Online enquête naar mondzorg voor jeugdigen: de uitkomsten

N.G. Blanksma, C.M.C. Volgenant

Thema: Mondzorg voor jeugdigen

Inleiding

In deze thema-editie 'Mondzorg voor jeugdigen' komen onderwerpen aan de orde die ook aan bod komen in de Klinische Praktijk Richtlijnen ‘Mondzorg voor jeugdigen’, waaronder de minimaal invasieve cariësbehandeling, de NRCT-methode (Non Restorative Caries Treatment), de Hall-kroontechniek, leefstijlfactoren en de toegankelijkheid van mondzorg voor de jongste kinderen. Ook wordt aandacht besteed aan het bevorderen van effectieve zelfzorg. Dat is immers vaak lastig terwijl het een essentieel onderdeel is van de behandeling. Aan de lezers van het NTVT is een aantal stellingen en vragen voorgelegd over verschillende aspecten van de mondzorg voor jeugdigen.

Materiaal en Methode

In de maanden maart en april 2021 werd een online enquête uitgezet via een NTVT-mailing, de NTVT-nieuwsbrief en sociale media. Er werden 10 stellingen voorgelegd en 3 x 2 vragen, daarnaast werd naar 4 achtergrondvariabelen gevraagd (geslacht, leeftijd, beroep en praktijkervaring). De respondenten werd gevraagd naar de organisatie van de kindertandheelkunde inclusief de mogelijkheid tot verwijzing, de eigen kennis en kunde op het gebied van kindertandheelkunde en het op de hoogte zijn van de recente klinische praktijkrichtlijnen. Om inzicht te krijgen in hoeverre een preventieve werkwijze en het toepassen van minimaal invasieve technieken gebruikelijk is, zijn er stellingen over de NRCT-methode, de Gewoon Gaaf methodiek en voorlichtingsgesprekken toegevoegd. Ook is gevraagd naar bekendheid met Veilig Thuis (voorheen AMK, advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling), om het belang van het onderwerp kindermishandeling en de rol van de mondzorgverlener daarbij te onderstrepen.

De stellingen konden beantwoord worden met behulp van een 5-punts Likertschaal, met de antwoordopties van 1 (sterk mee oneens) tot 5 (sterk mee eens). De 3 x 2 achtergrondvragen konden worden beantwoord met ja of nee. In dit artikel wordt hoofdzakelijk gebruikgemaakt van beschrijvende statistiek en de chikwadraattoets om te toetsen of er een significant verschil was tussen 2 of meer proporties.

Resultaten

De enquête werd door 58 mensen ingevuld, niet iedereen beantwoordde alle stellingen en/of vragen. In de infographic zijn de kenmerken van de respondenten en de resultaten weergegeven.

Het merendeel van de respondenten was positief over de toegankelijkheid van de mondzorg voor de jeugd en tevreden met de mogelijkheden voor verwijzing als zij er zelf niet uitkomen. Ook bleek dat hoe ouder het kind, hoe meer vertrouwen er was in eigen kennis en kunde; de stelling “Ik voel me voldoende toegerust om adequaat mondzorg te verlenen aan kinderen van 0-4 jaar” werd door 12% van de respondenten met neutraal of oneens beantwoord, terwijl dit voor zowel de leeftijdsgroep 4-12 jaar als 12-18 jaar slechts 1,7% (n = 1) was.

Voor 70,7% van de respondenten was een gesprek met de ouders over het mondhygiëne- en voedingsgedrag een standaard onderdeel van het periodiek mondonderzoek. De methode Gewoon Gaaf, waarbij een goede mondhygiëne centraal staat, werd door een ruime meerderheid (55%) als goed toepasbaar in de praktijk benoemd. De groep respondenten die Gewoon Gaaf toepassen in de praktijk (62,1%) vond deze methode significant vaker goed toepasbaar in de praktijk vergeleken met de respondenten die deze methode niet toepassen in de praktijk (χ2 (3, n = 46) = 13.520, p = 0,004). Op de stelling “Met het huidige UPT-systeem en vergoedingen vanuit de basisverzekering kan ik de adviezen van de richtlijn adequaat toepassen” werd door 46,5% positief, 22,4% neutraal en 17,3% negatief geantwoord. Er werden geen verschillen gevonden in deze mening over het UPT-systeem en hoe vertrouwd de deelnemers waren met het toepassen van de NRCT-methode (p > 0,05) of tussen de deelnemers die wel of niet Gewoon Gaaf toepasten in de praktijk (p > 0,05). De mening over het UPT-systeem verschilde niet significant tussen de verschillende beroepsgroepen binnen de mondzorg (p > 0,05).

Het overgrote deel van de respondenten voelde zich niet vertrouwd om contact te zoeken met Veilig Thuis: 36,2 % was het oneens of zeer oneens met de stelling “Ik voel me vertrouwd om contact te zoeken met Veilig Thuis als ik me zorgen maak over een patiënt”, slechts 15,5% was het eens of zeer eens met deze stelling. De verdeling van de scores op deze vraag verschilden niet tussen de verschillende beroepsgroepen of de verschillende leeftijdsgroepen.

De kernpunten van de richtlijn Mondzorg voor Jeugdigen - diagnostiek (2019) waren bij 74,1% (n = 43) van de respondenten bekend en bij 15,5% (n = 9) niet. In totaal gaf 63,8% (n = 37) van de respondenten aan dat deze richtlijn helpt bij het vaststellen van de interval voor bitewing-röntgenopnamen bij kinderen en 12,1% (n = 7) vond dat niet. Van de richtlijn Mondzorg voor Jeugdigen - preventie en behandeling van cariës (2020) was 79,3% (n = 46) van de respondenten op de hoogte, 10,3% (n = 6) niet. Ruim driekwart van de respondenten (72,4%, n = 42) gaf aan dat deze richtlijn helpt bij het nemen van een behandelbeslissing met betrekking tot cariës en 6,9% niet (n = 4).

Discussie

Het aantal respondenten was relatief gering (n = 58), Dit is opvallend omdat bij eerdere enquetes die op dezelfde wijze verspreid zijn, de respons varieerde tussen 523 (peiling Orthodontie, NTVT 12, 2020) en 86 (peiling Speeksel, NTVT 10, 2020). Daarentegen zorgen de reacties van tandartsen- algemeen practici en mondhygiënisten wel voor een aardig beeld van de tandheelkundige zorg voor de jeugd. Het is waarschijnlijk dat de enquête vooral door mondzorgverleners met interesse in de kindertandheelkunde is ingevuld die tegelijkertijd een sterke betrokkenheid hebben bij het NTVT. De uitkomsten zijn daardoor mogelijk niet representatief voor alle mondzorgverleners in Nederland.

Respondenten voelden zich steeds meer voldoende toegerust voor adequate verlening van mondzorg naarmate het te behandelen kind ouder was. Meer dan 25% had meer vertrouwen in eigen kennis en kunde bij een 12- tot 18-jarige dan bij een 0- tot 4-jarige. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor deze jongste kinderen en de opbouw van een tandheelkundig consult. Niet alleen in de richtlijnen komt dit uitgebreid aan bod, maar ook bij de methode Gewoon Gaaf van het Ivoren Kruis worden handvatten aangeboden. Ook vanuit de KNMT zijn er initiatieven om de mondzorg van deze jongste groep meer onder de aandacht te brengen en tandartsen-algemeen practici van tips en adviezen te voorzien. Een voorbeeld hiervan is de recent gestarte nieuwsbrief ‘Mondzorg en jeugd’.

De uitkomsten met betrekking tot Veilig Thuis lieten een lage vertrouwdheid hiermee zien. Mogelijk dat alleen respondenten die daadwerkelijk wel eens contact hiermee hebben gezocht voor advies of een melding hebben gedaan, het met de stelling eens of zeer eens waren. Ook is het mogelijk dat de respondenten echt nog onvoldoende bekend of vertrouwd zijn met de meldcode. Bij signalen van kindermishandeling of huiselijk geweld is het volgen van de 5 stappen van de Meldcode Kindermishandeling en Huiselijk Geweld verplicht. Contact opnemen met Veilig Thuis kan voor het kind een wereld van verschil maken; het vragen van advies is altijd anoniem en vrijblijvend.

Tot slot

Concluderend lijken de respondenten uit dit onderzoek tevreden met de toegankelijkheid van de mondzorg voor de jeugd en de mogelijkheden tot (horizontale) verwijzing. Het overgrote deel van de respondenten voelde zich niet vertrouwd om contact te zoeken met Veilig Thuis, dit onderwerp verdient duidelijk meer aandacht in de mondzorg. De grote bekendheid die de respondenten aangeven over de kernpunten van de richtlijnen mondzorg voor jeugdigen, uit 2019 en 2020 waarin preventie en het belang van het kind voorop staan, stemmen positief voor de toekomst van de mondzorg van de jeugd in Nederland.

Summary

Online survey on oral care for children and young people: the results

Auteursinformatie