De eerste 1.000 dagen van een kind strekken zich uit van de conceptie tot de leeftijd van 2 jaar. Deze fase wordt als cruciaal beschouwd voor zowel de fysieke als mentale ontwikkeling van een kind: belangrijke organen en systemen worden aangelegd, het metabolisme wordt ingesteld en het microbioom gevormd. De gezondheid en het welzijn van een kind in deze vroege fase hebben veel invloed op de gezondheid op lange termijn, inclusief de mondgezondheid. We begrijpen steeds beter hoe belangrijk deze eerste levensjaren zijn voor de gezondheid op de lange termijn. In deze periode worden fundamenten gelegd: voor groei, voor ontwikkeling en ook voor de gezondheid van mond en gebit.
In dit themanummer belichten verschillende auteurs de brede implicaties van deze periode, zowel voor de algemene als de mondgezondheid. Zo wordt ingegaan op de belangrijke rol van voeding, leefstijl en zelfs de wijze van geboorte op de ontwikkeling van een gezond microbioom. Ook bespreken we de invloed van borstvoeding en worden zowel de voordelen van borstvoeding ter voorkoming van cariës als de mogelijke risico’s op het ontstaan van cariës besproken, gebaseerd op het doorlopende Nederlandse cohortonderzoek, Generation R.
Het belang van samenwerking tussen mondgezondheidszorg en jeugdgezondheidszorg komt uitgebreid aan bod. Uit promotieonderzoek dat we in dit themanummer bespreken, blijkt dat vroege interventies, zoals voorlichting en doorverwijzing van consultatiebureaus naar mondzorgpraktijken, kunnen bijdragen aan betere mondgezondheid, vooral voor kinderen uit sociaaleconomisch kwetsbare groepen.
Een artikel over de glazuurvorming in de eerste levensjaren biedt nieuwe inzichten in het ontstaan van kaasmolaren en in een ander artikel wordt aandacht besteed aan de rol van mondzorgverleners tijdens het eerste bezoek van een kind aan de praktijk. Dit is een mooie gelegenheid om ouders te informeren, goede gewoonten te bevorderen en zo een gezonde basis te leggen.
Dit themanummer laat zien dat we verder moeten denken dan de grenzen van de tandheelkunde. Het benadrukt de rol van mondzorgverleners als cruciale partners in preventieve gezondheidszorg, samen met ouders en andere zorgverleners. Door een proactieve aanpak kunnen we niet alleen cariës voorkomen, maar ook bijdragen aan het voorkomen van andere aandoeningen en het bevorderen van een goede mondgezondheid. Het is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid deze vroege periode in het leven van een kind te benutten als een window of opportunity. Laten we samen bouwen aan de gezondheid van toekomstige generaties!
dr. Daniela Hesse, gastredacteur
Citeren als: Hesse D. De eerste 1.000 dagen: een kans voor het leven. Ned Tijdschr Tandheelkd 2025; 132: 97