In september 2011 vond in New York de vergadering van de Verenigde Naties (VN) plaats over niet-overdraagbare aandoeningen.  Hypertensie, hart- en vaatziekten, kanker, diabetes en obesitas behoren hiertoe, evenals mondziekten als cariës en parodontitis. Bij al deze aandoeningen is gedrag een belangrijke risicofactor. Door gedrag te beïnvloeden kunnen deze aandoeningen worden teruggedrongen.De vergadering van de VN bleek van groot belang voor de mondgezondheid, omdat hier voor het eerst mondziekten werden opgenomen in een gezamenlijk standpunt van de lidstaten om niet-overdraagbare aandoeningen wereldwijd aan te pakken en terug te dringen.

Odontogene pijn: In het artikel wordt een aantal naast elkaar bestaande vormen van pijn met mogelijke interacties besproken. Een mogelijke hoofdpijn ten gevolge van de auto-immuunziekte wordt echter niet vermeld. Wel wordt vermeld onder meer spierspanningshoofdpijn, maar hierbij geven de auteurs niet aan welke hoofdpijn het betreft volgens de classificatie van de International Headache Society. Wellicht wordt hier de primaire hoofdpijnvorm (´tension headache´) bedoeld? De criteria voor de diagnose migraine, de vorm van de migraine en de gebruikte classificatie ontbreken door de gehele casus.

Littekenhypertrofie door afwijkende ontstekingsreactie. Logopedie bij kwijlen door Parkinson. Betere mondzorg nodig voor ouderen. Complicaties door sterkere concentraties anesthesievloeistoffen.  Medisch: Detectie van zure en niet-zure reflux. Schisis hersteld in muizenembryo. Tandheelkundig: Agenesie als indicatie van dentale anomalieën.  Personalia: In memoriam prof. dr. J.D de Stoppelaar (1935-2011). Hoogleraar in de orale microbiologie aan de universiteit van Utrecht. Oud-bestuurslid van de stichting Wetenschappelijk Tandheelkundige Arbeid en van het Nederlands Tijdschrift voor Tandheelkunde (1986-2000). Decaan van de faculteit Tandheelkunde in de jaren van bezuinigingen toen ´Utrecht’ moest sluiten. Conservator van het tandheelkundig erfgoed in het Universiteitsmuseum aan de Lange Nieuwstraat in Utrecht. In memoriam prof. D.E.M. Vermeulen-Cranch (1916-2011), emeritus hoogleraar anesthesiologie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), draagster van verschillende hoge onderscheidingen in Nederland en Groot-Brittannië en erelid van wetenschappelijke verenigingen in beide landen. Vermeulen-Cranch speelde een grote rol in de ontwikkeling van sedatie en anesthesiologie in de bijzondere tandheelkunde. Prof. dr. I.M.J. Mathijssen is benoemd tot bijzonder hoogleraar
plastische chirurgie, in het bijzonder craniofaciale afwijkingen in het Erasmus Medisch Centrum vanwege het Erasmus Trustfonds.
18 november 2011 werd de Oral B/NVM Studieprijs toegekend aan Marian Raatgever van de opleiding Mondzorgkunde Utrecht voor haar bachelorscriptie ‘Psychosociale factoren en herstel na een chirurgische kaakcorrectie: functioneel versus esthetisch’. Vrijdag 25 november 2011 werd voor de eerste maal de NTvT Debuutprijs door Paul van der Stelt, directeur van de NTvT BV, uitgereikt aan prijswinnaar Roeland W. Wijs. Wijs ontving een cheque van € 1.500,00 en een oorkonde voor het winnend artikel; "Coronectomie. Alternatief voor volledige verwijdering van een derde molaar in de onderkaak" (NTvT juni 2010; 117: 337-340).

Voorstander, Joop Moerenburg, tandarts-algemeen practicus en tandarts-geriatrie in een groepspraktijk te Katwijk (Z-H). De mondzorgverlening is veel complexer geworden, waardoor het nauwelijks meer mogelijk is op alle deelterreinen hoogwaardige zorg te verlenen. Daarom gaan veel zorgverleners zich concentreren op 1 of meer deskundigheidsterreinen en wordt het steeds interessanter om in groepen te gaan werken waarin zoveel mogelijk van die specifieke deskundigen zijn vertegenwoordigd ten dienste van de patiënt.
Tegenstander, Roy Sparenburg, tandarts-algemeen practicus te Zwijndrecht. De gebruikelijke taakdelegatie in grote tandartspraktijken wordt door veel patiënten als een verarming gezien. Men betaalt tenslotte om door een tandarts te worden behandeld en niet door een assistent die een dagcursus restaureren heeft gevolgd. Veelal is het de patiënt niet eens duidelijk wie aan het werk is en wat zijn of haar feitelijke bevoegdheden zijn.

De huidige, optimistische prognose is dat pasgeborenen gemiddeld 100 jaar zullen worden. De toegenomen levensverwachting vraagt een hernieuwde visie op de langetermijndoelen voor de mondgezondheid. Het uitgangspunt zou een prospectief eindpunt kunnen zijn met een minimale orale functie die zou moeten worden bereikt in bijvoorbeeld het laatste levensjaar. De consequentie is dat adequate mondzorg voor ouderen al begint bij de jeugd. Keuzes zoals de extractie van premolaren om een orthodontische reden en de restauratiecyclus hebben een groot negatief effect op het bereiken van dit doel. De gemiddelde duurzaamheid van een restauratie of een prothetische constructie is doorgaans korter dan de levensverwachting van een patiënt. Aanbevolen wordt bij het indiceren van behandelingen prioriteit te geven aan het in stand houden van een minimale functionele dentitie tot op hoge leeftijd, in plaats van enkel te richten op de korte- en middellangetermijndoelen.

Melanoom
Een 78-jarige vrouw had sinds enkele maanden lateraal van haar rechteroog een nodus ontwikkeld. Deze nodus was ontstaan vanuit een reeds jaren aanwezige pigmentafwijking op haar rechterwang. Zij had geen klachten.
Plaveiselcelcarcinoom
Een 62-jarige man had sinds enkele maanden pijn in zijn hals van een hyperkeratotische zwelling met rode rand en een geïndureerd aspect.

Een tandarts-algemeen practicus kan in de dagelijkse praktijk worden geconfronteerd met een patiënt met een zwelling in het hoofd-halsgebied. Er bestaat voor dergelijke zwellingen een uitgebreide differentiële diagnose. Dikwijls is de oorzaak 1 of meer vergrote lymfeklieren als gevolg van een bacteriële of virale infectie. Als een zwelling in het hoofd-halsgebied langere tijd bestaat – langer dan 4 weken – is vooral bij volwassenen de kans groot dat een dergelijke zwelling berust op een uitzaaiing van een maligniteit, zoals een mondholtecarcinoom. Naast lymfeklierzwellingen ten gevolge van maligniteiten worden steeds vaker ziektebeelden gezien die vroeger in Nederland zeldzamer waren, onder andere door de toename van het aantal mensen met een niet-westerse etnische achtergrond. Tuberculose is een dergelijk zeldzaam ziektebeeld, dat zich in de eerste plaats kan uiten in de vorm van een lymfeklierzwelling in het hoofd-halsgebied.

Lymfangiomen zijn aangeboren malformaties van het lymfatisch systeem. Deze kunnen zich op iedere leeftijd en in iedere lichaamslokalisatie manifesteren. In het hoofd-halsgebied kunnen ze aanleiding geven tot esthetische en functionele problemen. De therapie bestaat uit sclerosering, eventueel gevolgd door chirurgische excisie. Stereofotogrammetrisch onderzoek is een relatief nieuwe methode die het mogelijk maakt door middel van superponering van pre- en posttherapeutische opnamen het behandelresultaat te objectiveren. In dit artikel worden 3 patiënten besproken die werden behandeld in verband met een lymfangioom en bij wie de resultaten van het stereofotogrammetrisch onderzoek nadien werden beschreven. De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat deze methode kan worden ingezet om de behandelresultaten te objectiveren van lymfangiomen die een zwelling van het aangezicht hebben veroorzaakt.

Consumptie van zure voedingsmiddelen kan erosie van gebitselementen veroorzaken. Consumptie van deze voedingsmiddelen tijdens schooluren kan bijdragen aan het ontstaan van erosie. Om te onderzoeken in hoeverre kinderen op middelbare scholen bloot staan aan potentieel eroderende voedingsmiddelen werden 43 locaties van 37 verschillende scholen bezocht. In elke school werden alle aangeboden voedingsmiddelen geïnventariseerd en onderverdeeld in potentieel eroderend en niet-eroderend. Tevens werden leerlingenaantal, schooltype, openingstijden van de kantines en het aantal verkoopautomaten geregistreerd. In de schoolkantines bleek een groot assortiment voedingsmiddelen verkrijgbaar, waarvan een groot deel van de aangeboden dranken potentieel eroderend bleek (71,8 ± 12,9%). Het aantal voedingsmiddelen, het aantal verschillende dranken en het aantal potentieel eroderende dranken correleerden met het leerlingenaantal van de school, maar niet met het onderwijsniveau. Het aantal dranken en het aantal potentieel eroderende dranken correleerden met het aantal aanwezige verkoopautomaten en de openingsduur van de kantines.

In 1986 stond de orale microbiologie, vooral de microbiologie van parodontale infecties, volop in de belangstelling. De parodontologie was enorm in opkomst en daarmee ook de ontwikkeling van de microbiologie en de immunologie van infectieuze aandoeningen van het parodontium. Op nationale en internationale podia werd gediscussieerd over de nieuwe bacterie Actinobacillus actinomycetemcomitans en over de rol van antibiotica bij de behandeling van ernstige parodontitis. Sinds de jaren ’80 van de vorige eeuw is er veel veranderd in de parodontologie, niet in de laatste plaats doordat een nieuwe behandelwijze zijn definitieve intrede deed: de orale implantologie. Daarmee ontstond een nieuwe ziekte: peri-implantaire infectie.

Basiswetenschappen: Artificieel gekweekte muizenmolaar getransplanteerd in een kaak. Cariologie: Carieus dentine en infectie na een indirecte pulpaoverkapping. Restauratieve tandheelkunde: Duurzamere hechting door inwrijven van het adhesief. Polijsten van een nanohybride composiet. Endodontologie: Sensibiliteit van pulpa tijdens orthodontische behandeling. Prothetische tandheelkunde: Marginaal botverlies bij een overkappingsprothese. Evaluatie van spanning door slechte pasvorm van staafverankeringen. Mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie: Orofarynxcarcinomen in relatie tot humaan papillomavirus. Preventieve tandheelkunde: Preventie van demineratisatie door bioactief glas.

Boek: Monografie over fluoride. (W.H. van Palenstein Helderman, Utrecht).
M.A.R. Buzalaf; Monographs in oral science 22. Fluoride and the oral environment. Basel: Karger, 2011 178 bl., geïll. € 94,00. ISBN 978 3 8055 9659 6
Academisch proefschrift: Genetica van het kapsel van Porphyromonas gingivalis. (T.J.M. van Steenbergen, Amsterdam)
J. Brunner; Genetic background of Porphyromonas gingivalis capsule biosynthesis. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2011 137 blz.
Boek: Occlusieconcepten in de klinische praktijk. (D.J. Witter en M.H. Steenks, Nijmegen)
I.M. Becker; Comprehensive occlusal concepts in clinical practice. Ames: Wiley-Blackwell, 2011305 blz., geïll. £ 68.99. ISBN 978 0 8138 0584 9
Academisch proefschrift: Verbeteren van spierregeneratie. (B. Prahl-Andersen, Amsterdam)
S. Grefte; Improving the regeneration of injured muscle. Nijmegen: Radboud Universiteit Nijmegen, 2011 219 bl., geïll. ISBN 978 90 8570 777 6
Boek: Endo-paroproblematiek. (M. Siers, Nijmegen)
E. Foce; Endo-periodontal lesions. New Malden: Quintessence Publishing Co. Ltd., 2011 146 bl., geïll. £ 98.00. ISBN 978 1 85097 210 5
Boek: Word scherp. Het slijpen van parodontale handinstrumenten. (Y.A.B. Buunk-Werkhoven, Amsterdam)
M. Roncati; Get sharp. Nonsurgical periodontal instrument sharpening. New Malden: Quintessence Publishing Co. Ltd., 2011 123 bl., geïll. £ 24.00 ISBN 978 8 87492 153

De kennistoets is hieronder als pdf-bestand te downloaden om vooraf de vragen te kunnen bestuderen. Het invullen en opsturen van de toets is voorbehouden aan abonnees en kan alleen online via de knop ´Kennistoets maken´ op de website. Na het inloggen komt de knop ‘Maak een kennistoets’ in beeld. Kies uit de lijst de kennistoets die u wilt maken. Een eventueel ´onvoldoende´ of gemiste kennistoets is binnen 1 jaar over te maken. De kennistoets van deze maand (ID nummer KRT/KRM 109358) bestaat uit:
De vragen 1, 2, 3, Bij het artikel van Geel WF van, Barkhuysen R, Maal TJJ, Weijs WLJ, Bergé SJ, Merkx MAW. Sclerosering van lymfangiomen in het hoofd-halsgebied: evaluatie door middel van stereofotogrammetrie.
De vragen 4, 5, 6, Bij het artikel van Gambon DL, Brand HS, Veerman ECI. Risico van erosie door dranken in schoolkantines.
De vragen 7, 8, 9, Bij het artikel van Winkelhoff AJ van. Proefschriften 25 jaar na dato 31. Zwartgepigmenteerde mondbacteriën in humane mondinfecties.

Positief effect van fluoridenapplicatie bij jeugdigen niet gevonden. Onderprothese op 2 verbonden implantaten is direct belastbaar. Proximale cariës is het best zichtbaar op fosforplaatjes met lage Kv-belichting. Zenuw in retromolaarkanaal kan falende mandibulaire blokanesthesie veroorzaken. Atrofische onderkaak vergroot de kans op breuk bij plaatsing van implantaten. Metabolemische effecten van xylitol en fluoride op tandplaque of bioflim. Behandelkeuze bij obstructief slaapapneusyndroom minder complex. Relatie obstructief slaapapneusyndroom en temporomandibulaire disfunctie. De ‘Hall-techniek’ isoleert cariës efficiënt in tijdelijke molaren. Het jaar waarin tandheelkunde en ik elkaar vonden…. Stress, bruxisme en kaakpijn. Rapportage van bijwerkingen van medicijnen. WIP-richtlijn geldt ook voor verwerking van digitale praktijkgegevens: www.medigenic.nl.

Overschatting resterend dentine op periapicale röntgenopname. Moleculaire diagnose van mondkanker. YouTube, tandheelkundig onderwijs en voorlichting. Retrospectief onderzoek naar autotransplantatie. Tinhoudende tandpasta vermindert erosieve gebitsslijtage. Mondzorg voor ouderen is teamwerk. Slotervaartziekenhuis opent poli voor mondzorg. Het paroprotocol anno 2012.