Naar aanleiding van de uitdaging in het themanummer over evidence-based tandheelkunde (april 2007) een vraag te stellen die volgens de regels van evidence-based tandheelkunde beantwoord zou worden, werd de volgende vraag ingestuurd: is er wetenschappelijk bewijs voor het routinematig toedienen van een antibioticum bij het plaatsen van implantaten?

De furunkel, in de volksmond steenpuist genoemd, is een door stafylokokken veroorzaakte infectie van een haarfollikel. Deze infectie kan ook in het gezicht voorkomen en dan leiden tot levensbedreigende situaties. Dit artikel behandelt de etiologie, het klinische beeld, de mogelijke complicaties en de differentiële diagnostiek van de furunkel. Tot slot worden diverse behandelingsmogelijkheden besproken.

Eruptiegeleidende apparatuur wordt aangeprezen om vroegtijdig orthodontische afwijkingen te kunnen behandelen of voorkomen. De werking ervan is vergelijkbaar met een activator. Naast dentoalveolaire en skelettale effecten zou deze apparatuur ook myofunctionele effecten bezitten om openmondgedrag en afwijkende slikgewoonten te corrigeren. Dit effect is echter nooit afdoende aangetoond. De plaats voor eruptiegeleidende apparatuur in het orthodontische arsenaal is beperkt: vroege behandeling van Klasse II-afwijkingen gevolgd door een latere fase met vaste apparatuur heeft geen voordeel boven een behandeling die later wordt gestart en dan in 1 fase wordt afgemaakt. Als al een eruptiegeleidende behandeling nodig is, gaat de voorkeur uit naar een individueel vervaardigd apparaat, zoals een activator.

Evidence-based tandheelkunde is de wetenschap die voor klinische vakken de hoogste vormen van bewijs onderzoekt. Evidence wordt opgebouwd uit onder andere meerdere robuuste gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken. Inventarisatie van beschikbare publicaties in de Oral Health Group van het Cochrane Institute toont aan voor maar een beperkt deel van de tandheelkunde de hoogste mate van evidence beschikbaar is. In de nabije toekomst zal er weinig evidence uit Nederlandse bron (Dutch trial register) komen. Gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken mankeren vaak kwaliteit door slecht ontwerp en uitvoering. Bij het wegen van onderzoeken moet men rekening houden met bias, zoals selectiebias, informatiebias en confoundingbias. De onderzoekspraktijk kent daarnaast vele vooroordelen, ongewenste tendensen, fouten, beïnvloedingen en halsstarrigheden. Vele jaren onderzoek met veel proefpersonen, geld en mankracht hebben tot op heden weinig evidence opgeleverd. Slechts enkele ‘losse onderwerpen’ binnen de tandheelkunde en beweringen over fluoridegebruik kunnen bogen op evidence.

De traditionele methoden van huidkleurbepaling ten behoeve van een aangezichtsprothese zijn niet toereikend. In 1982 verscheen het proefschrift ‘Skin colour and facial prosthetics, a colorimetric study’. Het met behulp van een subtractiecolorimeter uitgevoerde onderzoek leidde tot de volgende 3 conclusies. Huidkleurbepaling in het kader van de vervaardiging van een aangezichtsprothese dient zo dicht mogelijk bij het defect plaats te vinden. Veranderingen in huidkleur worden zowel door verstrooiing van het licht in de huid als door huidpigmenten bepaald. Bij patiënten met een aangezichtsdefect die aanvullend radiotherapie krijgen, verandert de huidkleur aanzienlijk tot gemiddeld 13 tot 14 weken na het einde van de radiotherapie en blijft daarna stabiel. Na de verschijning van het proefschrift werd in ander onderzoek vastgesteld dat de verstrooiing van licht in de huid, die een maat is voor de translucentie van de huid, met een fiberoptische verstrooiingsmeter kan worden bepaald. Met behulp hiervan kan een zogenaamd kleurrecept worden gemaakt dat via berekeningen de hoeveelheid benodigde verstrooiers en pigmenten aangeeft om tot de juiste translucentie en kleur van een aangezichtsprothese te komen. Inmiddels wordt voor hetzelfde doel een volumereflectometer met een smalle lichtbundel toegepast.

Bij een 71-jarige man werd bij toeval op het orthopantomogram een opaciteit in de hals ontdekt, die werd verdacht van verkalking ter hoogte van de splitsing in de carotis interna en externa. Op grond van de internationale literatuur worden verschillende gedragslijnen bepleit ten aanzien van nader vaatonderzoek en eventuele operatieve verwijdering van dergelijke verkalkingen. In Nederland wordt de tandarts en de kaakchirurg vooralsnog geadviseerd in een dergelijke situatie de patiënt te informeren en het aan de huisarts over te laten of nader vaatonderzoek is geïndiceerd. Dit geldt ook voor het eventuele gebruik van antitrombotica.

Een 58-jarige vrouw werd door haar tandarts verwezen naar een kaakchirurg in verband met een toenemende zwelling van haar gelaat. De zwelling was ontstaan na irrigatie met natriumhypochloriet tijdens een endodontische behandeling van gebitselement 25. Een kunsthartklep, hartritmestoornissen en het gebruik van acenocoumarol vormden complicerende factoren. De behandeling bestond uit een eenmalige toediening van 12 mg dexamethason intraveneus, 3 keer per dag een toediening van 1.200 mg augmentin intraveneus en regelmatige toediening van een analgeticum. Letsel na irrigatie van een pulpaholte met natriumhypochloriet is een zeldzame complicatie die gepaard gaat met een heftige reactie van de omliggende weefsels. Het letsel kan soms van blijvende aard zijn.

Tegenwoordig worden om allerlei redenen persoonsgegevens geregistreerd waarbij de privacy van de burger in het gedrang kan komen. Om te bevorderen dat deze gegevens zorgvuldig worden behandeld en om de burger in staat te stellen dat zelf te controleren is de Wet bescherming persoonsgegevens ingesteld. Ook zorgverleners die ten behoeve van de patiëntenbehandeling veel gegevens verwerken, vallen onder deze wet. De organisatie die verantwoordelijk is voor de uitoefening van en de controle op naleving van deze wet is het College bescherming persoonsgegevens. Op de website mijnprivacy.nl van dit College is informatie te vinden over de implicaties van deze wet voor het houden van een patiëntendossier.

Approximaal contact bij composietrestauraties - Botvorming tijdens distractieosteogenese - Naslagwerk sociale tandheelkunde - Gevolgen van tandtraumata. B.A.C. Loomans: Proximal contact tightness of posterior composite resin restorations. L.R. Amir: Bone regeneration during vertical distraction osteogenesis in the human mandible. C. Pine, R. Harris R (eds.): Community oral health. J.O. Andreasen, F.M. Andreasen, L. Andersson (eds.): Textbook and color atlas of traumatic injuries to the teeth.