Overgevoeligheid voor nikkel is een veel voorkomend probleem, vooral onder jonge vrouwen. De prevalentie bedraagt 5-10%, oplopend tot 30%. De orale mucosa is minder gevoelig voor nikkel dan de huid door het verschil in anatomie en de aanwezigheid van speeksel. Nikkel is verwerkt in diverse orthodontische materialen. Door corrosie van de materialen kunnen nikkelionen vrijkomen. De mate van corrosie wordt beïnvloed door de zuurgraad, de samenstelling van speeksel en plaque, de temperatuur en de mechanische belasting van het materiaal. Ondanks de relatief hoge percentages nikkel in orthodontische apparatuur zijn allergische reacties op nikkel zeldzaam. Bij overgevoeligheid voor nikkel moeten nikkelvrije materialen worden gebruikt.

Bij een orthodontische behandeling is vaak verankering nodig om verplaatsingen van gebitselementen mogelijk te maken. Voor verankering kan gebruik worden gemaakt van de overige gebitselementen, een headgear of een vorm van botverankering, zoals orale implantaten of minischroeven (‘miniscrews’). Sinds een aantal jaren wordt hiervoor met regelmaat ook een botanker gebruikt. Een botanker geplaatst op de crista zygomaticoalveolaris wordt zygoma-anker genoemd. Dit anker bestaat uit een titanium osteosyntheseplaat die uitloopt in een dun staafgedeelte met een cilindervormig fixatie-element. Met zygoma-ankers kunnen bij grotere tandverplaatsingen in de bovenkaak reactiekrachten op de verankeringselementen worden geëlimineerd. Er werd onderzoek verricht naar de indicaties, de behandelingsresultaten en de complicaties bij 84 patiënten die in de periode van 2002 tot 2007 een behandeling met een zygoma-anker ondergingen. In totaal werden 158 botankers geplaatst. Hiervan gingen 15 (9,5%) voortijdig verloren en in 13 gevallen (8,2%) traden complicaties op, zoals mobiliteit van de geplaatste ankers, abcesvorming en het submucosaal geraken van de cilinder tijdens de initiële genezing. Deze complicaties maakten chirurgische interventie noodzakelijk. De conclusie is dat het zygoma-anker een goede aanvulling is voor het verkrijgen van orthodontische verankering. Er moet echter worden gestreefd naar reductie van het aantal complicaties.

Geschat wordt dat er in Nederland jaarlijks ruim 100.000 kinderen het slachtoffer zijn van kindermishandeling. In meer dan de helft van alle gevallen van fysiek geweld is er sprake van letsel in het hoofd-halsgebied. Daarom is het aannemelijk dat tandartsen (onbewust) met enige regelmaat worden geconfronteerd met mishandelde kinderen. Tandartsen hebben de morele plicht om in geval van een vermoeden van kindermishandeling actief op te treden. Dit kan door verwijzing van het kind naar een kaakchirurg, door te overleggen met de huisarts of door advies in te winnen bij een regionaal Advies- en Meldpunt Kindermishandeling. De Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde, de Landelijke Huisartsen Vereniging en het Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie hebben eind 2007 een convenant gesloten met als intentie nauwer te gaan samenwerken om zodoende kindermishandeling eerder te signaleren.

Orale implantaten vormen een belangrijke schakel in het rehabiliteren van de functie, de stabiliteit en de esthetiek van de menselijke dentitie. De introductie van de orale implantaten heeft tegelijkertijd ook een probleem gecreëerd: peri-implantitis. Risicofactoren voor deze aandoening zijn onder andere roken, een parodontitisverleden, genetische factoren en een ongecontroleerde diabetes mellitus. Door het ontbreken van een gevalideerd behandelprotocol voor peri-implantitis is de clinicus aangewezen op eigen ervaring en inzicht en ervaring van anderen. Bij de afbeelding: Het mesiale implantaat is verloren. Het distale implantaat is gereinigd en het defect is opgevuld met een botsubstituut (Ostim®).

Een 49-jarige vrouw werd door haar huistandarts verwezen naar een kaakchirurg vanwege een ernstig parodontaal vervallen dentitie in de bovenkaak. De vraagstelling was of na totaalextractie een reconstructie van de edentate bovenkaak mogelijk was met behulp van implantaten. Een nieuwe behandelmethode die gebruik maakt van een computertomografiescan, virtuele implantaatplanning en een individuele boormal, werd toegepast. Hiermee konden zonder augmentatie van de processus alveolaris 4 implantaten worden aangebracht waarop direct een tevoren vervaardigde vaste suprastructuur werd bevestigd. Deze behandelmethode maakt maximaal gebruik van het beschikbare botvolume. Andere voordelen zijn de mogelijkheid om zonder elevatie van een mucoperiostale lap te implanteren en de mogelijkheid de suprastructuur in dezelfde behandelsessie te plaatsen. Echter, geringe onnauwkeurigheden tijdens de implantaatplanning en de chirurgische behandeling kunnen gemakkelijk leiden tot een niet goed passende suprastructuur. Daarnaast is het lastig de primaire stabiliteit van de implantaten tijdens het plaatsen goed te beoordelen.

Primaire hersentumoren zijn zeldzaam, in tegenstelling tot hersenmetastasen die veelvoorkomende complicaties vormen van kanker elders in het lichaam (borst, long, melanoom). Uitval en prikkeling van hersenzenuwen, gepaard gaand met een verdoofd gevoel, verlamming of pijn in het hoofd-halsgebied, worden vooral gezien bij tumoren rond de schedelbasis: meningeoom, glomustumor, brughoektumor (vestibulair Schwannoom), en metastasen, in het bijzonder meningitis carcinomatosa door melanoom, mammacarcinoom of leukemie. Bij de diagnose en de behandeling van hersentumoren is speciale aandacht geboden voor zeldzame complicaties in het hoofd-halsgebied.

Gebitspathologie: Multipele externe wortelresorpties. Restauratieve tandheelkunde: Klasse II-compomeerrestauraties na 5 jaar, Klasse V-restauraties na 2 jaar. Kindertandheelkunde: Veranderde kijk op cariësbehandeling, Indirecte pulpaoverkapping bij tijdelijke gebitselementen. Orthodontie: Multipele agenesieën en persistentie van tijdelijke molaren. Materiaalkunde: Hechting aan carieus dentine.

Betrouwbaarheid apexlocators klinisch onderzocht. Mogelijke associatie tussen osteoporose en verlies van gebitselementen. Geen verband tussen het gebruik van wiet en parodontaal verval. Mondzorg zwangeren verdient aandacht. Kwaliteitscriteria mondzorg herzien vanuit patiëntperspectief. Eén op de drie mensen poetst maar 1 keer per dag. Wittejassenhypertensie en angst. Agenda Uitgelicht: Desinfectie gewoon doen! Stelling: Het systematisch maken van een röntgenologische lengteopname bij een betrouwbare meting met de apexlocator is niet doelmatig en een vorm van overbehandeling. NTvT digitaal: Online informatie over mondzorg en zwangerschap.