Aan het eind van 2010 heeft de redactie afscheid moeten nemen van een gewaardeerd redacteur, dr. C.P. Bots. Door de grote hoeveelheid hooi op zijn vork zag Casper Bots zich genoodzaakt zijn takenpakket te saneren. Zijn besef van verantwoordelijkheid voor zijn gezin met 3 opgroeiende kinderen was daarbij een factor van doorslaggevende betekenis. Daarom valt het niet moeilijk zijn beslissing te respecteren.

Lezerspost
Met interesse heeft het Bestuur van de Nederlands Vlaamse Vereniging voor Restauratieve Tandheelkunde (NVVRT) kennis genomen van 2 artikelen in de onlangs verschenen tandheelkundige literatuur die het belang van een differentiatie op het gebied van de prothetisch-restauratieve tandheelkunde onderstrepen. In het eerste artikel pleit prof.dr. L. van Zeghbroeck voor een specialist (of gedifferentieerd) tandarts-prothetische tandheelkunde (Ned Tijdschr Tandheelkd 2010; 10: 475). Deze differentiatie/specialisatie bestaat echter niet, maar de NVVRT is wel hard bezig een opleidingsplan te schrijven om te komen tot deze differentiatie en heeft zich aangesloten bij de European Prosthodontic Association (EPA).

Een uitgebreide behandeling, zoals de behandeling met een partiële gebitsprothese, vereist een gestructureerde aanpak. Regels voor de communicatie tussen zorgverlener en patiënt in Nederland kunnen worden afgeleid uit de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst en de ‘Gedragsregels voor tandartsen’ van de Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde. Volgens in deze bronnen genoemde regels mag een zorgverlener alleen (be)handelen met toestemming van de patiënt en heeft hij een dossierplicht. Toestemming vereist informatie over en uitleg van de behandelmogelijkheden, de risico’s en de kosten. In verband met de dossierplicht zijn voor uitgebreide interventies een zorg- en behandelplan vereist. Een vaste indeling en volgorde van de inhoud van een zorg- en behandelplan verkleint de kans dat essentiële zaken over het hoofd worden gezien.

Het occlusiesysteem is onderdeel van het orofaciale systeem en bestaat uit de processus alveolaris maxillae en mandibulae en de al dan niet occluderende gebitselementen of prothese-elementen. De meest voorkomende oorzaken van het verlies van gebitselementen zijn ontoereikende mondverzorging en onvoldoende professionele mondzorg. Een gereduceerd occlusiesysteem kan worden geclassificeerd in termen van diastemen in het front en aantallen functionele paren gebitselementen in de zijdelingse delen, met als toevoeging een onderbroken dan wel een verkorte tandboog. Kenmerken van een gezond functioneel occlusiesysteem zijn afwezigheid van pathologie en aanwezigheid van toereikende functies zonder ongemakken. Gevolgen van reductie van een occlusiesysteem kunnen zijn: overbelasting, migraties van gebitselementen, mandibulaire instabiliteit en gestoorde esthetiek en kauwfunctie. Morfologische en functionele veranderingen kunnen als adaptatie aan gewijzigde situaties worden beschouwd of als pathologisch. De grens tussen adaptatie en pathologie is niet scherp te trekken. Als prothetische vervanging noodzakelijk is, dan is de trend om uitneembare constructies te vermijden.

Een partiële kunststof plaatprothese onderscheidt zich van de andere typen partiële gebitsprothesen door de volledig uit kunststof bestaande prothesebasis die in principe uitsluitend steunt op de edentate delen van de processus alveolaris en in de bovenkaak eveneens op het palatum. Ten opzichte van de andere typen partiële gebitsprothesen heeft een partiële kunststof plaatprothese 3 voordelige aspecten: het economische aspect, de esthetische kwaliteit en de eenvoud van uitbreiding en aanpassing. Nadelen zijn een vergroot risico op het ontstaan van cariës, gingivitis, parodontitis en prothesestomatitis, op reductie van kaakbot, op migratie van gebitselementen, op stimulering van de kokhalsreflex en op beschadigingen van het basismateriaal. De huidige indicaties hebben een tijdelijk of palliatief karakter of zijn uit nood geboren. Bijzondere varianten zijn de lepelprothese, de partiële plaatprothese met gebogen draadankers of knopankers en de partiële plaatprothese voorzien van versteviging, de flexibele partiële plaatprothese en de partiële plaatprothese die uit 2 delen bestaat.

Na een behandeling met een partiële gebitsprothese zijn periodieke mondonderzoeken noodzakelijk om de bestaande mondsituatie duurzaam te handhaven en om de daarin optredende veranderingen tijdig te behandelen. Bij geconstateerde problemen tijdens een periodiek mondonderzoek kunnen in relatie tot de partiële gebitsprothese onderhouds-, restauratieve en prothetische behandelingen zijn geïndiceerd. Onderhoudsbehandelingen hebben betrekking op kleine afwijkingen die op eenvoudige wijze zijn te corrigeren. Voor een restauratieve behandeling die direct in relatie staat tot een frameprothese is de beschikbare ruimte tussen de frameprothese en de geplande restauratie essentieel. De mogelijke prothetische behandelingen bestaan uit relining/rebasing, relatieherstel, reparatie en uitbreiding.

Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie: Lichen planus: klinische aspecten en maligne veranderingen. Materiaalkunde: Degradatie van dentinehechting na 10 jaar. Implantologie: Kronen hechten aan zirkoniumdioxide implantaatopbouwen. Sociale tandheelkunde: Hoeveel zittingen zijn nodig om naaldangst te behandelen? Deelname aan bij- en nascholing in Australië. Invloed van ‘drop-outs’ op longitudinaal cariësonderzoek. Restauratieve tandheelkunde: Radiolucente adhesieflaag leidt tot foute indicatie. Klinische evaluatie van cervicale restauraties. Gerodontologie: Parodontitis en omega-3-vetzuren.

Boek: Indirecte restauraties (W. M.M. Fennis, Utrecht).
D. Bartlett, D. Ricketts; A. van Dalen (red.) Indirecte restauraties. Tandheelkundige essenties 5. Houten: Prelum Uitgevers, 2009 163 bl., geïll. € 65,00. ISBN 978 90 8562 068 6.
Academisch proefschrift: Vezelversterkte composiet adhesiefbruggen (K.H. Phoa, Rotterdam).
F. Keulemans; Exploring the limitations of fibre-reinforced composite fixed dental prostheses. Fibres (un)limited Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2010 175 bl., geïll.
Boek: Endodontologie (A.G.M. Bouwman, Nijmegen).
S.K. Thoden van Velzen, P.R. Wesselink (red.) Endodontologie, studenteneditie Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2010 499 bl., geïll. € 69,95 ISBN 978 90 313 7246 1.
Boek: Internationale mondgezondheid (M.A.J. Eijkman, Wassenaar).
R. Beaglehole, H. Benzian, J. Crail, J. Mackay. The oral health atlas: mapping a neglected global health issue Brighton, DI World Dental Federation, 2009 120 bl., geïll. CHF 45,00. ISBN 978 0 9539261 6 9.
Gratis pdf op: www.oralhealthatlas.org

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is via de lijst met nog beschikbare toetsen te maken.
De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, bij het artikel van Witter DJ, Barèl JC, Baat C de, Keltjens HMAM, Creugers NHJ. Behandeling met een partiële gebitsprothese 2. Oorzaken en gevolgen van een gereduceerd occlusiesysteem.
De vragen 4, 5, 6, bij het artikel van Baat C de, Witter DJ, Creugers NHJ. Partiële kunststof plaatprothesen.
De vragen 7, 8, en 9, bij het artikel van Baat C de, Witter DJ, Keltjens HMAM, Creugers NHJ. Periodieke mondonderzoeken en specifieke nazorg bij partiële gebitsprothesen.

Spoelen met probiotica lijkt veelbelovend. Speekselsecretie en parodontitis bij ouderen. Effectiviteit van verschillende elektrische tandenborstels is onduidelijk. Implementatie nieuwe klinische richtlijnen verloopt niet altijd soepel. Speeksel bevordert wondgenezing! Genetische oorzaken van schisis en oligodontie. Plakkende tandheelkunde en pakkende tandheelkunde. Hoeveel water is genoeg per dag? Doorbraak in onderzoek tandplaque? Anesthesie bij tandarts in het nieuws. Agenda: Bedrijfskunde voor de tandarts in één dag. Stelling: In het tijdperk van keramische restauraties zijn metalen kronen overbodig geworden. Nieuwe website voor mondzorgconsumenten: Allesoverhetgebit.nl