september had ik met een aantal Nederlandse en buitenlandse collega’s het genoegen het tweejaarlijkse congres van de International College of Prosthodontists in Kaapstad, ZuidAfrika te beleven. Zoals bij elk congresbezoek speelde ook ditmaal vooraf in mijn gedachten de vraag of de inhoudelijke kwaliteit van het congres aan mijn verwachtingen zou gaan voldoen. In het vliegtuig las ik in de juli/augustusaflevering van The International Journal of Prosthodontics de redactionele kolom van de hoofdredacteur, de vermaarde professor emeritus Georg Zarb uit Toronto in Canada.

Kanker in het nieuws. Nieuwe oorzaak hart- en herseninfarcten. Genetisch bepaalde angst. Overgewicht en mondzorg. Cariësaanpak van het kindergebit. Medisch: Strijd tegen diarree, Doorwerken na pensioen. Tandheelkundig: Veel pijnklachten duikers, Oproep deelname onderzoeksprijs. Personalia: Promoties: X. Yang, P.A.A.M. van der Geld, H.A. Edeler, M.M. Bildt. Scheidend hoogleraar Van der Velden koninklijk onderscheiden. Op 18 september nam prof. dr. Ubele van der Velden afscheid als hoogleraar Klinische parodontologie aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA).

Voorstander Cees de Baat: ‘Ambachtelijke kwaliteiten zijn niet primair’ Let wel: hiermee beweer ik niet dat ambachtelijke kwaliteiten niet belangrijk zijn, maar wel dat ze in mijn visie duidelijk ondergeschikt zijn aan de cognitieve en sociale.
Tegenstander Leen Snel: ‘Klinische tandheelkunde is een ambacht’ Maar uiteindelijk moet je al die wetenschappelijke kennis zien te vertalen in verrichtingen die je als tandarts uit je handen moet laten komen. Nogmaals, in die zin vind ik wel degelijk dat mondzorg een aanzienlijk ambachtelijk karakter heeft.

Een partiële gebitsprothese kan 4 gebitsfuncties herstellen of verbeteren: de esthetiek, de stabiliteit van de mandibula, de kauwfunctie en de spraakfunctie. Voor het orale draagcomfort is het ook van belang dat het dragen van een partiële gebitsprothese niet storend is. Er bestaan 3 typen partiële gebitsprothesen: de partiële kunststof plaatprothese, de frameprothese en de frameprothese met (semi)precisieverankering. Hiermee kunnen een tandboogonderbreking, een tandboogverkorting en een combinatie van een tandboogonderbreking en een -verkorting worden gerestaureerd. Veel genoemde nadelen van partiële gebitsprothesen zijn de moeilijke mondverzorging, de slechte invloed op de restdentitie en het beperkte orale draagcomfort. Door de huidige geavanceerde mogelijkheden met al dan niet vrij-eindigende bruggen op natuurlijke gebitselementen of implantaten of op combinaties daarvan, staat de indicatie van partiële gebitsprothesen onder druk. Toch lijkt de vraag naar partiële gebitsprothesen ook op termijn te blijven bestaan.

Door de vele mogelijkheden om het gebit te behouden, eventueel met kronen en bruggen, al dan niet implantaatgedragen, ligt de indicatie voor een partiële gebitsprothese tegenwoordig primair bij patiënten met klachten over ontbrekende gebitselementen in de esthetische zone die niet op een andere manier kunnen worden verholpen. Daarnaast is een partiële gebitsprothese geïndiceerd bij patiënten met een extreem verkorte tandboog, bij grote en/of multipele diastemen, bij patiënten met ernstige parodontitis of excessief kaakbotverlies, bij patiënten met fysieke of emotionele problemen, als tussenoplossing op weg naar edentaat zijn, als tijdelijke oplossing in afwachting van uitgebreide behandelingen en bij patiënten die zich de alternatieve behandelingen financieel niet kunnen permitteren.

Door verlies van gebitselementen hebben veel mensen een restdentitie in de boven- en de onderkaak. Het al dan niet kunnen realiseren van een standaard gebitsmutilatie is bepalend voor het functieherstel door middel van een prothetische behandeling. In dit artikel wordt gefocust op de behandeling van een restdentitie in de onderkaak in combinatie een edentate bovenkaak, met of zonder botatrofie. In de literatuur bestaat geen consensus over de vraag welke gebitsprothesen in deze gebitsmutilatie zonder toepassing van overkappingsprothesen op implantaten het meest doelmatig zijn. De te kiezen prothetische behandeling is vooral afhankelijk van de reeds opgetreden botresorptie in eerder edentaat geworden kaakdelen en van de beschikbare verticale ruimte om functionele gebitsprothesen te kunnen vervaardigen.

Of een verkorte tandboog moet worden verlengd, hangt af van de mate van verkorting. Er worden 4 categorieën onderscheiden: 1. enigszins verkorte tandbogen; 2. middelmatig verkorte tandbogen; 3. extreem verkorte tandbogen; en 4. asymmetrische extreem verkorte tandbogen. Een beslissing tot verlenging van een verkorte tandboog wordt genomen op basis van de gebitsfuncties en de impact daarvan op de aan mondgezondheid gerelateerde levenskwaliteit. Voor enigszins verkorte tandbogen zijn er geen redenen en voor middelmatig verkorte tandbogen zijn er alleen in uitzonderlijke gevallen, vooral esthetische, redenen voor verlenging. Voor (asymmetrische) extreem verkorte tandbogen zijn er wel redenen voor verlenging. Deze hoeft niet noodzakelijkerwijs langer te zijn dan tot en met de premolaren. Met deze behandelstrategie wordt gevolg gegeven aan de trend vaste prothetische constructies toe te passen in plaats van uitneembare.

Na het plaatsen van een partiële gebitsprothese kunnen extra cariës en parodontale problemen optreden in de restdentitie. Deze problemen zijn het resultaat van onvoldoende mondverzorging. De mondverzorging wordt mogelijk bemoeilijkt door het dragen van de gebitsprothese. Het ontwerp van een gebitsprothese dient daarom preventiegericht te zijn. Voor het plaatsen van een gebitsprothese dient de mond geheel gezond te zijn en de patiënt dient te worden getraind in een goede mondverzorging. De patiënt dient zich bewust te zijn van zijn verantwoordelijkheid voor het onderhoud. Indien het tweemaal daags reinigen met fluoridetandpasta onvoldoende bescherming biedt, kan worden gekozen voor dagelijkse ondersteuning met een fluoridehoudend, antimicrobieel mondspoelmiddel. Minder effect valt te verwachten van professionele preventieve behandelingen in de vorm van fluorideof chloorhexidineapplicaties.

Kindertandheelkunde: Regeneratief vermogen van de pulpa, Formocresol tijdens pulpotomie bij kinderen. Parodontologie: Stenen-tijdperk-dieet bevordert mondgezondheid. Materiaalkunde: Hechtsterkte van composietreparaties.

Het Kennissysteem Infectieziekten en Arbeid (KIZA) is een website met informatie specifiek over infectieziekten in relatie tot werk en werkomstandigheden. Daarmee verschilt het van de websites van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding (LCI). De doelstelling van het KIZA is het verzamelen, rubriceren en categoriseren van informatie over infectieziekten en deze te vertalen naar de bedrijfsgeneeskundige context.
Link: http://www.kiza.nl/kiza/index.php

Esthetische tandheelkunde, Orale microbiologie, Diagnostiek en behandeling van speekselklieraandoeningen. A. Dozic, H. Scholtanus. Jaarboek esthetischetandheelkunde 2009. ISBN 978 90856 2054 9. Dit is het tweede jaarboek over esthetische tandheelkunde, waarin de nadruk ligt op recente ontwikkelingen in de implantologie en de prothetiek.
P.D. Marsh, M.V. Martin, M.A.O. Lewis, D.W. Williams. Oral microbiology. ISBN 978 0 443 101441.
In het Nederlandse taalgebied bestaat geen specifiek boek over de microbiologie van de mond. Zelfs Engelstalige boeken zijn schaars. Het is daarom goed dat Philip Marsh zijn boek ‘Oral microbiology’ na 10 jaar bijgewerkt heeft tot een standaardwerk dat weer volledig up-todate is. Met slechts 232 pagina’s verdeeld over 11 hoofdstukken is het kort en bondig maar wel compleet.
E.R. Carlson, R.A. Ord Textbook and color atlas of salivary gland pathology. Diagnosis and management. ISBN 978 0 8138 0262 6. Dit boek behandelt op heldere wijze een groot aantal aspecten van aandoeningen waarbij de speekselklieren betrokken zijn – direct of indirect. Het boek begint met een beknopte, maar heldere uiteenzetting van de chirurgische anatomie, embryologie en fysiologie van de speekselklieren, gevolgd door een hoofdstuk gewijd aan de beeldvorming. Daarin komen technieken als CT, MRI, PET en echografie uitgebreid aan bod en het verhaal is goed geïllustreerd.

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.

De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van M.A.J.van Waas. De indicaties voor een partiële gebitsprothese.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van W. Kalk, B.M. Schwencke, N. Droulias, K.M.A.ten Dam. Behandeling van een sterk gemutileerde dentitie.
De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van D.J. Witter, R.A. Hoefnagel, P.A. Snoek, N.H.J. Creugers. Verlenging (extreem) verkorte tandbogen met vaste of uitneembare prothetische constructies.

Parodontale behandeling effectief bij bestrijding Helicobacter pylori. Groter effect bij bleken in 1 zitting, maar ook meer problemen. Derde molaar inzetten als ‘reservegebitselement’. Geen verschil in gingivarecessie bij hand- of elektrisch poetsen. Glasfiber maakt wortelkanaal zichtbaar. Reconstructie mandibula met titaniumcomponenten goed alternatief. Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie start meldactie mondzorg. Klacht na eenzijdig opzeggen behandelrelatie. Stelling: ‘Het bleken van de dentitie in 1 zitting is veilig en effectief’. Agenda Uitgelicht: Evidence-based handelen in de algemene praktijk. Webbespreking: Mondzorgverleners buitengesloten 1e vaccinatie Nieuwe Influenza A.