Er zijn ten minste 3 verklaringen te geven voor het verband tussen cariës en lichaamsgroei: 1. onbehandelde odontogene infecties door cariës veroorzaken pijn en ongemak bij het eten, waardoor er onvoldoende voedsel wordt opgenomen; 2. pijn en ongemak verstoren een goede nachtrust en gebrek aan slaap heeft invloed op de glucosteroidproductie en de groei; en 3. chronische ontstekingen zoals odontogene infecties kunnen door interactie met cytokines de groei negatief beïnvloeden.

Doorbraak schisisonderzoek. Bewaartermijn patiëntendossiers verstreken. Onduidelijkheden tandartsrekening. Symposium orale functieleer en prothetische tandheelkunde. Medisch: Morbiditeit volwassenen wereldwijd. Gelaatsuitdrukking muis verraadt pijn. Tandheelkundig: Oudste bijtsporen van zoogdieren. Accreditatie en registratie voor bij- en nascholing. Prothese Winston Churchill geveild.
Personalia en Promoties: Indrukwekkende carrière: Op 28 mei onthaalde prof. dr. Warner Kalk tijdens een symposium ter gelegenheid van de afsluiting van zijn 40-jarige loopbaan in de tandheelkunde vakgenoten, familie, vrienden, studenten en patiënten op een afscheidscollege. Aan het Academisch Centrum Tandheelkunde in Amsterdam promoveerde op 17 juni Bassam Abdulsstar Hassan op zijn proefschrift ‘Applications of cone beam computed tomography in orthodontics and endodontics’. Promotor was prof. dr. P.F. van der Stelt en copromotor dr. G.C.H. Sanderink. Aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveerde op 30 juni Nynke Tymstra op haar dissertatie ‘Effects of dental implants on hard and soft tissue’. Haar promotors waren prof. dr. H.J.A. Meijer, prof. dr. G.M. Raghoebar en prof. dr. A. Vissink.
Aanmelden voor Hokwerda Award: De tweejaarlijkse Hokwerda Award gaat naar een persoon, instelling of organisatie die zich buitengewoon verdienstelijk heeft gemaakt op het gebied van het verbeteren van de beroepsuitoefening en de arbeidsomstandigheden in de mondzorg.
Trends: ‘Beautyshop’: cosmetiek tijdelijk geparkeerde trend. De cosmetische waarde van het gebit is geen trend. Onze dentitie is een belangrijk fysiek visitekaartje en dat is altijd zo geweest. Tijdens een eenzijdig op gezondheid gericht wetenschappelijk interbellum is de aandacht voor cosmetiek tijdelijk geparkeerd geweest.

Voorstander Jaap Veerkamp, universitair hoofddocent kindertandheelkunde, Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam: Als bij jonge kinderen het dieet duidelijk een rol speelt, doe daar dan iets aan. Ontstaat bij pubers erosie of blijft de mondhygiëne achter?.
Tegenstander Wim van Palenstein Helderman, emeritus hoogleraar Oral Health Development, Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen. Natuurlijk heeft voeding invloed op het optreden van cariës. Maar het is de vraag of die invloed groot genoeg is om de stelling te onderschrijven.

Een antrumperforatie kan optreden bij extractie van een premolaar of molaar in de bovenkaak. Bij kleine perforaties met een diepe extractiealveole kan worden volstaan met een kruis-matrashechting. Overige antrumperforaties worden chirurgisch gesloten. In de praktijk blijkt het onderscheid tussen kleine en grote perforaties moeilijk te maken, waardoor meestal wordt gekozen voor primaire sluiting van de perforatie door middel van een antrumplastiek. Een nieuwe, eenvoudige en kortdurende behandeling wordt gepresenteerd, waarbij de perforatie wordt afgesloten met een bioresorbeerbaar membraan zonder primaire sluiting. Zes patiënten met een positieve snuitproef na gebitsextractie werden behandeld volgens de nieuwe behandelwijze. Bij alle 6 patiënten bleek de antrumperforatie na 2 weken te zijn gesloten en na 6 weken was tijdens de eindcontrole sprake van een goede wondgenezing. Meer onderzoek naar de betrouwbaarheid van deze behandelwijze is wenselijk, waarbij tevens de bijdrage van deze behandeling bij grotere perforaties moet worden onderzocht.

Het Geneesmiddelenbulletin is een tijdschrift met een unieke werkwijze dat, na een hectische periode waarin de onafhankelijkheid en zelfs het bestaansrecht werden betwist, in rustiger vaarwater is terechtgekomen. Het voortbestaan van het Geneesmiddelenbulletin is inmiddels gewaarborgd, onafhankelijk van de farmaceutische industrie, de overheid, beroepsorganisaties en patiëntenverenigingen. Artikelen verschijnen in het Geneesmiddelenbulletin na uitgebreide consultatie van diverse deskundigen. Conclusies worden gebaseerd op gepubliceerde, en dus controleerbare resultaten van gerandomiseerde, bij voorkeur dubbelblinde, onderzoeken met een geschikte controlegroep. Alleen bij hoge uitzondering wordt hiervan afgeweken. Van nieuwe geneesmiddelen bepaalt het Geneesmiddelenbulletin de plaats binnen het bestaande arsenaal en vergelijkt het de werkzaamheid en bijwerkingen met de standaardtherapie. Deze werkwijze waarborgt dat de (tand)arts op de hoogte wordt gebracht van ontwikkelingen op het gebied van geneesmiddelen, zonder dat de farmaceutische industrie of de overheid daarop een stempel kan drukken.

Alopecia areata
Een 24-jarige man had een sinds enkele maanden bestaande kale, asymptomatische plek in het aangezicht. Bij onderzoek was een scherp begrensd onbehaard gebied links in de baardstreek aanwezig. Daarbij waren follikeluitmondingen zichtbaar, maar er was geen sprake van verlittekening.
Periorale dermatitis
Een 32-jarige vrouw had maandenlang aanhoudende jeukende tot branderige huidafwijkingen in het aangezicht. De patiënt gaf aan zich bij sociale contacten voor deze huidlaesies te schamen. Bij onderzoek waren perioraal op de kin en de wangen meerdere erythemateuze papels en pustels zichtbaar. Opvallend was een gespaarde, bandvrije zone direct rondom het lippenrood.

Amyotrofische laterale sclerose is één van de meest ernstige en invaliderende aandoeningen van het zenuwstelsel. De ziekte leidt tot progressieve zwakte van spieren in armen, benen, aangezicht, mond en romp. Het begin is sluimerend met zwakte in een hand of voet of met onduidelijk spreken. De zwakte neemt toe en patiënten overlijden door zwakte van de ademhalingsspieren gemiddeld 3 jaar na de eerste verschijnselen. In Nederland krijgen per jaar ongeveer 400 mensen de diagnose amyotrofische laterale sclerose te horen. Er is geen diagnostische test voor deze neuromusculaire aandoening; de diagnose wordt gesteld op basis van uitsluiting van ziekten die op amyotrofische laterale sclerose lijken. Er is slechts 1 medicament dat de ziekte enigszins remt: riluzole. De behandeling is derhalve vooral gericht op ondersteunende en levenskwaliteitverhogende maatregelen.

Een 90-jarige vrouw presenteerde zich op de polikliniek Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie van een medisch centrum met een sinds 3 maanden pijnlijke tong. Bij klinisch onderzoek werden bulleuze en ulcererende afwijkingen gezien op de tong, in de omslagplooi en in het wangslijmvlies aan beide zijden. Differentieel diagnostisch werd gedacht aan een auto-immuunafwijking - zoals pemphigus vulgaris, erosieve lichen planus, systemische lupus erythematodes of de ziekte van Crohn - of aan een virale, bacteriële of mycotische oorzaak, een vitaminedeficiëntie, een toxische reactie op geneesmiddelen of een immuundeficiëntie. Na uitgebreid onderzoek bleef een definitieve diagnose uit. De patiënt had osteoporose waarvoor ze alendroninezuur (Fosamax®) gebruikte. In de literatuur wordt een mogelijke relatie tussen het gebruik van orale bisfosfonaten en het optreden van orale ulcera beschreven. Omdat er mogelijk sprake was van een toxische reactie op alendroninezuur werd deze medicatie gestaakt. Na 3 maanden waren de slijmvliesafwijkingen verdwenen.

Bij de behandeling van patiënten met een orofaciale afwijking spelen functie van het kauwstelsel en esthetische aspecten een rol. Onlangs verscheen het softwareprogramma ‘Facial aesthetics’ dat de weke delen van het aangezicht kan analyseren. Met behulp daarvan is onderzocht in hoeverre 40 patiënten die in verband met een orofaciale afwijking chirurgisch waren behandeld, postoperatief voldeden aan de richtlijnen voor een harmonieus aangezicht. Slechts 65% voldeed aan deze richtlijnen. Vooral bij patiënten die waren behandeld in verband met een mandibulaire deficiëntie met divergerende aangezichtsvorm was geen harmonieus profiel bereikt. Dat was slechts bij 30% gelukt. Met de uitvoering van een aanvullende osteotomie van de kin zou dit percentage zeer waarschijnlijk 85 zijn geweest.

Mondzorgpraktijken worden steeds meer bezocht door kwetsbare ouderen. Een gevaar voor die ouderen is een valincident. Er zijn intrinsieke en extrinsieke valrisico’s. De intrinsieke zijn gerelateerd aan het individu zelf en de extrinsieke aan de omgeving. Bij ouderen veel voorkomende intrinsieke risicofactoren zijn hypostatische en postprandiale hypotensie. Hypotensie gaat onder andere gepaard met cerebrale hypoperfusie die een val kan induceren. In 5-10% van de valincidenten van ouderen ontstaan trauma’s. Een trauma met potentieel verregaande gevolgen is de heupfractuur. Van de ouderen die chirurgisch zijn behandeld vanwege een heupfractuur heeft na 1 jaar 25% blijvend functieverlies en 25% is overleden door comorbiditeit en/of complicaties. Valpreventie, onder andere door voorlichting en het versterken en beschermen van de botten, moet dus veel aandacht krijgen. In een mondzorgpraktijk moeten regelmatig algemene valrisico’s worden geïnventariseerd en verdient iedere (kwetsbare) oudere een individuele valpreventiebegeleiding.

Endodontologie: Fractuurnecrose. Het effect van ibuprofen op lokale anesthesie. Kindertandheelkunde: Gedragsfactoren bij tandenpoetsen van jonge kinderen. Herinneren van ouders van invloed op tandartsbezoek kind. Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie: Driedimensionale toepassingen bij kaakstandcorrecties. Geen reductie van infectie door antibiotica. Radiologie: Effect van computermonitor op herkenning van cariës. Materiaalkunde: Configuratiefactor beïnvloedt hechtsterkte. Hechting van zelfetsende adhesieven
aan glazuur.

Bloedvaten in botweefsel - Academisch proefschrift (X.F. Walboomers, Nijmegen).
F.M. Klenke. Angiogenesis in bone: implications for bone tumor therapy and bone tissue engineering. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam, 2010 173 bl., geïll. ISBN 978 90 8659 405 4
Pulpastamcellen voor weefsel-‘engineering’ - Academisch proefschrift (W. Beertsen, Velp)
X. Yang. Dental pulp stem cells for tissue engineering: STRO-1 selection and transfection strategies. Nijmegen: Radboud Universiteit, 2009 188 bl., geïll.
Extreme behandelangst - Academisch proefschrift (E.C.M. Bouvy-Berends, Bergschenhoek)
F.M.D. Oosterink-Wubbe. Pathological forms of dental anxiety. Aetiology, prevalence and fear evoking aspects. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2010 177 bl. ISBN 978 90 9024968 1

Voor de bezoeker van de website van het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde zijn er 2 zoeksystemen beschikbaar waarmee hij snel en trefzeker een bepaald artikel uit de thans circa 1.250 beschikbare artikelen kan terug vinden.
http://www.ntvt.nl/zoeken/index.asp

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.
De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van Veldink JH, Weikamp J, Schelhaas HJ, Berg LH van den.
Amyotrofische laterale sclerose.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van Dik EA, Es RJJ van, Bergsma JE.
Een toxische reactie van de mondmucosa op orale bisfosfonaten.
De vragen 7, 8, 9, bij het artikel van Smit SHBJM, Baat P de, Schols JMGA, Baat C de.
Vermijden van valincidenten van ouderen in mondzorgpraktijken.

Genetische component voor tandbederf is bij tweelingen groter. Niet alle elektrische borstelkoppen reinigen brackets effectief. Informatieoverdracht bij verwijzing schiet schromelijk tekort. Grote variatie in materiaalkeuze bij klasse V-restauraties. Goed kauwen belangrijk tegen dementie. Composiet-op-composiet vereist goede hechting van oud en nieuw materiaal. Twee kronen op 1 implantaat oplossing voor ruimtegebrek? ACTA op nieuwe locatie. Onbegrip bij tandartsen voor bezuinigingsplannen mondzorg jeugd. Agenda: Jubileumsymposium Internationale Mondgezondheid 15 oktober 2010. Reageer op stelling: Zijn voedingsadviezen van belang bij cariëspreventie? Kenniscentrum Tandheelkundige Ergonomie; website: http://www.rug.nl/umcg/faculteit/disciplinegroepen/ctm/kenniscentrum/ergonomie/index