februari 2008
Auteurs:
C.E.L. Carels
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 059 - 60
Opmerking:

Thema: Genetica

Rubriek:
Samenvatting:
 

Het begint er op te lijken dat geen enkele medische noch tandheelkundige discipline de genetische dans ontspringt: overal ontwikkelt de genetica zich als een subdiscipline van een bestaand vakgebied. De inhoud van dit themanummer over genetica kan hiervan getuigen met bijdragen als genetica van cariës, van de gebitsontwikkeling, van parodontale afwijkingen, van schisis en van craniofaciale afwijkingen. Toch is genetica in de orale en craniofaciale biologische wetenschappen niet nieuw, maar tekent zich stilaan een verschil af met enkele jaren geleden. Nu wordt genetica niet alleen meer aangewend voor een moleculaire analyse en/of het diagnosticeren van een afwijking en/of een pathologisch proces, maar speelt genetica tevens een preventieve en therapeutische rol in de aanpak van bepaalde aandoeningen.

Auteurs:
L.N.A. van Adrichem, A.J.M. Hoogeboom, E.B. Wolvius
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 061 - 68
Opmerking:
Thema: Genetica
Rubriek:
Samenvatting:
 
Aangeboren afwijkingen van het hoofd komen in een breed spectrum voor en kennen grote verschillen in ernst. Om aangeboren afwijkingen goed te begrijpen is kennis van de embryonale ontwikkeling essentieel. Craniosynostose wordt veroorzaakt doordat de aanleg van schedelnaden tussen 2 botcentra achterwege blijft of door een vroegtijdige sluiting van schedelnaden door fusie van de botcentra. De erfelijke vormen van craniosynostose ontstaan voornamelijk door autosomaal dominante overerving. Tot nu toe worden de meeste mutaties gevonden in de fibroblastgroeifactorreceptor-genen (FGFR-genen). De verschillen in fenotype worden niet zozeer veroorzaakt door verschillen in bouw van de receptoren, als wel door hun weefselspecifieke expressie.
Auteurs:
L. Elsen, C.E.L. Carels
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 071 - 77
Opmerking:
Thema: Genetica
Rubriek:
Samenvatting:
 
Alhoewel de moleculaire cascades die de ontwikkeling van hoofd en hals controleren nog niet geheel bekend zijn, hebben recent dierexperimentele modellen en de identificatie van genmutaties inzicht gegeven in de unieke structuur van de odontogenese. Craniofaciale structuren vormen zich uit het prechordale mesoderm, het craniofaciale ectoderm en de neuralelijstcellen die voortkomen uit de dorsale zijde van de neurale buis. Een normale craniofaciale morfologie, maar ook normale gebitselementen, in vorm en aantal, ontstaan als gevolg van complexe interacties tussen de kiemlagen. Een reeks inductieve en reciproque signalen tussen epitheel en mesenchym bepalen de groei, de vorm en de uiteindelijke differentiatie van de weefsels en organen. Genetische onderzoeken hebben de betrokkenheid aangetoond van tal van ontwikkelingsgenen die coderen voor een waaier van transcriptiefactoren, groeifactoren en receptoren. Mutaties worden geassocieerd met onder andere niet-syndromale vormen van schisis, agenesieën van gebitselementen en afwijkingen van schedelbotten.
Auteurs:
J.J. de Soet, M.L. Laine
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 078 - 82
Opmerking:
Thema: Genetica
Rubriek:
Samenvatting:
 
Cariës is een multifactoriële ziekte die primair wordt veroorzaakt door zuren. Deze zuren worden geproduceerd door bacteriën die suiker fermenteren. Het ontstaan en het verloop van cariës staan onder invloed van leefstijl- en omgevingsfactoren, maar ook de genetische eigenschappen van de gastheer kunnen een rol spelen. In de literatuur zijn, onder andere op basis van onderzoeken bij tweelingen, aanwijzingen te vinden voor genetische componenten van cariës en van sommige leefstijl- en omgevingsfactoren. Er zijn veel genetische componenten onderzocht die hiervoor verantwoordelijk kunnen zijn. Met het ontrafelen van de DNA-samenstelling van het humane genoom is nu meer bekend over een aantal individuele genen in relatie tot cariës. Maar er is slechts zicht op het begin van het oplossen van deze puzzel, die uiteindelijk zal moeten leiden tot het beter begrijpen van de processen rondom cariës.
Auteurs:
B.G. Loos, U. van der Velden, M.L. Laine
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 087 - 92
Opmerking:
Thema: Genetica
Rubriek:
Samenvatting:
 
Parodontitis is een complexe, multifactoriële ziekte en men gaat ervan uit dat de vatbaarheid voor parodontitis erfelijk bepaald is. De laatste jaren is veel onderzoek gedaan naar genetische factoren als risicodeterminanten in relatie tot parodontitis. Op dit moment wordt uitgegaan van een model van de vatbaarheid voor parodontitis waarin het genotype van de patiënt centraal staat. De ziekte (fenotype) is echter ook afhankelijk van de aanwezigheid van microbiologische risicofactoren, leefstijlfactoren en de interactie tussen deze factoren en de genen. Een groot aantal kandidaat-genen is bestudeerd in relatie tot parodontitis. De meest onderzochte kandidaat-genen coderen voor eiwitten die een rol spelen in het aangeboren afweersysteem. Het lijkt erop dat sommige varianten van kandidaat-genen (genetische polymorfismen) in het IL1-gencluster en in de FcγR-genen mogelijk met parodontitis zijn geassocieerd. Maar tot op heden is er geen sterk bewijs welke genen en polymorfismen in het ziekteproces een zodanige sleutelrol spelen dat ze de vatbaarheid voor parodontitis vergroten. Derhalve zijn genetische testen voor parodontitis nog niet zinvol.
Auteurs:
D.M. Deng, W. Crielaard
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 093 - 99
Opmerking:
Thema: Genetica
Rubriek:
Samenvatting:
 
Meer inzicht in de microbiële genetica van pathogene orale micro-organismen en een nieuw scala van moleculair genetische technieken hebben samen geleid tot andere strategieën in de ontwikkeling van antimicrobiële geneesmiddelen. In dit artikel wordt de belangrijke rol van de kennis van de microbiële genetica in het voorkomen en bestrijden van (orale) infectieziekten geïllustreerd. Na een aantal termen van het jargon te hebben geïntroduceerd, wordt de rol die de microbiële genetica speelt in de ‘target-based’ ontwikkeling van antimicrobiële geneesmiddelen ter preventie en behandeling van (orale) infecties besproken. Daarna wordt ook nog de impact van de microbiële genetica op vaccinontwikkeling en een aantal nog vooral experimentele preventiestrategieën behandeld.
Auteurs:
H. Van Esch, A. Verdonck, C.E.L. Carels
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 101 - 104
Opmerking:

Thema: Genetica

Rubriek:
Samenvatting:
 

Niet-syndromale orofaciale schisis is een frequent voorkomende congenitale afwijking van heterogene oorsprong. Deze aandoening wordt meestal multifactorieel bepaald door een interactie tussen multipele genetische factoren en omgevingsfactoren. Tot op heden zijn slechts weinig van deze onderliggende factoren bekend. Zelfs bij genetisch identieke personen, zoals een monozygote tweeling, is het fenotype van orofaciale schisis meestal niet gelijk. Ter illustratie van niet-syndromale orofaciale schisis wordt de casus van een monozygote tweeling met onvolledige concordantie van hun orofaciale schisis gepresenteerd.

Auteurs:
G.H.W. Verrips
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 105 - 106
Rubriek:
Samenvatting:
 

Samenvatting van de inaugurele rede uitgesproken door dr. G.H.W. Verrips bij de aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar in de Mondgezondheid en kwaliteit van leven aan de Universiteit van Amsterdam en vanwege de Stichting Lorentz-van Iterson Fonds, op 30 november 2007.

Auteurs:
J.M. Roesink, C.H.J. Terhaard, C.P.J. Raaijmakers
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 107 - 110
Rubriek:
Samenvatting:
 
Een droge mond (xerostomie) is een ernstige complicatie van radiotherapie voor patiënten met een maligniteit in het hoofd-halsgebied. De mate van xerostomie is afhankelijk van de dosis op de speekselklieren. Nieuwe geavanceerde radiatietechnieken, zoals intensiteitsgemoduleerde radiotherapie, zorgen voor een verlaging van de dosis in de glandulae parotideae met als gevolg een significante verbetering van de functie van deze klieren ten opzichte van de functie na conventionele radiatietechnieken.
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 111 - 114
Opmerking:

Onder redactie van dr.J.H.G. Poorterman, J.Poorterman@acta.nl

Rubriek:
Samenvatting:
 

Sociale tandheelkunde: Tabaksgebruik en verlies van gebitselementen onder mannen. Algemene ziekteleer: Orale bijwerkingen bij gebruik van cannabisspray. Prothetische tandheelkunde: Hechtsterkte aan verontreinigd zirconiumkeramiek. Mondziekten en kaakchirurgie: Erfelijke fibreuze hyperplasie met uiteenlopende fenotypen. Orthodontie: Zijn molaren echt te intruderen?, Superelastische nikkel-titanium draden. Radiologie: Kaakgewrichtafwijkingen bij personen zonder stress. Kindertandheelkunde: Atypische apicale wortelresorptie.

Bron:
NTvT februari 2008; 115: 115 - 116
Rubriek:
Samenvatting:
 
Behandeling unilaterale lip- en gehemeltespleten - Cysten in het hoofd-halsgebied - Volledig keramische restauraties - Keel-, neus-, en oorheelkunde. P. Nollet: Unilateral cleft lip and palate. Treatment outcome and long-term craniofacial growth. M. Shear, P.M. Speight: Cysts of the oral and maxillofacial regions. J.V. Laverman: Volledig keramische restauraties. Compendium voor de tandheelkundige praktijk 2007/2008. P. van den Broek, F. Debruyne, L. Feenstra, H.A.M. Marres: Zakboek keel-, neus-, oorheelkunde.
Auteurs:
J.F.A. la Riviere
Bron:
NTvT februari 2008; 115: 118 - 118
Rubriek:
Samenvatting:
 
Professor G. Dekker is op 12 december 2007 overleden. Gerrit Dekker werd op 19 juli 1915 te Haarlem geboren. Hij ging tandheelkunde studeren in Utrecht en werd in 1938 tandarts. Vervolgens trad hij in dienst bij de opleiding tandheelkunde. Twee jaar was hij werkzaam bij de afdeling Prothetische Tandheelkunde van de Universiteit Utrecht en aansluitend tot 1945 bij de afdeling Kaakchirurgie en Mondheelkunde onder leiding van prof. J.W.A. Tjebbes. Gedurende de oorlog hielp Dekker mee de behandeling van poliklinische patiënten in stand te houden. Direct na de oorlog werd hij hoofd van de afdeling Conserverende Tandheelkunde en kreeg de taak deze afdeling weer op te bouwen.
Bron:
NTvT februari 2008; 115: Afl.5
Opmerking:

Onder redactie van dr.C.P.Bots, info@speekselcentrum.nl

Rubriek:
Samenvatting:
 

Frequente orale complicaties na plaatsen piercings, in de onderzoeksgroep had 59% van de mensen last van postoperatieve complicaties. Cariëstest voorspelt cariësrisico. De auteurs concluderen dat het uitvoeren van de test mogelijk beter toepasbaar is dan een mondonderzoek bij hele kleine kinderen. Is cone-beamtechniek bruikbaar voor detectie van cariës? In het onderzoek van professor Haiter-Neto werden 2 intraorale systemen (Digora-fmx [Soredex]; Kodak Insight) vergeleken met 2 CBCT-systemen (NewTom 3G; 3DX Accuitomo). Gepigmenteerde afwijkingen van het mondslijmvlies, promotie onderzoek van dr. Marco Meleti. De toekomst van composieten, interview van de redacteur van de NTvT-Nieuwsbrief met prof. dr. A.J. Feilzer, hoofd van de sectie tandheelkundige materiaalwetenschappen van Acta. Agenda Uitgelicht; Inzichten in de cariologie – diagnostiek en management – op locatie. Stelling van de maand; Als tandarts heb je de morele plicht en verantwoordelijkheid om mensen met een tongpiercing te adviseren deze uit te doen. In NTvT digitaal; Oral cancer gallery, de collectie bevat een aantal foto’s van maligne en non-maligne orale mucosa-afwijkingen.

Prelum Uitgever