Echte zorg past als een jas, niet als een uniform

Dit nummer is vrij holistisch geworden. De mond is een plek waar dokters vaak liefst met een grote boog omheen lopen, terwijl daar juist veel samenkomt – of begint. Veel aandoeningen geven al vroeg signalen in de mond, vaak lang voordat ze elders zichtbaar zijn. Andersom geldt dat ook: leefstijlfactoren beïnvloeden parodontale behandelingen, armoede schaadt de (mond)gezondheid en willen zorgen voor de mond van je kind is niet voor iedereen vanzelfsprekend. En mondongezondheid draagt nou eenmaal nooit bij aan een betere algemene gezondheid.

In dit nummer worden interessante vragen gesteld. Als de mond niet gezond is, komt dat dan door armoede, leefstijlfactoren of een slechte algemene gezondheid? Krijg je door armoede ‘slechte’ leefstijlfactoren of direct een ‘slechte’ mondgezondheid? Of is er sprake van algemene ongezondheid met daarmee samengaand een ongezonde mond? Wat grijpt op wat aan? En in hoeverre hebben wij mondzorgverleners daar invloed op?

Steeds vaker zie ik op (anti)sociale media hoe mensen elkaar hard veroordelen. Je mag blijkbaar niet proberen iets een beetje bewust of duurzaam te doen: voor je het weet ben je een elitaire, linksdraaiende, geprivilegieerde, woke ‘salon-deugneus’.

Zou dit mechanisme ook kunnen meespelen bij onze pogingen mensen tot ‘betere gezondheidsvaardigheden’ te bewegen? Dat wij, met ons goedbedoelde professionele ge-betuttel, juist mensen tegen de haren in strijken? Met als resultaat dat adviezen juist niet of minder goed worden opgevolgd? Je hebt al zoveel aan je hoofd, begint er weer iemand te zeuren dat je het helemaal verkeerd doet. “Kom eens met een oplossing in plaats van allemaal dingen te noemen die ik niet meer mag. Ik werk me drie slagen in de rondte en aan het eind van elke maand sta ik rooier dan de maand ervoor.”

Als we zorgen dat iemand begrijpt wat we adviseren, hebben we pas één punt. Daarna moeten we zorgen dat iemand onze adviezen wil aannemen. Daarbij moeten we vermijden te gaan betuttelen, dwingen of dreigen met ellende in de toekomst. En ten derde, wat wij vinden dat iemand zou moeten doen, of laten, moet allemaal ook maar net passen in iemands leefomstandigheden. Zorg op maat leveren is niet een protocol afwerken, maar vooral kijken welke mogelijkheden er zijn per individu.

Het ondergeschoven kindje van de geneeskunde, de mond, is dus uiterst interessant, zoals u zult lezen in deze NTVT. Als we de mond in figuurlijke zin kunnen gebruiken door met kleine stappen (lees: happen) verbeteringen in leefstijl te bewerkstelligen, komt dat de mond in letterlijke zin – en dus ook de gehele algemene gezondheid – zeker ten goede.

Marleen de Groot,
redacteur