Na een dienstverband van bijna 23 jaar bij het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde heeft redactiesecretaris mevrouw M.C.L. van Beers besloten een ingrijpende wending te geven aan haar arbeidzame leven. Zij heeft ervoor gekozen per 1 september 2009 een baan te aanvaarden als docent in de klassieke talen. Daarmee volgt Maria alsnog het pad dat jaren geleden na haar opleiding in de klassieke talen al voor haar leek gebaand. Haar vertrek betekent een groot verlies voor het tijdschrift. De 3 hoofdredacteuren met en voor wie Maria heeft gewerkt, blikken in deze redactionele kolom kort terug.

Huiduitslag voorspelt betere overlevingskansen. Geen antivirale middelen bij aangezichtsverlamming. Tongpiercing verhoogt risico van ontstekingen. Mondzorgverleners stellen risico op hart- en vaatziekten vast. Medisch: Toename resistentie van bacteriën. Candida-infectie door genmutatie. Grieppandemie. Tandheelkundig: Oud goud voor hiv/aids-projecten. Kaas bij witte wijn. Promoties: H. Shemesh. D.S. Barendrecht. B.T. Goh en S. Lee. A. Topaloglu-Ak.

Voorstander Wim van Palenstein Helderman: Afgezien van deze specifieke groep kinderen voor wie de voeding dus een belangrijke rol speelt, gaat de stelling voor nagenoeg alle kinderen met cariës op. Ik heb het dan wel over gezonde kinderen zonder systeemziekten of afwijkingen aan de speekselklieren waardoor de beschermende werking van het speeksel suboptimaal is. Tegenstander Aad van Luijk: En inderdaad: in mijn praktijk heb ik redelijk veel patiënten met een puntgaaf gebit die daar weinig moeite voor doen. Ze hebben geen enkele caviteit, ook nooit gehad, en op bitewing-opnamen is zelfs geen beginnende ontkalking te zien. Toch is de plaque royaal aanwezig. Ze poetsen slechts eenmaal per dag en snoepen normaal: drop, chocolade en dergelijke. Ze hebben kennelijk een cariësresistente dispositie.

Als gevolg van ontwikkelingen in de mondzorgprofessie en veranderingen in de samenleving wordt een horizontaal georganiseerde mondzorg steeds meer gemeengoed. Voor de patiënt brengt dat met zich mee dat het onduidelijker wordt wie nu eigenlijk waarvoor verantwoordelijk is. In geval van een conflict zal het voor juristen ook moeilijker worden vast te stellen met wie de patiënt een (deel)behandelovereenkomst heeft gesloten. Om aan deze onduidelijke situatie een einde te maken wordt voor mondzorgcentra een wettelijk geregelde centrale aansprakelijkheid bepleit.

Aan de verankering van een frameprothese worden mechanische en biologische eisen gesteld. Daarnaast speelt een frameprothese een rol in een occlusale interface via de verankering en de protheseelementen. Bij de mechanische aspecten zijn alle starre delen van een frameprothese van belang. Het zijn echter voornamelijk de minor connectors en stugge delen van de ankers die door frictie met de approximale geleidingsvlakken van de pijlerelementen voor stabiliteit en retentie zorgen en niet zozeer de retentiearmen, die na verloop van tijd vaak minder effectief worden doordat ze gaan afstaan. Wat de biologische aspecten betreft treden comfort en mogelijkheid tot reinigen op de voorgrond. Beide worden bewerkstelligd door reductie van het aantal onderdelen dat de marginale gingiva kruist, zoals minor connectors en inframeetlijnankers (Roach-ankers). In de occlusale interface is het van belang dat er geen interferenties in occlusie en in de articulatietrajecten worden geïntroduceerd door de verankering of de prothese-elementen.

De meest genoemde nadelen van partiële gebitsprothesen zijn de bemoeilijkte mondverzorging, vooral voor mensen die toch al moeite hebben met zelfzorg, en de mogelijk slechte invloed op de restdentitie. Deze nadelen kunnen extreem tot uitdrukking komen bij (kwetsbare) ouderen. Zij vertonen namelijk al relatief veel plaque, (wortel)cariës en parodontale aandoeningen. Overwegingen die al dan niet kunnen leiden tot het indiceren van een partiële gebitsprothese bij een (kwetsbare) oudere zijn: de probleemstelling en zorgvraag, de algehele conditie van de patiënt, de conditie van het orale slijmvlies, de antagonistische kaak, de mogelijke bijdrage aan functie en/of esthetiek, de mogelijkheden van orale zelfzorg en/of mantelzorg, het individuele aanpassingsvermogen van de patiënt en de mogelijke gevaren. Uiterste zorgvuldigheid in het indiceren, dient stelregel te zijn. Sleutelbegrippen zijn: expliciete zorgvraag, doelmatigheid, veiligheid en orale zelfzorg/mantelzorg.

In de maxillofaciale prothetiek wordt de frameprothese veelvuldig toegepast ter vervanging van ontbrekende gebitselementen, maar ook voor vervanging van ontbrekende benige en/of weke delen of ter ondersteuning van weke delen. Het oorspronkelijke toepassingsgebied is voor een deel overgenomen door prothetische constructies op implantaten, vooral bij aangeboren afwijkingen. Bijvoorbeeld bij rehabilitaties van patiënten die zijn behandeld vanwege een hoofd-halstumor, en van oudere schisispatiënten is de frameprothese echter nog vaak de behandeling van keuze.

Om de toegevoegde waarde van partiële gebitsprothesen bij verkorte tandbogen op de levenskwaliteit te onderzoeken, werden bezoekers van 2 universiteitsklinieken gescreend op de aanwezigheid van verkorte of complete tandbogen. De geselecteerden werden ingedeeld in 5 groepen: 1. een verkorte tandboog en een intact front; 2. een verkorte tandboog met een frontonderbreking; 3. een verkorte tandboog en een intact front met een vrij-eindigende partiële gebitsprothese; 4. een verkorte tandboog met meerdere onderbrekingen en een partiële gebitsprothese; 5. een complete tandboog. De deelnemers vulden de Oral Health Impact Profile (OHIP-49) en de Short Form Health Survey (SF-36) in. Klinisch werd vastgelegd of en welke gebitselementen ontbraken, of deze waren vervangen door een partiële gebitsprothese en hoe groot het aantal occlusale eenheden was. Een verkorte tandboog bleek een zekere impact op de levenskwaliteit te hebben. Van deze invloed bleek echter alleen sprake als de gebitsprothese ook frontelementen verving.

Basiswetenschappen: Effect van bleekmiddel en sinaasappelsap op glazuur. Cariologie: Effect van zilverdiaminefluoride bij cariësprogressie. Restauratieve tandheelkunde: Klinische evaluatie van 3 zelfetsende adhesieven. Randlekkage bij klasse II-composietrestauraties. Endodontologie: Prepareren en vullen op het worteldentine. Kindertandheelkunde: Zinkoxide-eugenol versus calciumhydroxide/iodoformpasta bij pulpotomie. Roestvrijstalen kroon versus gemodificeerde open sandwichrestauratie. Orthodontie: Ouderdomsveranderingen van het craniofaciale complex.

Unilaterale condylaire hyperactiviteit van het temporomandibulaire gewricht. Allemaal mensen. Ademgeur. Onderzoek naar matrix metalloproteinases.
C.P. Saridin. Unilateral condylar hyperactivity of the temporomandibular joint Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam, 2009 161 bl., geïll. ISBN 978 94 6010 020 8 Academisch proefschrift.
M. America. Allemaal mensen. Herkenning en benadering van gedragsstijlen en persoonlijkheidsstoornissen in de (para)medische praktijk Houten: Prelum Uitgevers, 2009 106 bl., geïll. € 29,50 ISBN 978 90 8562 072 3.
D. van Steenberghe. Ademgeur. Een multidisciplinaire benadering van oorzaak, diagnostiek, behandeling en preventie van halitose Houten: Prelum Uitgevers, 2009 122 bl., geïll. € 40,00 ISBN 978 90 8562 034 1.
M.M. Bildt. Matrix metalloproteinases and their inhibitors in orthodontics and periodontitis Nijmegen: Radboud Universiteit Nijmegen, 2009 169 bl., geïll. ISBN 978 90 9024024 4 Academisch proefschrift.

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.

De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van H.M.A.M. Keltjens, D.J. Witter, N.H.J. Creugers. Conventionele verankering van frameprothesen.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van C.de Baat. Ouderen en partiële gebitsprothesen.
De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van H. Reintsema. De frameprothese in de maxillofaciale prothetiek.

Erratum: In de kennistoets (12) van december zijn per abuis de stellingen 8 en 9 van de kennistoets (11) van november gebruikt. De kennistoets van december kan wel gewoon gemaakt worden maar de antwoorden voor de stellingen 8 en 9 dienen uit de kennistoets van november te worden overgenomen. De redactie biedt zijn verontschuldigingen aan voor deze fout en voor het ongemak dat hierdoor is veroorzaakt.

Geen relatie orthodontische behandeling en gebitsslijtage. Cariostatisch effect van type bonding onderzocht. Diepere pockets bij premature en occlusale contacten? Geen bewijs van behandeling bruxisme. Verschillen in hechting van Streptococcus mutans aan composietrestauraties. Mondzorg inzetbaar bij screening risicopatiënten hart- en vaatziekten. Wat is meest effectieve manier om een gebitsprothese te reinigen? Weefselbesparende tandheelkunde in Turkije. Cursus paradontologie voor preventieassistentes. Website van het Europese Medicijnen Agentschap. Stelling: ‘Ik gebruik glasionomeercement bij diepe caviteiten vanwege het cariostatische effect’
Link EMEA: http://www.emea.europa.eu/influenza/home.htm