Complicaties na onbehandeld mondletsel bij duiken

View the english summary Open PDF (279.55 KB)

Een 42-jarige man presenteerde zich met een terugkerende zwelling ter hoogte van de kin. Na een uitgebreide anamnese en klinisch en radiologisch onderzoek bleek het te gaan om een letsel als gevolg van het gebruik van een onvoldoende gedesinfecteerd mondstuk bij het duiken in een exotisch gebied. Mondletsels door gebruik van duikersmondstukken zijn alom bekend. Dat een niet behandeld letsel op termijn bijna tot tandverlies kan leiden, is minder bekend.

Leermoment
Een niet behandeld letsel door een slechtpassend duikersmondstuk kan tot tandverlies leiden.

Gegeven

Een 42-jarige man werd door zijn huisarts verwezen naar zijn tandarts in verband met steeds terugkerende zwelling ter hoogte van de kin.

Anamnese

De patiënt vertelde zijn tandarts dat hij 3 maanden geleden, bij terugkeer van een vakantie naar een exotisch eiland, geconfronteerd werd met een zwelling van de kin, algehele malaise en koorts. Hij consulteerde eerst zijn huisarts die hem antibiotica voorschreef. De voorgeschiedenis toonde een gezonde, sportieve man die zelden medicatie neemt. Na de antibioticakuur verdween de zwelling. Twee maanden later trad er opnieuw een zwelling van de kin op tijdens een duikvakantie. De patiënt nam op eigen houtje antibiotica en de klachten verdwenen. Een maand later was de zwelling toch weer terug en consulteerde hij opnieuw zijn huisarts. Deze stuurde de patiënt door naar zijn tandarts.

Diagnostiek en behandeling

Klinisch extraoraal onderzoek toonde een zwelling ter hoogte van de kin met sterk opgespannen huid (afb. 1). Intraoraal onderzoek toonde een volledig betande onder- en bovenkaak en een verzorgd gebit. Het onderfront was intact en er waren geen pathologische pockets aanwezig. Bij palpatie was de zwelling diffuus en er was geen fistel aanwezig. De laatste professionele gebitsreiniging was 9 maanden geleden uitgevoerd en er was een beetje tandsteen aanwezig. De patiënt rookte niet.

Afb.1. Vooraanzicht van de gezwollen kin met gespannen huid.

Radiologisch onderzoek toonde een grote radiolucente zone ter hoogte van de gebitselementen 41 en 31 (afb. 2). De sensibiliteitsmeting met de koudetest was positief ter hoogte van gebitselementen 42 en 32 en negatief ter hoogte van gebitselementen 31 en 41. Het onderfront was niet gevoelig bij percussie en vertoonde geen verhoogde mobiliteit. Als diagnose werd acute parodontitis apicalis weerhouden. De patiënt bleek een fervent sportduiker en had sterk ontwikkelde kauw- en gelaatsspieren en een ondiepe vestibulaire omslagplooi. Er waren geen zichtbare letsels.

Afb. 2. Apicaal beeld van de zone van zwelling. Zichtbare radiolucentie ter hoogte van gebitselementen 41 en 31.

Onder lokale anesthesie werd het abces ingesneden en de pus werd afgevoerd. Via deze exploratieve flap kon een botdefect van ongeveer 1 cm2 worden geconstateerd ter hoogte van de gebitselementen 31 en 41. Bij gebitselement 41 was de hele wortel tot aan de apex omgeven met ontstekingsweefsel, terwijl de apex van gebitselement 31 nog net door bot was omgeven. Er werd geen vreemd lichaam gevonden maar wel fibreus littekenweefsel ter hoogte van de overgang van aangehechte naar niet aangehechte gingiva.

Na heling werd een proefboring uitgevoerd in gebitselement 31 (afb. 3). Deze bleek vitaal te zijn en de caviteit werd gevuld met een lichthardend microfijn composiet. Van gebitselement 41 werd het necrotisch zenuwweefsel verwijderd en daarna werd een wortelkanaalbehandeling in 2 fasen uitgevoerd. De patiënt kreeg het advies niet te duiken tot de definitieve behandeling was voltooid, zodat er geen perslucht in de wond zou komen. Na 1 jaar toonde de radiologische controle heling van de botlaesie (afb. 4).

Afb. 3. Vooraanzicht van de kin na heling.
 
Afb. 4. Na 1 jaar werd ter controle een röntgenopname gemaakt: de patient was klachtenvrij.

Beschouwing

Mondletsels door gebruik van duikersmondstukken zijn wel omschreven (Zadik en Drucker, 2011). Een duiker krijgt lucht in de mond vanuit een tank via een ontspanner met mondstuk (afb.5). De duiker houdt het mondstuk met zijn gebitselementen, meestal de cuspidaten en premolaren, op zijn plaats. Een luchtdichte afsluiting dient gecreëerd te worden tussen de gebitselementen en de lippen. Er bestaan 3 soorten mondstukken: de standaardmondstukken, de aanpasbare mondstukken en de op maat gemaakte mondstukken. Ze worden vervaardigd uit siliconen of uit zachte acrylaat kunstharsen. Ze zijn flexibel maar door er hard op te bijten of de lippen er te sterk over te spannen kan schade aan het gebit of aan de omliggende weefsels ontstaan (Rogoff, 2010). Wanneer gedoken wordt in exotische centra wordt duikapparatuur met standaardmondstukken verhuurd. Deze zijn niet altijd goed aangepast en kunnen kwetsuren veroorzaken. Tevens worden de hygiënemaatregelen niet altijd zorgvuldig opgevolgd en is uitwisseling van mondstukken onder ‘duikbuddies’ een standaardoefening tijdens training. Het duikersmondstuk werd reeds aangewezen als mogelijke vector voor overdracht van het herpes simplex virus (Potasman en Pick, 1997).

Afb. 5. Een voorbeeld van een standaard mondstuk van een duikuitrusting.

Bij deze patiënt werd waarschijnlijk een letsel opgelopen ter hoogte van de niet-aangehechte gingiva door de rand van het mondstuk tijdens de eerste duikvakantie. Dit letsel zorgde voor een porte d’entrée voor anaerobe bacteriën die lokaal voor de destructie zorgden (Bergenholtz en Lindhe, 1978). Of de opflakkering na 2 maanden opnieuw was veroorzaakt door een mondstuk of het gevolg was van de necrose van gebitselement 41, is achteraf moeilijk te bepalen. De patiënt meldde geen tekenen van barodontalgia, zoals pijn bij het neerdalen of opstijgen tijdens het duiken (Zadik, 2010).

Gezien de grote populariteit van snorkelen en duiken is de kans groot dat tandartsen met deze letsels worden geconfronteerd. Ze moeten in staat zijn patiënten die gaan duiken correct te informeren over de keuze en het ontwerp van het mondstuk en het belang van desinfectie en onderhoud.

Literatuur

  • Bergenholtz G, Lindhe J. Effect of experimentally induced marginal periodontitis and periodontal scaling on the dental pulp. J Clin Periodontol 1978; 5: 59-73.
  • Potasman I, Pick N. Primary herpes labialis acquired during scuba diving course. J Travel Med 1997; 4: 144-145.
  • Rogoff A. Diving damage. J Am Dent Assoc 2010; 141: 15.
  • Zadik Y. Barodontalgia: what have we learned in the past decade? Oral Surg Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010; 109: e65-e69.
  • Zadik Y, Drucker S. Diving dentistry: a review of the dental implications of scuba diving. AustDent J 2011; 56: 265-271.

Hartelijk dank voor uw reactie. Uw reactie zal in behandeling genomen worden en na controle worden geplaatst.

Info
bron
Ned Tijdschr Tandheelkd juli en augustus 2018; 125: 381-383
doi
https://doi.org/10.5177/ntvt.2018.07/08.18136
rubriek
Casuïstiek
Bronnen
  • L. van Zeghbroeck
  • Uit de afdeling Prothetische Tandheelkunde van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de Universiteit Gent in België
  • Datum van acceptatie: 13 april 2018
  • Adres: mw. prof. dr. L. van Zeghbroeck, Universiteit Gent, De Pintelaan 185 P8, 9000 Gent, België
  • lieve.vanzeghbroeck@ugent.be
Multimedia bij dit artikel
Gerelateerd