Tandheelkunde zet stempel op postzegels 2. Sint Apollonia

Open PDF (255.40 KB)

Het martelaarschap van Sint Apollonia werd beschreven in een brief uit oneveer het jaar 249 van Sint Dionysius, de bisschop van Alexandria. Omdat Apollonia weigerde afstand te doen van het christelijk geloof werden haar tanden getrokken en haar kaak gebroken. Zij kreeg bedenktijd, maar wierp zich al direct in een brandstapel. Al vanaf 50 jaar na haar dood werd zij als de beschermvrouwe gezien van mensen die pijn leden aan hun tanden of kiezen.

Over het leven van de beschermheilige van de tandheelkunde, Sint Apollonia, is niet zoveel bekend. Haar martelaarschap werd beschreven in een brief van Sint Dionysius, de bisschop van Alexandria. In de brief uit ongeveer het jaar 249 schreef de bisschop over een bejaarde gevangen genomen maagd, Apollonia. Omdat zij weigerde afstand te doen van het christelijk geloof werden haar tanden getrokken en haar kaak gebroken. Zij kreeg bedenktijd, maar wierp zich al direct in een brandstapel.

Volgens sommige bronnen zouden haar kaak en tanden in Tortona (Italië) zijn, maar ook andere kerken in enkele Europese landen claimen relikwieën van haar te bezitten.

Al vanaf 50 jaar na haar dood werd zij als de beschermvrouwe gezien van mensen die pijn leden aan hun tanden of kiezen. Rond het jaar 1000 werd Apollonia heilig verklaard. Op de vele schilderijen, beelden, prenten, gedenkboeken en glas-in-loodramen wordt zij altijd afgebeeld met een palmtak (haar martelaarschap) en een tang met een tand of een kies. Sint Apollonia’s feestdag is 9 februari en wordt op diverse plaatsen gevierd. Zo houdt de KNMT rond die tijd een zogenoemde ‘Apollonia-borrel’.

In 1979 gaf San Marino ter gelegenheid van de dertiende Stomatologische conferentie een postzegel uit met als afbeelding een gekleurde houtgravure uit ongeveer 1470 en afkomstig uit Augsburg. De zegel toont Apollonia met haar ene hand op de gezwollen kaak van iemand die kies- of tandpijn heeft. Haar gezicht toont medelijden en in haar andere hand heeft ze een tang met tand (afb. 1). De houtgravure maakt overigens deel uit van de Wessler Collectie die zich bevindt in het Koninklijk Tandheelkundig Instituut van Stockholm.

Afb. 1
1

Ter gelegenheid van het zeventigste jaarcongres van de FDI (Fédération Dentaire Internationale) in Wenen werd in oktober 1982 wederom een postzegel van Apollonia uitgegeven, nu met een boek en een extractietang met kies (afb. 2). De zegel werd ontworpen door professor S. Buchner (1921-2000), een Oostenrijkse kunstenaar die onder meer schilderijen en aquarellen maakte, actief was in de postzegelwereld en tevens stempels ontwierp.

Afb. 2
2

Veel minder bekend is de derde postzegel van Sint Apollonia op 1 van de 4 door Sierra Leone in 1992 uitgegeven postzegels naar schilderijen van de Spaanse schilder Francisco Zurbaran (1598- 1664). De palmtak en tang zijn weer aanwezig (afb. 3). Het schilderij is sedert 1867 in het Louvre te zien en heeft waarschijnlijk ooit deel uitgemaakt van een altaarstuk in een kerk in Sevilla. Eigenlijk is dit de enige postzegel van Sint Apollonia die haar toont met zowel de palmtak als de extractietang.

Afb. 3
3

Nog maar kort geleden, rond 2010, liet een Haagse tandartspraktijk een persoonlijke postzegel maken met de beeltenis van Sint Apollonia (afb. 4). Daarnaast zijn in 1963 (afb. 5), 1968 en 1985 een aantal poststempels verschenen, vooral in Oostenrijk, met de beeltenis van deze beschermheilige.

Afb. 4
4
Afb. 5
5

Een aantal postzegels is verwant aan Sint Apollonia zoals de naar haar genoemde kapel uit 1392 op Guernsey (een zegel uit 1984 en 1990, afb. 6) en de Apollonia-­kapel in Bellwald (Zwitserland) uit de twaalfde eeuw op een postzegel uit 1997 (afb. 7), gelegen aan de Jacobsweg waar pelgrims veelvuldig gebruik van maakten op weg naar Santiago de Compostella. Ten slotte gaf Peru in 1994 en 2006 een op elkaar lijkende postzegel uit van de kathedraal van Lima met de ingang genaamd ‘de Portaal van Sint Apollonia’ (afb. 8).

Afb. 6
6
Afb. 7
7
Afb. 8
8

Literatuur

  • Aronis H. Histoire de la médecine bucco-dentaire au travers de la philatélie (et autres objets) (vol 1 en 2). Guilestre: H. Aronis, 2014/2016.

Hartelijk dank voor uw reactie. Uw reactie zal in behandeling genomen worden en na controle worden geplaatst.

Info
bron
Ned Tijdschr Tandheelkd maart 2017; 124: 125
rubriek
Geschiedenis en tandheelkunde
serie
Tandheelkunde zet stempel op postzegels
Bronnen
  • D.J. Schutte, oud-adviserend tandarts
  • Datum van acceptatie: 19 januari 2017
  • Adres: D.J. Schutte, Duinweg 21, 4325 EW Renesse
  • djschutte@zeelandnet.nl
Gerelateerd