“Je gaat het pas zien als je het doorhebt”

De uitspraak van Johan Cruijff “Je gaat het pas zien als je het doorhebt” is een heerlijke zin om het redactioneel van het thema over orthodontie mee te beginnen. Het zwaartepunt van dit thema ligt op anamnese, onderzoek en diagnose. Het lijkt een open deur, maar juist in deze tijd waarin AI ons meer en meer informeert, is goede reflectie noodzakelijk. 

In ons vakgebied is het bij gebruik van AI vaak onvoldoende duidelijk waarop informatie gebaseerd is, niet alleen voor een behandelaar maar ook voor een patiënt. Van een behandelaar wordt verwacht dat hij de informatie op waarde kan schatten en deze informatie ook nog duidelijk en empathisch kan overbrengen op een patiënt. Maar door iets wat ChatGPT ogenschijnlijk gemakkelijk afgaat, kan een patiënt soms een andere perceptie hebben van wat er kan gebeuren en wat hij of zij mag verwachten.

Dankzij mijn jarenlange ervaring en daardoor brede kennis realiseer ik mij dat het gestructureerd benaderen van een orthodontisch probleem nog steeds de manier is om de juiste weg te vinden en niet de mist in te gaan met een patiënt en diens behandeling. Ook als algemeen practicus kun je niet altijd alles weten of direct alle kennis paraat hebben en AI kan dan behulpzaam zijn. In de toekomst zullen we waarschijnlijk meer en meer samen met een patiënt en AI komen tot een behandelplan.

Een waarschuwing is op zijn plaats: AI mag dan wel veelbelovend zijn voor de maatschappij en de gezondheidszorg, maar prominente wetenschappers en AI-specialisten roepen in hun recente ‘Statement on superintelligence’ op tot het remmen of zelfs verbieden van verdere ontwikkeling van zogenoemde Artificial General Intelligence. Zij maken zich wel degelijk zorgen. Kunstmatige intelligentie zou uiteindelijk alle cognitieve taken van de mens kunnen overnemen.

Het mooie van onze professie is dat je een breder beeld krijgt van een patiënt naarmate je die vaker ziet en daarmee diens vertrouwen wint. Dit laatste is de basis waarop mondzorgverleners patiënten tegemoet kunnen treden als antwoord op een omgeving die is gevuld met AI en reclame. “Je gaat het pas zien als je het doorhebt”: als mondzorgverlener heb je door (herken je) wat er speelt bij een patiënt en kun je dus, in de logica van Cruijff, de oplossing zien. De enquête over orthodontische diagnostiek laat zien dat veel collega’s zich voldoende uitgerust voelen om de meeste orthodontische problemen tijdig te herkennen. Zij rekenen dat ook tot hun basale vaardigheid. Inmenging van algemene publieke media om orthodontische apparatuur te promoten stoort hen daarbij.

Ik bedank iedereen die heeft meegewerkt aan dit thema en wens u veel plezier met het lezen ervan, fijne feestdagen en een mooi 2026.

dr. Gem J.C. Kramer, redacteur