en situaties ervaren angstige patiënten als meer of minder angstwekkend? Om dit te onderzoeken kregen 81 angstige patiënten, die waren verwezen voor behandeling naar een centrum voor bijzondere tandheelkunde een lijst met 76 potentieel angstwekkende zaken ter beoordeling voorgelegd. Uit de resultaten komt naar voren dat angstige patiënten invasieve ingrepen als meest angstwekkend beschouwen. Objecten en situaties die met de inrichting van de tandartspraktijk te maken hebben (tandartsstoel), het tandheelkundig team (tandarts ) en hun uitrusting (beschermende kleding ) beoordelen zij als minst angstwekkend. Wortelkanaalbehandelingen ervaren angstige patiënten als meest angstwekkend; driekwart van de angstige patiënten beoordeelt deze behandeling als extreem angstwekkend. De resultaten van het onderzoek geven aan dat angstige patiënten bij de behandeling een scala aan angstwekkende stimuli ondervinden. De behandelaar dient deze te kennen om een op het uitdoven van angst gerichte benadering succesvol te laten zijn.

Een 15-jarige zwakbegaafde autistische jongen meldde zich bij zijn tandarts met pijn in het derde kwadrant. Bij onderzoek bleek dat gebitselement 37 hypermobiel was. Geen andere afwijkingen, zoals cariës en parodontale afbraak, waren waarneembaar. Vanwege de hevige pijn werd besloten tot extractie van het gebitselement. Direct na de extractie ontstond een zeer hevige bloeding die de tandarts deed besluiten het gebitselement onmiddellijk terug te plaatsen in zijn alveole, vergelijkbaar met het plaatsen van een kurk op een fles. Röntgenonderzoek leidde tot de diagnose intraossale arterioveneuze malformatie. Arterioveneuze malformaties kunnen door het ontstaan van grote bloedingen levensbedreigende situaties veroorzaken. De meest toegepaste behandeling is de combinatie van embolisatie en chirurgische verwijdering van de malformatie.

Bij een 16-jarig meisje werd bij een routine röntgenonderzoek een drietal scherp begrensde radiolucente afwijkingen in de mandibula ontdekt. Het klinische en röntgenologische onderzoek deed vermoeden dat het om een traumatische botcyste ging. Chirurgische exploratie bevestigde dit vermoeden. De behandeling bestond uit curettage van de cysteuze laesies. Na 15 maanden liet een orthopantomogram een vergevorderde regeneratie van het bot zien.

Digital Academic Repositories is een gezamenlijk initiatief van alle Nederlandse universiteiten en enkele wetenschappelijke organisaties met het doel alle onderzoeksresultaten digitaal op te slaan en toegankelijk te maken met behulp van een netwerk. Binnen de instellingen gebeurt dit op vergelijkbare wijze met behoud van eigen verantwoordelijkheid en onder eigen beheer. Het vervolgens beschikbaar stellen van dit materiaal kan op diverse manieren en in diverse vormen; traditioneel via tijdschriften en boeken, online via universitaire homepages en e-journals, maar nu ook centraal via internet. In deze bijdrage wordt een overzicht over de opbouw en de werking van dit netwerk gepresenteerd. NB: DAREnet opgegaan in de door de KNAW ontwikkelde wetenschapsportal NARCIS (Link is aangepast).

Cariologie: Fluorideretentie in speeksel en plaque na spoelen. Restauratieve tandheelkunde: Applicatiewijze van eencomponentadhesieven, Klasse IIIDyractrestauraties na 5 jaar, Vulmaterialen beschadigd door laseren en zandstralen, Effectiviteit van eenstaps polijstsystemen, Duurzaamheid van composieten amalgaamrestauraties. Prothetische tandheelkunde: Hechtsterkte composietcementen aan glasvezelstiften. Gnathologie: Synoviitis en verklevingen van het kaakgewricht. Kindertandheelkunde: Pulpabehandeling van tijdelijke molaren, Gedragsverandering na algehele anesthesie. Orthodontie: Approximale glazuurreductie, Microdontie na chemotherapie. Mondziekten en kaakchirurgie: Osteogenesis en dentinogenesis imperfecta. Parodontologie: Genetische basis voor chronische parodontitis. Radiologie: Fosforplaten direct uitlezen? Preventieve tandheelkunde: Zwarte vlekjes op glazuur door bacterie, Elektrische tandenborstel in verzorgingstehuis. Materiaalkunde: Polymerisatiediepte en lichtvensterafstand, Hechting van glasionomeercement aan carieus dentine, Vroegtijdig watercontact met glasionomeercement. Sociale tandheelkunde: Mondgezondheid en het gebruik van snacks. Gerodontologie: Mondgezondheid en behandelbehoefte van geïnstitutionaliseerde ouderen. Algemene ziekteleer: Ontsmetting van neus en keel voor openhartoperatie.

Acute pijn in de tandheelkunde - Therapietrouw in de orthodontie - Behandeling van dentaal trauma - Operatieve tandheelkunde - Oncologie voor de tandheelkundige praktijk - Assisteren in beeld. A.J. van Wijk: Acute pain in dentistry. A. Bos: Compliance in orthodontics. R. Welbury, T. Gregg: Quintessentials. Paediatric dentistry/orthodontics 4. Managing dental trauma in practice. J.B. Summitt, J.W. Robbins, T.J Hilton, R.S. Schwartz: Fundamentals of operative dentistry, a contemporary approach. J. de Vries, J.L.N. Roodenburg, I. van der Waal, W. Bender: Oncologie voor de tandheelkundige praktijk. D.M. Voet: Assisteren in beeld.

Dick Veldkamp is op 24 april 2007 op 93-jarige leeftijd overleden na een rijk en veelzijdig leven. Nog voor hij meerderjarig werd, behaalde hij het tandartsdiploma in Utrecht. In 1937 trouwde hij met Kien van Ginkel en het echtpaar vestigde zich kort daarna in Zaandam. In 1940 schreef hij daar zijn eerste publicatie voor het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde over de schouderpreparatie bij jacketkronen. Er zouden nog vele publicaties volgen waarin hij zich als een allround clinicus liet zien.