Elk jaar voor Koninginnedag spelen zich rond een groot aantal mensen taferelen af waarmee zij meestal zelf totaal geen rekening houden. Doorgaans is door een aantal bevriende relaties of familieleden al lang tevoren in het diepste geheim de aanvraagprocedure voor een Koninklijke onderscheiding gestart en doorlopen. Dit jaar viel 3.548 Nederlanders de eer te beurt een dergelijke onderscheiding te ontvangen. Onder hen waren 2 voormalige medewerkers van ons tijschrift, namelijk prof. dr. M.A.J. Eijkman en A. Heyboer.

Fractuur van de implantaatopbouwschroef is een complicatie die een implantaat onbruikbaar kan maken. De prevalentie van fractuur van een implantaatopbouwschroef is niet groter dan 2,5% na 10 jaar. Oorzaken zijn loskomen van de implantaatopbouwschroef, te weinig of te korte en/of te smalle implantaten, implantaten die niet loodrecht op het occlusievlak staan, een niet adequate suprastructuur, te lange vrij-eindigende delen van de suprastructuur, slecht occlusieconcept, premature contacten, parafuncties, onvoldoende vaardigheid van de behandelaar en fabricagefouten. Methoden om een achtergebleven schroefdeel te verwijderen zijn onder andere de toepassing van een zelfgemaakte schroevendraaier en het gebruik van een bij het desbetreffende implantaatsysteem beschikbare hulpset.

In een onderzoek onder 907 Nederlanders werd onderzocht hoe tevreden mensen zijn over hun lichaam in het algemeen en dat van hun gebit in het bijzonder. Daarnaast werd de relatie tussen lichaamswaardering en geluksbeleving onderzocht. Driekwart van de respondenten gaf aan tevreden te zijn over het uiterlijk van het lichaam en 70% was tevreden over dat van het gebit. Vrouwen en mensen van niet-Nederlandse afkomst waren minder tevreden over hun lichaam dan mannen en Nederlanders. Mensen van 30 jaar en jonger waren meer tevreden over hun gebit dan mensen die ouder waren. Bijna tweederde (64%) van de respondenten – vrouwen en mensen van niet-Nederlandse afkomst significant meer dan mannen en Nederlanders – vond het uiterlijk van het gebit belangrijk voor hun geluk. Tevredenheid over het lichaam en tevredenheid over het gebit bleken beide significant samen te hangen met geluk. Vervolgonderzoeken zullen moeten uitwijzen in welke mate esthetisch gemotiveerde tandheelkundige behandelingen patiënten daadwerkelijk tevreden en gelukkiger maken.

In 1987 is voor tandartsen de mogelijkheid gecreëerd om erkend te worden als tandarts-parodontoloog door de Nederlandse Vereniging voor Parodontologie. Deze erkenning geldt voor 5 jaar waarna, na een evaluatie door het Consilium Parodontologicum van deze vereniging, een verlenging van de erkenning voor een volgende periode van 5 jaar mogelijk is. Aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam en het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen wordt een driejarige fulltime-opleiding tot parodontoloog verzorgd. Deze opleidingen zijn door de Europese Federatie voor Parodontologie goedgekeurd. Na het succesvol afronden van deze opleiding kan erkenning als tandarts-parodontoloog worden aangevraagd bij de Nederlandse Vereniging voor Parodontologie. Eventuele erkenning vindt plaats op basis van een intensieve evaluatie tijdens een eendaags bezoek in de praktijk door het Consilium Parodontologicum.

Om vast te stellen of de hoeveelheid bacteriën in het speeksel en de mate van parodontale ontsteking bij parodontitispatiënten bepalend zijn voor de snelheid van de novo plaquevorming werd door 23 patiënten met 10 ml steriel fysiologisch zout gespoeld. Vervolgens werden alle gebitselementen supragingivaal professioneel gereinigd, waarna de patiënten 24 uur geen enkele vorm van mondhygiëne mochten uitvoeren. Hierna werd er door de patiënten opnieuw gespoeld en werd de hoeveelheid de novo plaque opnieuw bepaald. Na 3 maanden werd deze behandeling herhaald. Zowel voor als na de behandeling werden de parodontale parameters geëvalueerd. Uit de resultaten bleek dat de hoeveelheid de novo plaque bij gezonde plekken minder was dan bij ontstoken plekken. Om de invloed van de aantallen bacteriën in het speeksel te bepalen, werd alleen gekeken naar de plaatsen die voor behandeling al gezond waren en dezelfde plaatsen na behandeling. Geconcludeerd werd dat de mate van parodontale ontsteking de belangrijkste parameter was voor de mate van de novo plaquevorming, maar dat de aantallen bacteriën in het speeksel eveneens een rol speelden.

In de mondzorg kunnen 3 aspecten tot verbetering van de levenskwaliteit leiden: pijnvermindering, esthetische correcties en verbetering van de kauwfunctie. Van deze 3 aspecten kan alleen de verbetering van de kauwfunctie objectief worden gemeten. Hoewel orthodontisten vaak beweren dat ze de kauwfunctie verbeteren, wordt een behandeling zelden geïndiceerd op basis van functiebeperkingen. Ook patiënten koesteren vaak de verwachting dat een orthodontische behandeling hun orale functies verbetert. Kauwen is afhankelijk van diverse anatomische, fysiologische en psychische factoren. De combinatie van al deze factoren kan het voedsel in meer of mindere mate verkleinen. De mate waarin dit gebeurt, wordt de kauwprestatie genoemd. De kauwprestatie is gerelateerd aan de levenskwaliteit omdat deze van invloed is op de voedselselectie, op de kwaliteit van de vertering van het voedsel en op de beleving ofwel het genieten van het eten. Hoe kleiner de voedselpartikels zijn, hoe gemakkelijker de verdere enzymatische verwerking tijdens de latere stadia van de voedselvertering is. Omdat het volgens de auteurs duidelijk is dat malocclusies functiebeperkingen veroorzaken, concluderen zij dat orthodontisten functionele doelen in hun behandelingen zouden moeten inbouwen om de levenskwaliteit van hun patiënten te verbeteren.

Dysgnathia complex is een zeldzame afwijking, gekenmerkt door een onderontwikkelde of vrijwel afwezige onderkaak (micrognathie of agnathie), een kleine mond met openingsbeperking (trismus), kleine tong (microglossie) en afwijkingen aan het oor. Sinds 1961 zijn slechts 21 gevallen in de literatuur beschreven. Het stellen van de diagnose is door het uitzonderlijke voorkomen en de uiteenlopende verschijningsvormen niet eenvoudig. Aan de hand van een casus worden de voorkomende aspecten besproken.

In de gezondheidszorg wordt voor diagnostiek in toenemende mate gebruikgemaakt van ioniserende stralingsbronnen. Conform de Europese regelgeving heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het Informatiesysteem Medische Stralingstoepassingen opgezet. Dit internet-informatiesysteem geeft inzicht in de hoeveelheid straling die de bevolking van jaar tot jaar ontvangt als gevolg van de verschillende onderzoekstechnieken. Ook tandheelkundige röntgenopnamen dragen hieraan bij. Het systeem heeft tot doel het stralingsbewustzijn te verhogen en het verantwoord gebruik van ioniserende straling in de gezondheidszorg te stimuleren.

Bijzondere tandheelkundige zorg - Speeksel na radiotherapie. J. Fiske, C. Dickinson, C. Boyle, S. Rafique, M. Burke: Quintessentials. Clinical practice 5. Special care dentistry. P. Braam: Parotid gland sparing radiotherapy.