De prothetische tandheelkunde is een differentiatie van de tandheelkunde die zich bezighoudt met diagnostiek, behandelplanning, rehabilitatie en behoud van orale functie, comfort, esthetiek, mandibulaire stabiliteit en gezondheid van patiënten met klinische condities die samengaan met verlies van harde en zachte weefsels in het orofaciale gebied. Herstel kan worden bereikt met biocompatibele vervangingsmaterialen. Dit kan met een vaste, een uitneembare en/of een orofaciale prothetische constructie, al dan niet in combinatie met implantaten. Tandartsen-prothetisten zijn werkzaam in het onderwijs, het onderzoek en in de gespecialiseerde praktijk.

Angst en depressie bij chronische longziekte. Nieuwe methode voor medicijnonderzoek. Herpesvirus ter bestrijding van hoofd-halskanker. Toekomstige wortelkanaalbehandeling. Medisch: Werking viraal eiwit ontrafeld. Kunstmaterialen voor bot en zenuw. Bacteriën helpen elkaar tegen gif. Tandheelkundig: Tentoonstelling over 100 jaar mondzorg.
Promoties: Op 16 september promoveerde Filip Keulemans aan de Universiteit van Amsterdam (ACTA) op zijn proefschrift ‘Exploring the limitations of fibre-reinforced composite fixed dental prostheses’. Prof. dr. A.J. Feilzer was promotor, dr. C.J. Kleverlaan en dr. A van Dalen waren copromotoren. Op 17 september verdedigde promovenda Stanimira Kalaykova aan de Universiteit van Amsterdam (ACTA) haar proefschrift getiteld ‘Temporomandibular joint internal derangements: diagnosis, mechanisms and risk factors, and prognosis’. Promotoren waren prof. dr. ir. M. Naeije en prof. dr. F. Lobbezoo. L.J. van Ruijven Op 29 september promoveerde Leo van Ruijven aan de Vrije Universiteit Amsterdam (ACTA). In de Aula van de Vrije Universiteit verdedigde hij zijn proefschrift getiteld ‘ Mechanical properties of the mandibular condyle and consequences for habitual loading and deformation’. Promotor was prof. dr. V. Everts, copromotor was dr. ir. J.H. Koolstra. Personalia: Loek Hermans (1951) is vanaf september bijzonder adviseur van het hoofdbestuur van de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT). Een trend is geen mode: Binnen de gezondheidszorg zijn ook trends te ontdekken.

Mondige patiënten zullen in de toekomst sneller met hun eigen indicaties komen. Hierdoor worden tandartsen vaker geconfronteerd met soms ongewone wensen van patiënten. Een ingrijpende wens van een patiënt is het verwijderen van (alle) gebitselementen. De vraag die in dit artikel centraal staat is hoe te handelen bij een dergelijk verzoek. Geconcludeerd wordt dat de autonomie van een patiënt wordt begrensd door de professionele standaard van tandartsen en het vermogen van een patiënt om zijn belangen op redelijke wijze te kunnen behartigen.

Cheilitis angularis
Een 81-jarige patiënt ondervond irritatie en soms pijn in beide mondhoeken. Hij was al geruime tijd edentaat en droeg volledige gebitsprothesen in de boven- en de onderkaak. Deze gebitsprothesen waren 8 jaar geleden vervaardigd. Bij navraag gaf hij aan eigenlijk al 3 jaar deze klachten te hebben. Bij onderzoek was een erythemateus aspect van de huid bij de mondhoeken zichtbaar, alsmede enkele ragaden hierin.
Mollusca contagiosa
Een 5-jarige jongen had sinds enkele weken huidafwijkingen op de wangen. Het betroffen meerdere huidkleurige, halfbolvormige papels die een geel doorschemerende centrale delle (deuk) vertoonden. Deze huidafwijkingen veroorzaakten geen klachten, maar de moeder van de patiënt wilde graag dat deze zouden worden behandeld.

De bipolaire stoornis is een stemmingsstoornis die wordt gekenmerkt door het recidiverende optreden van manische, depressieve en gemengde episoden met daartussen kortere of langere, relatief symptoomvrije perioden. In Nederland is de prevalentie 1,9%. Bij de behandeling wordt meestal een combinatie van psycho-educatie, zelfmanagement en farmacotherapie toegepast. Zowel de bipolaire stoornis als de toegepaste medicatie heeft negatieve effecten op de mondgezondheid. Patiënten hebben onder andere een groter risico op cariës, xerostomie, smaakafwijkingen en bruxisme. Uitgebreide instructie van de patiënt in mondverzorging, ondersteund door frequente professionele mondzorg, is daarom essentieel. Gezien de mogelijke interacties tussen geneesmiddelen dient de mondzorgverlener ‘non-steroid anti-inflammatory drugs’ alleen in overleg met de behandelende psychiater voor te schrijven.

Een 56-jarige vrouw werd verwezen naar een mond-, kaak- en aangezichtschirurg in verband een stijf gevoel in het aangezicht en een beperking van de mondopening ruim 13 jaar na een autoongeval. Hierbij had zij een meervoudige mandibulafractuur opgelopen. Na klinisch en beeldvormend onderzoek bleek sprake van een benige ankylose van het rechter temporomandibulaire gewricht. De patiënt werd door middel van een gap-osteotomie behandeld, waarbij een myofasciale lap van de musculus temporalis als interpositietransplantaat werd gebruikt. Na een periode van fysiotherapie trad een voor de patiënt acceptabel herstel op. Trauma is verreweg de meest voorkomende oorzaak van een ankylose van de mandibula, gevolgd door infectie van het temporomandibulaire gewricht. De behandeling bestaat grofweg uit een gap-osteotomie met of zonder interpositie van een transplantaat tussen de ramus mandibulae en de gewrichtskom of een resectie van de ankylotische massa en reconstructie van het caput mandibulae met autoloog weefsel of een alloplastisch materiaal.

Zwelling van de gingiva ontstaat regelmatig bij patiënten die orthodontisch worden behandeld. In een onderzoek werden 25 patiënten gevolgd tijdens en na een orthodontische behandeling met volledig vaste apparatuur. De mate van zwelling van de gingiva werd bepaald aan de hand van intraorale foto’s gemaakt kort voor het plaatsen, direct na het uitnemen en 3 en 6 maanden na het uitnemen van de apparatuur. De zwelling van de gingiva werd weergegeven op een visueel analoge schaal. De gemiddelde zwelling nam tijdens de orthodontische behandeling significant toe. Na het uitnemen van de orthodontische apparatuur daalde de zwelling significant. Binnen 3 maanden was de zwelling afgenomen tot het niveau van voor de orthodontische behandeling. Geconcludeerd werd dat zwelling van de gingiva die tijdens een orthodontische behandeling met volledig vaste apparatuur ontstond, reversibel was.

In 2008 werd in een ‘workshop’ van de Europese Federatie voor Parodontologie op basis van de wetenschappelijke stand van zaken consensus bereikt over orale peri-implantaire infecties. Belangrijke conclusies waren dat mucositis voorkomt bij 80% van de patiënten met een oraal implantaat en dat peri- implantitis werd vastgesteld in 28-56% van de onderzochte personen. Belangrijke risicofactoren voor het ontwikkelen van peri-implantaire infecties bleken onvoldoende mondhygiëne en een geschiedenis van parodontitis en roken te zijn. Er zijn onvoldoende onderzoeksgegevens beschikbaar om definitieve uitspraken te doen over de rol van genetische factoren, diabetes mellitus, alcoholconsumptie en eigenschappen van het implantaatoppervlak. Mechanische behandeling in combinatie met lokale desinfectie kan effectief zijn bij de behandeling van mucositis. Er is geen bewijs gevonden dat mechanische behandeling van peri-implantitis effectief is. Een chirurgische behandeling, veelal in combinatie met een systemisch of lokaal antibioticum, is noodzakelijk. Voor definitieve behandelprotocollen bestaat geen wetenschappelijk bewijs.

Restauratieve tandheelkunde: Bloedcontaminatie tijdens hechting aan dentine. Amalgaamreparaties met composiet. Klasse Icomposietrestauraties na 12 jaar. Gnathologie: Palpatie van de musculus pterygoïdeus lateralis. Kindertandheelkunde: Lokale anesthesie bij volledige narcose. Orthodontie: Embryonale pathologie en orthodontie. Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie: Sensibiliteitsstoornissen na verwijdering derde molaar. Sociale tandheelkunde: Preventieve zorg en tijd tussen periodieke onderzoeken. Gerodontologie: Preventie van pneunomie bij beademde patiënten.

Door een overdaad aan websites over gezondheid en ziekte is het vaak moeilijk duidelijke, objectieve en betrouwbare informatie te vinden. Een groep medici heeft dit probleem aangepakt door een gezondheidswebsite op te zetten waar patiënten verantwoorde informatie krijgen en artsen veilig naar toe kunnen verwijzen zonder zich zorgen te maken over commerciële, ongecontroleerde en onwetenschappelijke informatie. http://www.betrouwbarebron.nl/

Esthetische tandheelkunde (H.J. de Kloet, Arnhem).
In Tandartspraktijk zijn de afgelopen jaren met regelmaat artikelen verschenen van collega Hans Beekmans, waarin hij uiteenlopende onderwerpen behandelt onder de vlag van de esthetische tandheelkunde.
H. Beekmans: Esthetische tandheelkunde. Casuïstiek en tips Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2010 216 bl., geïll. € 75,00. ISBN 978 90 313 7625 4

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.
De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van Broers DLM, Brands WG, Jongh A de, Willems DL. Patiënten met ongewone extractiewensen 1. Professionele standaard versus autonomie van patiënten.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van Schulte PFJ, Brand HS. Bipolaire stoornissen en mondgezondheid. De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van Renkema AAP, Dusseldorp JK, Middel B, Ren Y. Zwelling van de gingiva bij orthodontische behandeling met volledig vaste apparatuur.

Totaalextractie bij parodontitis verbetert diabetesstatus. Vraagtekens bij anticholinerge medicatie tijdens orthodontische behandeling. Stamcellen in het wortelkanaal. Verschil in hechtsterkste van adhesieven aan carieus dentine. Milde zelfetsende adhesieven de gouden standaard anno 2010. Grote variatie in materiaalkeuze bij klasse V-restauraties. Brackets beïnvloeden microflora en klinische parodontale variabelen. Plaatsen van porseleinen veneers is minimaal invasief. Biotype patiënt moet uitgangspunt zijn bij implanteren. Cariësmanagement in de kindertandheelkunde. Say Cheese! De kracht van de mond. Glasvezelversterkte brug alternatief voor klassieke brug. Discusverplaatsingen nader onderzocht. Agenda: Nieuw seizoen Quality Practice Tandheelkunde van start. Reageer op stelling: Implantaten hebben grote nadelen. DentalTube, een wereldwijd platform voor professionals; website: http://www.dentaltube.nl