Jaargang 126 - editie 7-8 - juli en augustus 2019

  • Verrassende observaties

    M.A.J. Eijkman

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Redactioneel

  • De oudste tandtechnieker van mijn vroegere tandartspraktijk vertelde mij onlangs dat tijden van vroeger weer terugkwamen: veel vaker dan zo'n 10 jaar geleden vervaardigt hij weer immediaat volledige gebitsprothesen, worden plaatprothesen aangeschaft en wordt geklaagd dat huidige premies voor aanvullende ziektekostenverzekering voor gebitszorg niet meer zijn op te brengen. Deze observatie was niet alleen voor zijn laboratorium van toepassing. Veel van zijn Haagse collega's konden zijn mening bevestigen.

  • Vroege orale symptomen van de ziekte van Parkinson

    D.H.J. Jager, M.C. Verhoeff, K.D. van Dijk, C. de Baat

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Casuïstiek

  • Een huistandarts stelde bij een 58-jarige man vast dat zijn mondverzorging opeens niet goed meer was. Vervolgens viel het de ingeschakelde mondhygiënist op dat de handvaardigheid van de man tekortschoot. Via de huisarts werd de man verwezen naar een neuroloog die de diagnose ziekte van Parkinson stelde. Door deze problematiek bleef de man ongeveer een jaar uit beeld bij de huistandarts. Daarna is een traject van intensieve begeleiding bij het mondzorggedrag in gang gezet. Gezien de progressiviteit van de ziekte van Parkinson is het op dit moment zaak te streven naar een levensloopbestendige mondgezondheid. De huistandarts dient zich daarbij te realiseren dat hij een blijvende zorgverlenende en begeleidende taak heeft tot het tijdstip waarop mantelzorg en thuiszorg niet meer toereikend of goed realiseerbaar zijn en opname in een woonzorgcentrum onvermijdelijk is. Pas daarna kan de huistandarts deze verantwoordelijkheid eventueel overdragen aan een aan het desbetreffende woonzorgcentrum verbonden tandarts-geriatrie.

  • Kennistoetsartikel

    De ziekte van Parkinson, temporomandibulaire disfunctie en bruxisme

    M.C. Verhoeff, F. Lobbezoo, M.K.A. van Selms, P. Wetselaar, G. Aarab, M. Koutris

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Onderzoek en wetenschap

  • Hoewel bruxisme en de ziekte van Parkinson veel overeenkomsten hebben, is een eventuele relatie niet aangetoond. Doel van dit onderzoek was meer inzicht verkrijgen in een mogelijke relatie tussen de ziekte van Parkinson enerzijds en bruxisme en temporomandibulaire disfunctie anderzijds. Voor dit onderzoek werd door 708 personen een volledige vragenlijst ingevuld (368 personen met de ziekte van Parkinson of parkinsonisme en 340 controlepersonen). Met uitzondering van de vraag over gebitsslijtage, bevatte de vragenlijst een selectie van vragen uit de Nederlandse vertaling van de ‘Diagnostic Criteria for TMD’ (DC/TMD). De chi-kwadraattoets en de onafhankelijke t-toets werden gebruikt om de data te analyseren. De resultaten lieten zien dat patiënten met de ziekte van Parkinson of parkinsonisme significant vaker rapporteerden pijn door temporomandibulaire disfunctie te hebben en te bruxeren tijdens slapen en waken dan de controlegroep. Wanneer aangezichtspijn werd gerapporteerd, bleken Parkinsonpatiënten een gemiddeld hogere pijnscore te hebben dan patiënten uit de controlegroep. Het onderzoek laat dus een associatie zien tussen enerzijds Parkinson en parkinsonisme en anderzijds bruxisme. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er een associatie is tussen enerzijds de ziekte van Parkinson en parkinsonisme en anderzijds pijn als gevolg van temporomandibulaire disfunctie.

  • Kennistoetsartikel

    Serie: Communicatie in de tandartspraktijk. Cultureel competent communiceren

    A.J.E. Smith

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Onderzoek en wetenschap

  • Tandartsen zullen in toenemende mate patiënten met verschillende culturele achtergronden behandelen. Zij krijgen daarbij te maken met verschillende denkbeelden over gezondheid en hoe men zich ten opzichte van elkaar hoort te gedragen. Om een goede tandarts-patiënt relatie op te bouwen en gepaste zorg te kunnen verlenen, zal de tandarts zich moeten bekwamen in cultureel competent communiceren. Dat vraagt een open, empathische houding en bewustwording van de eigen waarden, normen en overtuigingen. De tandarts zal moeten exploreren waarin deze verschillen van die van mensen uit een andere (sub)cultuur. Met behulp van een aantal voorbeelden geeft dit artikel daartoe een aanzet.

  • Parodontitis en proteasen? Geen uitgemaakte zaak

    F.J. Bikker, W.E. Kaman-van Zanten, M.L. Laine

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Onderzoek en wetenschap

  • Tijdens parodontale ontstekingen sijpelen verschillende stoffen van zowel de gastheer als bacteriële oorsprong naar de gingivale creviculaire vloeistof (GCV) en speeksel. Deze stoffen, zoals eiwitten en peptiden, dienen daardoor als biomarkers van het onstekingsproces. Met behulp van gevoelige en geavanceerde laboratoriumtechnieken is de rol van al deze biomarkers inmiddels in kaart gebracht. Maar de hoge kosten, complexiteit en lastige interpretatie van de gevonden resultaten werken vaak belemmerend voor de implementatie van biomarkers voor diagnostische doeleinden in de tandheelkundige praktijk. Bepaalde speekselenzymen, de proteasen, kunnen fungeren als biomarkers en hebben interessante eigenschappen voor het bedrijven van snelle diagnostiek aan de stoel. De aanwezigheid of activiteit van een protease kan namelijk op een eenvoudige en snelle, biochemische manier worden aangetoond, bijvoorbeeld door kleurverandering. Omdat ook andere processen in de mond van invloed zijn op de testuitslag zijn dergelijke testen vooral bruikbaar als onderdeel van een uitgebreider diagnostisch onderzoek.

  • Kies-voor-Tandenonderzoek 2017 onder jeugdigen: aanleiding en onderzoeksopzet

    A.A. Schuller, J. H. Vermaire, G.H.W. Verrips

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Onderzoek en wetenschap

  • In 2017 heeft TNO in opdracht van Zorginstituut Nederland onderzoek uitgevoerd met als doel het schetsen van een actueel en representatief beeld van de mondgezondheid en het preventief tandheelkundig gedrag van 5-, 11-, 17- en 23-jarigen in Nederland en het vaststellen van eventuele veranderingen daarin sinds eerdere metingen. Omdat aanleiding, achtergrond, onderzoeksopzet, materiaal en methode identiek waren voor de 4 leeftijden en er in de beschouwing van de artikelen deels dezelfde punten aan de orde dienen te komen, worden in dit eerste van de serie van 5 artikelen, deze identieke en generieke zaken beschreven. Aangezien er in Nederland geen systeem bestaat om mondgezondheid structureel te bewaken zijn deze Kies-voor- Tandenonderzoeken van eminent belang om trends in mondgezondheid en preventief tandheelkundig gedrag bij jeugdigen te kunnen volgen gedurende een langere tijd. Zulke gegevens zijn onontbeerlijk om zinvol beleid omtrent mondgezondheid te kunnen formuleren. Voortgang van monitoringsonderzoek wordt daarom ten zeerste aanbevolen.

  • Kennistoetsartikel

    Kies-voor-Tandenonderzoek 2017: cariëservaring bij 5-jarigen in Nederland

    A.A. Schuller, J. H. Vermaire, G.H.W. Verrips

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Onderzoek en wetenschap

  • In dit tweede artikel in een reeks van 5 naar aanleiding van het Kies-voor-Tandenonderzoek 2017, worden de resultaten van de 5-jarigen gepresenteerd. Het onderzoek werd uitgevoerd onder 5-jarigen die woonden in Alphen aan den Rijn, Gouda, Breda of Den Bosch en bestond uit het invullen van een vragenlijst en het ondergaan van een klinisch mondonderzoek. Van de 5-jarigen had 76% een gaaf melkgebit. Dit percentage was toegenomen ten opzichte van eerdere metingen. Bij kinderen met cariëservaring werd geen verandering gezien. Er waren in 2017 nog steeds mondgezondheidsverschillen tussen de sociaaleconomische groepen waarbij de hoge sociaal-economische groep in het voordeel was. Conclusie: de mondgezondheid van de 5-jarigen lijkt de goede kant op te gaan maar er is nog steeds een sociale gradiënt aanwezig en er is nog steeds ruimte voor verbetering. Interventies om het gebit gaaf te houden dienen bij risicogroepen vooral gericht te zijn op het verbeteren van gedrag en zelfzorg om cariës te voorkomen.

  • Gnatologie

    Niet voor niets staan systematische literatuuronderzoeken en meta-analysen in de top van de piramide als het gaat om de bewijskracht van wetenschappelijke publicaties. Om de kwaliteit van systematische literatuuronderzoeken te waarborgen, hebben diverse organisaties richtlijnen opgesteld, zoals C...

  • Gnatologie

    Zowel anterieure verplaatsing van de discus articularis als juveniele idiopatische artritis kunnen bij beeldvormend onderzoek van het temporomandibulaire gewricht afwijkingen laten zien. Onbekend is welke waarneembare afwijkingen diagnostisch kenmerkend zijn voor deze stoornissen. Dit onderzoek h...

  • Prothetische tandheelkunde

    Monolithische zirkoniumdioxide kronen zijn erg sterk maar aan het oppervlak mogelijk ook relatief ruw waardoor de zorg bestaat dat ze door abrasie het glazuur van de antagonist overmatig doen slijten. Het doel van dit systematische literatuuronderzoek was na te gaan wat de omvang en karakteristie...

  • Prothetische tandheelkunde

    Onderzocht werd of een behandeling met een overkappingsprothese op implantaten op drukknoppen of op een staaf-huls mesostructuur in de edentate bovenkaak het kauwvermogen verbetert.

    In een gerandomiseerd gecontroleerd klinisch onderzoek met een observatieperiode van 1 jaar werden 50 patië...

  • Tanderosie bij kleuters

    Kindertandheelkunde

    D.L. Gambon

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Excerpten

  • Kindertandheelkunde

    Erosieve gebitsslijtage komt steeds vaker voor bij adolescenten, maar ook bij jonge kinderen. De prevalentie van erosieve gebitsslijtage bij kleuters in Europa varieert van 32 tot 78,8%. Informatie over de aanwezigheid van tanderosie bij kleuters in Azië is beperkt.

    Het doel van het onde...

  • Kindertandheelkunde

    Behandeling van molar incisor hypomineralization (MIH) kan bij kinderen lastig zijn als gevolg van verhoogde gevoeligheid veroorzaakt door poreus glazuur en irritatie van het dentine. Problemen met plaatselijke verdoving als gevolg van een veranderde zenuwgeleiding bemoeilijken een succesvolle be...

  • Patronen van congenitaal niet-aangelegde gebitselementen

    Gebitspathologie

    J.H.G. Poorterman

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Excerpten

  • Gebitspathologie

    Een van de meest voorkomende vormen van gebitspathologie is het congenitaal niet aangelegd zijn van een of meerdere elementen (CME). De literatuur hierover beperkt zich doorgaans tot de prevalentie en het ontbeert daarbij meer betekenisvolle informatie over onderliggende patronen. In dit onderzoe...

  • Het effect van groene thee

    Basiswetenschappen

    J.H.G. Poorterman

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Excerpten

  • Basiswetenschappen

    Kanker is een van de belangrijkste doodsoorzaken; 90% van de in de mond voorkomende tumoren zijn plaveiselcelcarcinomen (PCC). Ongeveer een derde van de aan hoofd-halsgebied gerelateerde plaveiselcelcarcinomen zijn gerelateerd aan levensstijlfactoren als alcoholconsumptie, roken, kwaliteit van vo...

  • Mond-, kaak- en aangezichtschirurgie

    De doelstelling van de auteurs was een overzicht te geven van het speekselonderzoek in de afgelopen 100 jaar.

    Eerste vereiste was het creëren van eenvoudige methoden om speeksel te verzamelen, uit zowel de 3 paren grote speekselklieren als de accessoire speekselklieren. Aansluitend werd ...

  • Voorkomt orthodontische behandeling cariës?

    Cariologie

    J.E. Frencken

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Excerpten

  • Cariologie

    Mensen worden behandeld om cosmetische problemen en/of functionele afwijkingen in de tandboog recht te zetten. Bij kinderen worden vaak het gemakkelijke schoonhouden van de gebitselementen en de mondgezondheidswinst door het ontstaan van minder caviteiten als belangrijke factoren voor het aangaan...

  • Hoe pijngevoelig zijn MIH-aangetaste molaren?

    Cariologie

    J.E. Frencken

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Excerpten

  • Cariologie

    Het is nog onduidelijk wat de oorzaak is van het ontstaan van molar incisor hypomineralization (MIH). Een van de klinische complicaties is de hoge mate van pijngevoeligheid van de door MIH aangetaste gebitselementen. Deze gebits–elementen zijn daarom niet altijd goed schoon te houden wat we...

  • Hygiëne en infectiepreventie in de mondzorgpraktijk

    Boek

    V. Zijnge

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Media

  • Boek

    C. Volgenant, H. de Soet, A. Laheij
    Hygiëne en infectiepreventie in de mondzorgpraktijk
    Houten: Prelum, 2018
    258 bl., geïll. € 72,50
    ISBN 978 90 8562 154 6

    Voorkomen is beter dan genezen. Hoewel er nog nooit iemand met cariës of parodontitis be...

  • Medische mensentaal

    Boek

    A.J.E. Smith

    5 juli 2019

    NTvT juli en augustus 2019 Media

  • Boek

    F.J. Meijman, A. Bakker
    Medische mensentaal.Taal en communicatie overgezondheid, ziekte en zorg
    Utrecht: De tijdstroom uitgevers, 2018
    314 bl., € 42,50
    ISBN 9789058983220

    Dit boek behandelt medisch taalgebruik vanuit zowel een professioneel als lekenperspecti...

Selecteer zoekcriteria