De tandarts als mondarts opleiden via het geneeskunde/tandheelkunde-traject is niet noodzakelijk omdat tijdens de tandheelkundeopleiding, in tegenstelling tot de geneeskundeopleiding, voldoende aandacht wordt besteed aan mondaandoeningen. De tandarts is bij uitstek de deskundige op het gebied van aandoeningen en afwijkingen van het gebit, de mond en het periorale gebied.

Jicht door gezoete drankjes. Ongelijkheid onder patiënten dreigt. Slaapbeleving van edentate ouderen. Mandibulair repositieapparaat effectief bij slaapapneu. Medisch: Rachitis weer in opkomst in Engeland. Snellere opsporing longtumoren. Tandheelkundig: Videoconferenties voor orale rehabilitatie. Kwart poetst tanden 2 keer per dag. Personalia: Eerste uitreiking Publicatieprijs NTvT: Op 19 november 2010 uitgereikt aan prijswinnaar Denise van Diermen voor haar artikel ‘Tandheelkundige ingrepen bij patiënten met antitrombotica: nieuwe inzichten’, dat zij samen met prof. dr. J. Hoogstraten en prof. dr. I. van der Waal schreef (Ned Tijdschr Tandheelkd 2008; 115: 225-229). Na enige jaren werd op 19 november 2010 de WTA-Hamer Duijvenszprijs weer toegekend aan een promovendus: Vincent Zijnge met zijn proefschrift ‘Microbial dynamics in subgingival biofilms’. Vrijdag 15 oktober 2010 studeerden Daniëlle Boonzaaijer, Bram Lak, Edwin Eijsvogels, Eveline Gerlings en Wafaa Bourhan af als tandartsendodontologen aan Acta. Eva Spauwen werd op zaterdag 20 november 2010 tijdens de Landelijke Standby-dag verkozen tot ‘Tandartsassistent van het Jaar’. Congresnieuws: Het congres ‘The sky is the limit’ van de Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde op 12 november 2010 bestreek een breed veld van de kindertandheelkunde. Pijn zit letterlijk tussen de oren, was de boodschap op het congres ‘Au!! Pijn en pijnbeleving’ van de Dr. G.J. van Hoytema Stichting op 12 november 2010. Trends: Toename behandelingen onder narcose. Cijfers zijn er niet. Maar er komen steeds meer signalen dat het aantal tandheelkundige behandelingen onder narcose de laatste jaren fors toeneemt.

Voorstander: Cor van Loveren, bijzonder hoogleraar Preventieve tandheelkunde, Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam, Universiteit van Amsterdam. In de dagelijkse praktijk zullen tandartsen meer in aanraking komen met vakken uit het domein van de gammawetenschappen, maar veel tandartsen lijken meer gefocust te zijn op vakken uit de bètahoek.
Tegenstander: Henk Brand; universitair docent, Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. Als scholieren met het profiel economie en maatschappij toegelaten zouden worden tot de opleiding tandheelkunde, zullen de opleidingen tandheelkunde worden geconfronteerd met eerstejaarsstudenten die deficiënt zijn in natuurkunde, scheikunde en/of biologie.

Actinische keratose.
Een 62-jarige man merkte sinds enkele jaren toename van rode, verdikte en verhoornde huidafwijkingen in zijn aangezicht. Actinische keratosen zijn premaligne huidafwijkingen die ontstaan onder invloed van ultraviolet licht. De afwijkingen komen dan ook meestal voor op huid die aan de zon is blootgesteld, zoals het aangezicht en de oorschelpranden.
Atopisch eczeem.
Een 16-jarige jongen presenteerde zich met sterk jeukende, roodschilferende huidafwijkingen in het hoofd-halsgebied. De huid vertoonde deels ook een geel, nattend aspect. Tevens was een beeld van lichenificatie (vergroving van huidplooien) in de hals zichtbaar. Atopisch eczeem is een genetisch bepaalde huidaandoening waarbij het immuunsysteem sterk reageert op bacteriën en op aspecifi eke prikkels, zoals zweten, wollen kleding en stress.

De milt speelt een belangrijke rol in de afweer tegen infecties, in het bijzonder tegen infecties veroorzaakt door gekapselde bacteriën zoals Streptococcus pneumoniae. In geval van (functionele) asplenie kan in korte tijd een fulminante sepsis ontstaan met een hoge mortaliteit. Er worden dan ook preventieve maatregelen aanbevolen voor mensen zonder milt of mensen met een verminderde miltfunctie. Een verminderde miltfunctie kan voorkomen bij ziekten als sikkelcelanemie, colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn en coeliakie. De preventieve maatregelen bestaan uit vaccinaties, medicatie met een antibioticum en het geven van adviezen aan de patiënt. Helaas blijkt echter dat deze preventieve maatregelen niet adequaat worden opgevolgd. Op dit moment is in Nederland een richtlijn voor behandelaars in ontwikkeling.

Een 26-jarige man had pericoronitis van de derde molaren in de onderkaak. Om de positie van de canalis mandibulae ten opzichte van de wortels van de derde molaren te beoordelen, werd een panoramische röntgenopname gemaakt. Hierop werd een canalis mandibulae bifidus aan de rechterzijde gezien. Het bovenste deel van de canalis leek een relatie met de apices van gebitselement 48 te vertonen. Op een aanvullende cone beam-computertomogram werd aan de rechterzijde een canalis mandibulae trifidus gezien en aan de linkerzijde een canalis mandibulae bifidus. Een anatomisch afwijkend verloop van de canalis mandibulae kan klinische consequenties hebben, zoals een verhoogde kans op letsel van de nervus alveolaris inferior bij het verwijderen van de derde molaar of een onvolledig werkende lokale anesthesie.

Een 41-jarige man werd opgenomen in een universitair medisch centrum met buikklachten, diarree met bloedbijmenging en koorts met pieken hoger dan 39° C. In de differentiële diagnose werd onder andere inflammatoire darmziekte vermeld, evenals tuberculose en infectie met amoeben. Bij uitsluitsel van overige pathologie werd de diagnose morbus Crohn gesteld. Enkele dagen later klaagde de patiënt over kiespijn en werd de diagnose desolate dentitie gesteld. Direct na extractie van de molaren verdween de koorts.

In de afgelopen jaren zijn diverse rapporten gepubliceerd die erop wijzen dat incidenten in zorginstellingen structureel voorkomen. In 2009 werd een landelijk onderzoek uitgevoerd om inzicht te krijgen in de patiëntveiligheid in de eerstelijnszorg, waaronder ook de zorg in tandartspraktijken. In 20 willekeurig geselecteerde praktijken werd dossieronderzoek verricht en mondzorgverleners meldden 2 weken lang de incidenten die zich voordeden. Per praktijk screenden 2 onderzoekers, met behulp van een checklist, 50 willekeurig geselecteerde dossiers over een periode van 1 jaar. In totaal kwamen in de 1.000 dossiers 8 incidenten voor (0,8%). Het melden van incidenten tijdens de 2 onderzoeksweken leverde 7 incidenten op. Nagenoeg alle incidenten betroffen diagnostiek of behandeling en hadden beperkte schadelijke gevolgen voor de patiënt. Op basis van deze uitkomsten lijkt zorgverlening in tandartspraktijken veilig, maar het begrip patiëntveiligheid leeft bij tandartsen niet of nauwelijks. Verbetering van de kwaliteit van de verslaglegging in patiëntendossiers lijkt wenselijk.

Restauratieve tandheelkunde: Vloeiende composiet voor occlusale restauraties. Quixfil®- en Tetric Ceram®-restauraties na 4 jaar. Kindertandheelkunde: Oppervlakteanesthesie voor plaatsing rubberdamklem. Nasaal of oraal sederen. Effect van intraligamentaire anesthesie op tandkiemontwikkeling. Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie: Orale slijmvliesafwijkingen bij diabetes mellitus. Risico op schildklierkanker door tandheelkundig röntgenonderzoek. Parodontologie: Kenmerken van patiënten met halitose. Sociale tandheelkunde: Mondgezondheid van kinderen in Denemarken. Complicaties van orale piercings. Materiaalkunde: Breukweerstand compomeren en glasionomeercementen.

Bij slaapstoornissen kan een globaal onderscheid worden gemaakt tussen te weinig of juist te veel slaap. In beide gevallen is de persoon overdag erg moe. In het eerste geval is er vaak sprake van een in- of doorslaapstoornis (insomnie); in het tweede geval gaat het bijvoorbeeld om stoornissen als narcolepsie of slaapapneu. Internet: www.slaapproblemen.org

Academisch proefschrift: Herstel van kraakbeendefecten (S. K. Both, Nijmegen).
L. A. Vonk; Chondrocytes and chondrons for tissue engineering of cartilage. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam, 2010 153 bl., geïll. ISBN 978 94 90371 15 9
Academisch proefschrift: Mucosaal weefsel bij palatumspleet (H. van Beek, Amsterdam).
R. Ophof; Construction and application of substitutes for oral mucosa in cleft palate repair. Nijmegen: Radboud Universiteit Nijmegen, 2010 193 bl., geïll. ISBN 978 90 9025129 5
Boek: Bruxisme, theorie en praktijk (P. Wetselaar, Heemstede).
D.A. Paesani (ed.) Bruxism. Theory and pratice. London: Quintessence Publishing Co. Ltd., 2010 540 bl., geïll. £ 162.00. ISBN 978 1 85097 191
Boek: Endodontische spoedgevallen (M. Siers, Nijmegen).
Endodontische spoedgevallen E. Schafer, L. van der Sluis Houten: Prelum Uitgevers, 2010 213 bl., geïll. € 79,50. ISBN 978 90 8562 063 1
Boek: Bottransplantaten (J.G.A.M. de Visscher, Leeuwarden).
R.E. Marx, M.R. Stevens Atlas of oral and extraoral bone harvesting Chicago: Quintessence Publishing Co Inc, 2010 157 bl., geïll. € 165,30 ISBN 978 0 86715 482 5

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.
De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van Mizbah K, Gerlach N, Maal TJ, Bergé SJ, Meijer GJ. Canalis mandibulae bifidus en trifidus. Een toevalsbevinding.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van Hoeve EP van der, Croles FN, Wismeijer D. Ernstige parodontitis als oorzaak voor onbegrepen koorts.
De vragen 7, 8, en 9, bij het artikel van Mettes TG, Bruers JM, Sanden WJM van der, Eeten-Kruiskamp L van, Horst RH van der, Harmsen M, Wensing M. Veiligheid van de zorgverlening aan patiënten in tandartspraktijken in 2009.

Leveren anticoagulantia meer problemen op?. Sinusliftbehandeling is effectief en voorspelbaar. Therapeutische oefeningen geven sneller herstel dan splint. Verlies gebitselementen vermindert kwaliteit van leven in hoge mate. Aanpak bij onderkoelde patiënten moet eenduidig zijn. Preventie kan veel leed voorkomen. Immunologie in de tandartspraktijk. Andere plaatsing implantaat schept ruimte voor nieuw bot. ACTA, de toekomst is nu. De gevolgen van medicijnen op de orale microcirculatie. Een blik op het gezicht: ken- en genmerken. Agenda: Temporomandibulaire disfunctie, wat kan ik ermee?