Mede door de vergrijzing neemt de kans op het krijgen van kanker, waar dan ook in het lichaam, nog steeds toe. Eén op de 4 mensen wordt ten minste eenmaal in zijn of haar leven met kanker geconfronteerd, terwijl 1 op de 5 eraan overlijdt. De inzichten in het ontstaan van de diverse kankersoorten zijn in het afgelopen decennium aanzienlijk toegenomen en bij sommige vormen van kanker heeft dat tot betere opsporings- en behandelresultaten geleid. Van tandartsen mag worden verwacht dat zij daarover in grote lijnen zijn geïnformeerd.

De term kanker wordt in het algemeen gebruikt voor maligne nieuwvormingen. Een maligne tumor vertoont invasieve groei, dat wil zeggen groei buiten zijn anatomische grenzen, en kan leiden tot de vorming van metastasen. Kanker ontstaat door ongebreidelde celgroei, veroorzaakt door genetische schade in het genoom van de cellen. De cellen reageren daarbij niet goed meer op regulatiesignalen. Accumulatie van verschillende genetische defecten in een cel leidt uiteindelijk tot kanker. Kanker wordt dikwijls voorafgegaan door een histologisch herkenbaar voorstadium, dysplasie genaamd. De afgelopen decennia is veel vooruitgang geboekt in het karakteriseren van de genetische veranderingen in cellen die leiden tot ontsporing van de celgroei. De belangrijkste genen die hierbij zijn betrokken, zijn de oncogenen, de tumorsuppressorgenen en de mutatorgenen.

Het plaveiselcelcarcinoom is de meest voorkomende maligne tumor in de mond. Voorkeursplaatsen zijn de tongranden en het voorste deel van de mondbodem. Een patiënt met verdenking op een mondholtecarcinoom zal door zijn tandarts worden verwezen naar een kaakchirurg die een proefexcisie van de afwijking neemt. Bij de diagnose plaveiselcelcarcinoom wordt de patiënt voor aanvullende diagnostiek en behandeling verwezen naar een gespecialiseerd multidisciplinair centrum voor hoofd-halsoncologie. Afhankelijk van de grootte, de plaats en de uitbreiding van de tumor en de aan- of afwezigheid van halskliermetastasen zal de behandeling bestaan uit chirurgie, radiotherapie of een combinatie van beide behandelingen. De prognose wordt vooral bepaald door de grootte van de tumor en de aanwezigheid van lymfekliermetastasen in de hals. Vroegtijdige herkenning is dus van groot belang.

De medicamenteuze behandeling van solide maligne tumoren is van veel factoren afhankelijk. De keuze van het medicament wordt bepaald door het soort tumor, het stadium van de ziekte en een aantal kenmerken van de patiënt, zoals biologische leeftijd, comorbiditeit en algemene conditie. De behandeling kan curatief, palliatief of (neo-)adjuvant van aard zijn. De groepen medicamenten die worden gebruikt, zijn hormonen, cytostatica, immuunmodulerende stoffen en sinds kort ook gerichte medicamenten die bestaan uit kleinmoleculaire stoffen en monoklonale antilichamen. Slechts enkele tumortypen zijn in een gevorderd stadium te cureren met chemotherapie. Bij andere kan levensverlenging worden bereikt, weer andere zijn weinig of niet gevoelig voor medicamenteuze behandeling. De behandeling wordt beperkt door de bijwerkingen van de medicamenten. Met ondersteunende medicatie kan een deel van de bijwerkingen worden opgevangen. Bij palliatieve therapie is het doel de algemene conditie te verbeteren door de ziekte tijdelijk terug te dringen. Adjuvante chemotherapie verhoogt de kans op curatie bij of na een primaire behandeling met chirurgie of radiotherapie.

Weefseldefecten in het hoofd-halsgebied die zijn ontstaan na chirurgische verwijdering van een benigne of maligne tumor, kunnen worden gereconstrueerd door middel van transplantatie van weefsels en/of worden hersteld met prothetische constructies. Het doel van de reconstructie is het zo goed mogelijk herstellen van de oorspronkelijke vorm en functie van het bot en/of de weke delen die verloren zijn gegaan. Met de introductie van de vrije gevasculariseerde lappen, zoals de fibulalap en de crista iliacalap, zijn de mogelijkheden voor chirurgische reconstructie van de mandibula en de maxilla verbeterd. Met het oog op de orale rehabilitatie dient een kaakreconstructie zodanig te worden uitgevoerd dat een goede basis wordt gelegd voor het plaatsen van implantaten ter verankering van een vaste of uitneembare prothetische constructie. Dit vereist een goede interdisciplinaire planning, waarbij het prothetische behandelplan mede de keuze voor de methode van reconstructie bepaalt.

Orthodontie: Een aantrekkelijke lach, Extractie van eerste molaren bij Klasse II/1-afwijking. Radiologie: Een internetcursus voor Cone Beam CT-anatomie. Materiaalkunde: Effect van 4 polijstsystemen op 5 composieten, Oppervlaktegladheid van nanofijne composieten.

Richtlijn voor ingrepen bij patiënten met antitrombotica in ontwikkeling. Nieuwste aanbevelingen op het gebied van sealants. Chloorhexidine effectief tegen mondgeur na verwijderen verstandskiezen. Verschil in polijstsystemen bij nanofijne composieten. Agenda Uitgelicht: Dental Expo 2008 (3-5 april 2008). Stelling: Ik voer al jaren zonder problemen extracties uit bij mensen die anticoagulantia gebruiken. NTvT digitaal: GGD Kennisnet. Ingezonden brieven: myofunctionele therapie. Ernstig letsel na irrigatie met natriumhypochloriet (2).