De restauratieve verzorgingsgraad, het percentage gecaviteerde cariëslaesies dat restauratief is behandeld, is bij 5- jarigen in Nederland gemiddeld nog geen 25%. Zeker in een rijk land als Nederland beschouwen we dit als ongewenst. Die situatie heeft geleid tot de stelling dat de restauratieve verzorgingsgraad omhoog moet.

Zoetekauw heeft misschien depressie. Matig intensief bewegen levert al gezondheidswinst op. Beursbezoekers met bloedende gingiva. Kauwkracht past zich aan. Medisch: 4 Miljoen naar tumorimmunologie. Nieuwe cursusaanpak eerste hulp. Tandheelkundig: Triade orale seks, HPV en orale tumoren. Hernieuwde interesse voor klieven tongriem. Promoties; N. Moayeri; ‘Nerve identification and prevention ofintraneural injection in regional anesthesia. L.T. de Jonge; ‘Electrosprayed organic – inorganic coatings’. B.M. Tijink;‘Gerichte therpieën bij de behandeling van hoofd-halskanker’. Personalia: M.S. Cune benoemd tot hoogleraar. Trends: Plaveiselcelcarcinomen. Wijzigingen in incidentie. Nieuwe vormen van mondkanker. Betere voorspelling van overleving.

Voorstander: Dirk Mettes, tandarts-onderzoeker kwaliteit van zorg, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen: Een klinische praktijkrichtlijn is een wetenschappelijk onderbouwde en op klinische ervaring gebaseerde leidraad die de mondzorgverlener en de patiënt ondersteunt bij het nemen van beslissingen over de gewenste zorg.
Tegenstander: Rob Barnasconi, voorzitter Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde, Nieuwegein: De laatste jaren heeft de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (NMT) enkele malen het initiatief moeten nemen een klinische richtlijn te ontwikkelen waaraan de beroepsgroep behoefte had. Dat is niet de rol die bij de NMT past.

De kindertandheelkunde in Nederland laat vanaf de jaren ’70 van de vorige eeuw een sterke afname zien van cariës in het kindergebit. Deze afname wordt door deskundigen toegeschreven aan de verbeterde mondhygiëne en aan de invoering van fluoridetandpasta vanaf deze periode. Aan deze ontwikkeling lijkt een einde te zijn gekomen. De huidige situatie laat helaas zien dat de meeste carieuze caviteiten in de tijdelijke dentitie onbehandeld blijven. De stellingname dat de vigerende restauratieve verzorgingsgraad omhoog moet, is derhalve goed verdedigbaar. Op basis van nieuwe inzichten in de cariologie van de laatste decennia wordt een lans gebroken om het oude paradigma van de restauratieve benadering te verlaten ten gunste van een preventieve benadering bij de behandeling van cariës.

Om te achterhalen hoe de cariësprevalentie bij de Nederlandse jeugd zich sinds de jaren ’80 heeft ontwikkeld, werd een metaanalyse uitgevoerd van epidemiologische cariësonderzoeken onder 5- en 6-jarigen en 11- en 12-jarigen in Nederland uit de periode 1980 tot en met 2009. Geconcludeerd werd dat vanaf midden jaren ’80 bij 5- en 6-jarigen de daling van de cariësprevalentie in de tijdelijke dentitie tot stilstand is gekomen. Tegelijkertijd nam in de periode 1992 tot en met 2005 het percentage kinderen met een cariësvrije tijdelijke dentitie af bij jeugdige ziekenfondsverzekerden en bij patiënten van de instelling en voor jeugdtandverzorging. Bij de 11- en 12-jarigen zijn geen aanwijzingen dat de cariësprevalentie in de blijvende dentitie verandert. Gelet op het hoge percentage 12-jarigen met een cariësvrij blijvend gebit, zal verdere verbetering van de mondgezondheid in deze leeftijdsgroep steeds moeilijker worden.

Een vroegtijdige detectie van carieuze laesies stelt een mondzorgverlener in staat in te spelen op het verloop van de cariës. Bij het opsporen van niet-gecaviteerde laesies blijkt visuele inspectie aangevuld met bitewing-opnamen beter te scoren dan kwantitatieve detectiemethoden. Na detectie is vaststellen van de laesieactiviteit (diagnose) van belang om te bepalen of er sprake is van een actief proces of van een litteken uit het verleden. De ‘klinische blik’, een intellectueel proces van interpretatie van de gebits toestand waarbij het recente cariësverleden als belangrijke voorspeller voor het verloop van cariës wordt gebruikt, is beter in staat een juiste inschatting van het cariësrisico te maken dan predictiemodellen gebaseerd op cariësrisicofactoren. Een juiste diagnose van de laesieactiviteit gecombineerd met het cariësrisico van de patiënt maakt het mogelijk om een prognose van de toekomstige cariësactiviteit te maken. De cariësactiviteit kan vervolgens worden beïnvloed door in te grijpen in factoren die cariës veroorzaken (causale therapie).

Voor de gebitsverzorging door ouder en kind worden in Nederland veelal de adviezen van het Ivoren Kruis opgevolgd. De basis van dit advies is plaqueverwijdering met fluoridetandpasta. Wanneer dit onvoldoende bescherming biedt, is er meestal sprake van onregelmatige en onzorgvuldige mondhygiëne. Voorlichting en instructie over dagelijkse en zorgvuldige mondhygiëne dient de hoogste prioriteit te krijgen van de mondzorgverlener. Als zelfzorg niet of niet meteen op peil kan worden gebracht, kan (tijdelijke) ondersteuning plaatsvinden met professionele preventieve behandelingen. Alleen professioneel preventief behandelen zonder aandacht voor verbetering van zelfzorg moet als een kunstfout in de behandelingsstrategie worden gezien.

Binnen de tandheelkunde lijkt een duidelijke verschuiving zichtbaar van invasieve naar non-invasieve strategieën voor de behandeling van cariës. De onderbouwing van non-invasieve zorg is oud, maar wordt door nieuwe inzichten anders geïnterpreteerd. Cariës is een dynamisch, multifactorieel proces dat zich afspeelt in de biofilm. Het bewustzijn groeit dat mondzorgverleners zich beter kunnen concentreren op controle over de oorzaken van de ziekte dan louter de symptomen te bestrijden. Mechanische reiniging met een tandenborstel en een fluoridetandpasta blijkt het belangrijkste middel om cariës te voorkomen. Restauratieve zorg komt pas aan bod wanneer andere interventie ontoereikend is, het cariësproces voortschrijdt in het dentine of de biofilm door cavitatie on toegankelijk is geworden. Een juiste behandelstrategie, die rekening houdt met de dynamiek van het cariësproces, kan een mondzorgverlener pas indiceren wanneer hij een duidelijk beeld heeft van de cariësactiviteit en het cariësrisico van de patiënt.

De traditionele, restauratieve benadering van cariësactieve dentine laesies in de tijdelijke dentitie staat ter discussie. Bij de causale aanpak ligt het accent op cariësmanagement, waarbij restauratie van ondergeschikt belang is. Uitstel of vervanging van invasieve restauratieve therapie door causale therapie is voor kinderen minder belastend en bevordert de mondgezondheid op lange termijn. Een vorm van causale therapie is de zogenoemde Niet-Restauratieve Caviteitsbehandeling. Deze benadering vraagt bij gecaviteerde cariëslaesies om een aantal maatregelen: 1. schrifte lijke ‘informed consent’; 2. toegankelijk maken voor reiniging (beslijping); 3. behandelen van carieus dentine met cariës werende middelen en/of het aanbrengen van een beschermlaag op carieus dentine; 4. monitoren van cariëslaesies; 5. effectieve communicatie/voorlichting/verslaglegging. Voor de risico bepaling van gecaviteerde laesies is een aantal diagnostische criteria van belang: 1. activiteit van de laesie; 2. toegankelijkheid voor reiniging; 3. diepte van de caviteit; 4. toestand van de pulpa. Tot in een vergevorderd stadium van aantasting is het beteugelen van het cariësproces mogelijk.

Kindertandheelkunde: Mondgezondheidsgedrag en tandartservaringen van prematuur geboren kinderen. Angst voor tandheelkundige behandeling bij 5 tot 9- jarigen. Restauratieve tandheelkunde: QuiXfil®- en Tetric Ceram®- restauraties na 3 jaar. Materiaalkunde: Geen microlekkage bij Filtek Silorane®-restauraties. Hechtsterkte van 2 zelfetsende adhesieven. Nanohybride, nanofijne en micro- fijne composieten. Gerodontologie: Voorspelling van osteoporose. Algemeen medisch: Lichaamsgewicht en complicaties na dentoalveolaire chirurgie.

Evidence-based tandheelkunde krijgt meer en meer een plaats binnen de tandheelkundige beroepsuitoefening. Praktijkrichtlijnen, gebaseerd op evidence- based informatie kunnen de clinicus helpen. Een klinische praktijkrichtlijn geeft een aantal opties voor behandelbeslissingen in algemene situaties. Daarbij blijven klinische observaties en de kennis en ervaring van de practicus wel van belang.

"Mondchirurgie voor tandartsen" (E.B. Wolvius, Eindhoven).
De verwachting van de auteurs is dat tandartsen in de toekomst meer chirurgische ingrepen in de mond zullen gaan uitvoeren. Dit boek speelt in op deze ontwikke ling en is de tweede druk van een praktisch handboek voor tandartsen, getiteld ‘Mondchirurgie voor tandartsen’.
P.J.W. Stoelinga, J.A.A. Brouns, M.A.W. Merkx. Mondchirurgie voor tandartsen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2009 204 bl., geïll. € 125,00. ISBN 978 90 313 62 424.

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.
De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van AJP van Strijp. Vroegdiagnostiek van cariës.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van MCM van Gemert-Schriks, JP van Amerongen. Cariësmanagement.
De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van RJM Gruythuysen. Niet-Restauratieve
Caviteitsbehandeling. Cariësactiviteit beteugelen in plaats van maskeren.

5-jaars overleving Procera AllCeram kronen 90,8%. Positief effect van chloorhexidine bij parodontitispatiënten met slechte mondhygiëne. Verkleuring van softliners voor gebitsprothesen onderzocht. Geen bewijs voor preventie door antibiotica bij endocarditis. Fluorideconcentratie boven 1.000 ppm in tandpasta geassocieerd met minder gebitsverval bij kinderen. Slecht gesteld met Nederlandse kindergebit. Website European Food Safety Agency (EFSA).
Het adres van de EFSA is: http://www.efsa.europa.eu/en/aboutefsa.htm