Het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde geeft veel informatie die met enige aanpassing niet zou misstaan op de wetenschapspagina van een krant. Niet alleen als tandarts-algemeen practicus maar ook als wetenschapsjournalist grasduin ik graag in het tijdschrift omdat het een bron is voor interessante artikeltjes over tandheelkunde. Dit NTvT-nummer bevat verrassend veel van het soort artikelen dat niet alleen voor de mondzorgverlener maar in principe ook voor de leek heel interessant is.

Citaten oa.; Gedurende de periode 2002-2009 werd in een forensisch psychiatrisch centrum mondzorg  aan de tbs-patiënten verleend door 1 tandarts en 1  mondhygiënist. Allereerst was bij alle patiënten een mondonderzoek door de tandarts uitgevoerd, waarbij een oordeel werd gevormd over de behandelbehoefte van de patiënt en over de noodzaak daartoe. Bovendien werd het niveau van de orale zelfzorg bepaald. Deze ‘screening’ leidde in 2003 tot een nieuwe strategie voor mondzorg binnen deze inrichting.

Meer pollen door toename uitstoot koolstofdioxide. Gezond ouder worden. Op weg naar een ‘chemische tandenborstel’. Tegenstrijdige mondhygiëne-instructies bij kinderen. Medisch: Bijwerkingen medicijnen vaak oorzaak van ziekenhuisopname. Angstreductie door spieroefeningen. Tandheelkundig: Sponsoring kan leiden tot gekleurde onderzoeksresultaten. Personalia: Subsidie voor internationaal project. De oratie die prof. dr. M.S. Cune op 12 april hield aan de faculteit der Medische Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen had als titel ‘Behandeling volgens afspraak’. De leeropdracht van professor Cune behelst de orale functieleer, in het bijzonder de restauratieve en reconstructieve tandheelkunde. Promoties: Op 29 april promoveerde Rui Amaral Mendes aan de Vrije Universiteit Amsterdam op zijn proefschrift getiteld ‘The keratocystic odontogenic tumor. Clinical behaviour and role of COX-2 in the biological pathways’. Congresnieuws: Erosie en slijtage; Slijtage is in de westerse wereld een groot probleem dat onder meer kan leiden tot functionele problemen met praten en eten en tot verminderde esthetiek. Aftrap themaproject ‘De endodontische spoedbehandeling in de praktijk’. Tot en met oktober 2011 worden er verspreid over het land 14 bijeenkomsten gehouden. De organisatie is in handen de Nederlandse Vereniging van Tandartsen en de Nederlandse Vereniging voor Endodontologie.

Voorstander
Henny Meijer, tandarts, Centrum voor Tandheelkunde en Mondzorgkunde en afdeling Kaakchirurgie, Universitair Medisch Centrum Groningen:  Overkappingsprothesen op implantaten en bruggen op implantaten hebben een duidelijke meerwaarde ten opzichte van uitneembare conventionele gebitsprothesen. Dit is aangetoond in diverse vergelijkende onderzoeken met een looptijd van soms tot 10 jaar.
Tegenstander
Gert de Lange, tandarts-implantoloog, Centrum Implantologie-Parodontologie, Amstelveen: De meeste tandartsen en tandprothetici bieden als regel maar 1 oplossing aan, het zogeheten ’klikgebit’ op 2 implantaten, omdat die wordt vergoed door de zorgverzekeraars. Over een vaste prothetische constructie wordt al helemaal niet gesproken. Pas als een patiënt aangeeft pertinent geen ’klikgebit’ te willen, wordt hij of zij verwezen naar een implantoloog.

Patiënten met hoofd- en aangezichtspijnen worden meestal behandeld door artsen. Een klein deel van deze patiënten wordt voor pijn in het kaakgewricht en de kauw- en nekspieren behandeld door tandartsen en kaakchirurgen. Bij de helft van de patiënten onder behandeling in neurologische hoofdpijnklinieken zijn het kaakgewricht en de kauwspieren de pijnbronnen. Om tot beter onderzoek en een classificatie te komen ontwikkelde de, voornamelijk uit neurologen bestaande, International Headache Society een classificatiesysteem. In de tandheelkunde vond een vergelijkbare ontwikkeling plaats. Het toepassen van deze 2 methoden bij dezelfde patiënten leidt tot verschil in diagnose en behandeling. Zowel de International Classification of Headache Disorders II als de Research Diagnostic Criteria for Temporomandibular Disorders worden herzien. Dit biedt de mogelijkheid om in de genees- en tandheelkunde tot een eenduidige classificatie voor pijnen te komen. Bij voorkeur binnen de nieuwe International Classification of Headache Disorders.

Vesalius volgde in Leuven een klassieke opleiding. Hij had een grote passie voor de ontleedkunde; geen dier was voor hem veilig. In Parijs bekwaamde hij zich in de geneeskunde. Voor de studie werden botten uit de graven van het Parijse kerkhof der onschuldigen ontvreemd. Revolutionair voor die tijd was dat Vesalius van de katheder afdaalde en naast de obductietafel ieder detail voor zijn studenten uiteenzette. Mede vanwege deze wijze van onderricht lukte het hem van de rechter toestemming te krijgen meer kadavers (van ter dood veroordeelde misdadigers) te gebruiken.

Eczema herpeticum:
Eczema herpeticum is een veelal heftig verlopend ziektebeeld dat gepaard gaat met koorts en malaise. Het ontstaat volgend op een besmetting met het herpesvirus bij patiënten bekend met atopisch eczeem. Meestal vindt auto-inoculatie plaats vanuit een ‘koortslip’. Vervolgens treedt op de reeds door eczeem beschadigde huid een herpetische superinfectie op.
Dermatomycose:
Dermatomycose is een veelvoorkomende infectie van de huid door dermatofyten. Dat zijn parasiterende schimmels. De infectie breidt zich langzaam naar perifeer uit als ‘ring’, vandaar de lekenterm ringworm. De rode ring is daarbij de actieve infectie, terwijl het lichtere centrale deel de genezen huid is. Na het afnemen van (rand)schilfers kan eenvoudig een kaliloogpreparaat worden gemaakt en hiermee kan de infectie worden aangetoond. Met een schimmelkweek kan schimmeltypering plaatsvinden.

De orale mucosa staat voortdurend bloot aan mechanische krachten waardoor beschadigingen kunnen ontstaan. Speeksel draagt op verschillende wijzen bij aan het herstel van deze verwondingen. Zo zorgt speeksel voor een vochtig milieu waarin ontstekingscellen beter kunnen functioneren. De laatste jaren is gebleken dat speeksel ook een groot aantal eiwitten bevat die een rol spelen bij de wondgenezing. Speeksel bevat groeifactoren, in het bijzonder Epidermal Growth Factor, die de proliferatie van epitheelcellen bevorderen. Trefoil factor 3 en histatine bevorderen eveneens het proces van wondsluiting. Het belang van Secretory Leukocyte Protease Inhibitor blijkt uit het feit dat bij afwezigheid van dit speekseleiwit de orale wondgenezing sterk is vertraagd. De kennis over deze speekseleiwitten opent de weg naar ontwikkeling van nieuwe wondgenezende geneesmiddelen.

In de jaren ’90 van de vorige eeuw werd een vrouw van 31 jaar met ernstige temporomandibulaire disfunctie en een skelettale malocclusie orthodontisch- chirurgisch behandeld. Het skelettale patroon (steile onderkaak) en de degenererende capita mandibulae werden gezien als risico voor relaps en verdere degeneratie. Toch rechtvaardigde de ernst van de malocclusie de behandeling. Het doel van de behandeling was een stabiele occlusie en een goede articulatie te creëren om de disfunctie te elimineren en eventueel later een behandeling met een stabilisatieopbeetplaat mogelijk te maken. In de jaren ’90 was dit een ‘state of the art’-behandeling. De temporomandibulaire disfunctieklachten verdwenen met de correctie van de schaarbeet van het gebitselement 27. Chirurgie bracht het aangezicht en de occlusie verder in harmonie. Eén onderincisief pastte in het geheel.

Een zwelling in de hals is in de meeste gevallen het gevolg van 1 of meer vergrote lymfeklieren en veelal ligt er een onschuldige oorzaak aan ten grondslag. Een zwelling in de hals kan echter vooral bij volwassenen ook een lymfekliermetastase zijn van een maligniteit in het hoofd-halsgebied, bijvoorbeeld een mondholtecarcinoom. Alhoewel palpatie van de hals een eerste indruk kan geven over het aspect van een zwelling in de hals is de betrouwbaarheid van dit onderzoek beperkt, zelfs in ervaren handen. Aanvullend onderzoek is daarom noodzakelijk. Hiervoor staan diverse onderzoeksmethoden ter beschikking, zoals cytologische punctie, echografie, computertomografie en magnetische resonantie. Bij een bewezen maligniteit in de bovenste adem- en voedingsweg kan de schildwachtklierprocedure worden toegepast. De vraag doet zich voor of tandartsen routinematig bij iedere patiënt, of misschien beperkt tot patiënten ouder dan 40 jaar, de hals moeten palperen.

Om de effecten van een nieuwe preventieve mondzorgbenadering voor patiënten met terbeschikkingstelling te bepalen werden 3 onderzoeken met een Nederlandse versie van de Oral Health Impact Profile-14 uitgevoerd. In het eerste onderzoek werd vastgesteld dat de psychometrische kenmerken van dit meetinstrument goed waren en dat aandacht voor mondverzorging een positieve bijdrage leverde aan de levenskwaliteit. Uit het tweede onderzoek met gebruikmaking van een verbeterde versie van het meetinstrument bleek dat de patiënten met een hoge mate van behandelangst en een slechte mondgezondheid een lagere levenskwaliteit rapporteerden. Het derde onderzoek illustreerde dat een effectief uitgevoerde persoonlijke mondverzorging een belangrijke rol kan spelen in de reductie van halitose en in de bevordering van de levenskwaliteit. Bovendien bleek de retrospectieve versie van het meetinstrument een bruikbare methode om levenskwaliteit gerelateerd aan mondgezondheid te meten en veranderingen daarin binnen een relatief korte periode te evalueren.

‘Een kunstgebit, een kwestie van doorbijten’ is niet slechts de titel van een proefschrift van 25 jaar geleden, het geeft ook de inhoud ervan goed weer. Ontevredenheid met een volledige gebitsprothese wordt niet alleen bepaald door de kwaliteit van de gebitsprothese en de condities in de mond, maar evenzeer door het feit of de patiënt kans ziet zich aan de gebitsprothese aan te passen en deze weet te accepteren. Om een edentate patiënt adequaat te behandelen, moet de zorgverlener daaraan veel aandacht besteden. Vijfentwintig jaar onderzoek heeft die conclusie niet onderuit gehaald, maar eerder verder onderbouwd. De huidige standaardbehandeling voor edentaten met atrofie van de processus alveolaris in de mandibula is een door 2 implantaten gedragen gebitsprothese. Voor patiënten met een nagenoeg intacte processus alveolaris in de mandibula blijft een conventionele gebitsprothese echter de eerste optie. Pas bij gebleken onvrede kunnen implantaten worden overwogen.

Radiologie: Betrouwbaarheid van botmetingen met cone beam-computertomografie. Effect van contrast en helderheid op meting van botdefecten. Kindertandheelkunde: Langetermijneffecten van voedingsprogramma op cariës. Sociale tandheelkunde: Cariëservaring in Polen tussen 1995 en 2003. Tandheelkundige behandelbehoefte van Griekse volwassenen. Gerodontologie: Histopathologisch onderzoeken van osteoporose in de mandibula. Bisfosfonaten voor de behandeling van osteoporose. Implantologie: Retentieverlies van Locator® implantaatopbouwen. Hygiëne: Besmettelijkheid van water in behandeleenheid.

Het Q-Keurmerk® van het Qualiteits AccreditatieinstituutTandheelkunde (QuAT) is het door de professie erkende keurmerk voor tandheelkundige bij- en nascholing. Deelnemers aan cursussen met een Q-keurmerk zijn verzekerd van het behalen van geaccrediteerde nascholingspunten (uren). De registratie hiervan wordt verzorgd door het Kwaliteitsregister Tandartsen (KRT) en het Kwaliteitsregister Mondhygiënisten (KRM). Tandartsen die zijn ingeschreven bij het KRT moeten in 5 jaar minimaal 120 uur bij- en nascholing hebben gevolgd.
http://www.q-keurmerk.nl/

Boek: Gedragsverandering bij patiënten (R.M.H. Schaub, Eelde).
C.A. Ramseier, J.E. Suvan; Health behavior change in dental practice. Chicester: Wiley-Blackwell, 2010 177 bl., £ 29,99. ISBN 978 0 8138 2106 1
Academisch proefschrift: Speeksel en wondgenezing (A. Vissink, Leek)
M. Oudhoff; Discovery of the wound-healing capacity of salivary histatins. Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam, 2010 161 bl., geïll. ISBN 978 90 5335 345 5
Boek: Mondgezondheid van kwetsbare ouderen. (C. de Baat, Ridderkerk)
M.I. MacEntee, F. Müller, C. Wyatt(eds.); Oral healthcare and the frail elder. A clinical perspective. Ames: Wiley-Blackwell, 2011 305 bl., geïll. £ 82,99. ISBN 978 0 8138 1264 9

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is binnen 1 jaar over te maken. De kennistoets van deze maand bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, Bij het artikel van Veerman ECI, Oudhoff MJ, Brand HS. Speeksel en wondgenezing.
De vragen 4, 5, 6, Bij het artikel van Beek H van. Orthodontisch-chirurgische behandeling maakte einde aan temporomandibulaire disfunctie.
De vragen 7, 8, 9, Bij het artikel van Karagozoglu KH, Castelijns J, Bloemena E, Bree R de, Waal I van der. Een vergrote lymfeklier in de hals: wat te doen?

Als sporten ongezond wordt, http://www.ru.nl/onderzoek/nieuws/@804706/sportverslaving/  Kan zonnebrandcrème het ontstaan van een melanoom voorkomen?. Doe mij maar een volledige gebitsprothese! De invloed van tandheelkundig onderzoek op de algemeen practicus. Osteoradionecrose bij radiologisch behandelde personen na gebitsextractie. Implantaten bij zorgafhankelijke ouderen: zegen of last?  Welke irrigatietechniek heeft de voorkeur bij een endodontische behandeling? Pijn in relatie tot een endodontische behandeling. Implantaatgedragen bruggen geven een aangepast kauwproces. Behandeling van mucositis rondom implantaten. De relatie tussen parodontale aandoeningen en obesitas. Oratie: Behandeling volgens afspraak. FiftyFit, NVM Voorjaarscongres 2011. NVM Posterprijs 2011. Digitaal kleurbepalen http://www.dentalcompare.com/spotlight.asp?spotlightid=17