Dr. Ary Jan van Hillegondsberg in herinnering, 1926-2024

Op 12 september 2024 is dr. Ary Jan van Hillegondsberg op de zeer hoge leeftijd van 97 jaar overleden. Jan was een veelzijdige collega, die naast zijn betekenis voor de orthodontie bekend stond als een kundig en gedreven verzamelaar en een grote belangstelling had voor genealogisch onderzoek naar zijn familie.

Als 4-jarige verhuisde Jan in 1930 van Eindhoven naar Amsterdam, waar hij de lagere en de middelbare school (HBS-B) doorliep. Hij bleek in die tijd ook muzikale talenten te hebben en zong in een koor tijdens uitvoeringen van Bachs Matthäus-Passion en de negende van Mahler onder leiding van Willem Mengelberg in het Concertgebouw. Na zijn eindexamen in 1944 maakte Jan door de Duitse razzia’s een moeilijke periode door. Hij verbleef voornamelijk thuis in een schuilplaats op zolder, tot Nederland in mei 1945 bevrijd werd van de Duitse bezetting. In september 1945 begon Jan in Utrecht aan de studie Tandheelkunde, die door gebrek aan materialen maar moeizaam op gang kwam. Dit was aanleiding voor Jan om ook de studie Geneeskunde te volgen. In december 1950 behaalde hij het tandartsdiploma van de 4-jarige opleiding en in de daaropvolgende jaren het doctoraalexamen Geneeskunde en het tandartsdiploma van de 6-jarige opleiding. Het Jus Promovendi was binnen bereik gekomen.

In 1951 trouwde hij met Dieneke Kusen. Zij was Jans grote steun en toeverlaat. Hij heeft haar, na haar overlijden in 2018, enorm gemist, ook doordat zijn visus steeds verder achteruitging. Klagen daarover deed hij overigens nooit; hij probeerde altijd het beste van zijn leven te maken. Wat een karakter! Jan en Dieneke verhuisden naar Rhenen en daar begon Jan, naast zijn werk aan het Tandheelkundig Instituut in Utrecht, een kleine tandartspraktijk. De militaire dienstplicht vervulde hij op de afdeling Materiaalkunde, waarna hij bij professor Broekman de opleiding Dento-Maxillaire Orthopedie startte. In 1957 kreeg hij zijn specialistenbriefje en vestigde zich in Amsterdam terwijl hij aan de Universiteit van Utrecht bleef werken. In 1959 promoveerde Jan, als eerste tandarts/orthodontist in Nederland, tot Doctor in de Geneeskunst.

Nadat Jan in 1961 had deelgenomen aan een klein symposium van de Rijksuniversiteit Groningen waar de Amerikaan Sid Brandt een cursus gaf over een nieuwe techniek met vaste apparatuur, heeft hij zich enorm ingezet om deze techniek in Nederland verder te introduceren en is in de jaren daarna enkele keren langere tijd naar de Verenigde Staten geweest om zich verder in deze techniek te verdiepen. Zelf gaf hij ook jarenlang cursussen in binnen- en buitenland. In 1967 werd Jan van Hillegondsberg gepolst voor een positie aan de Universiteit van Pennsylvania, maar na ampel overleg bleef Jan met zijn gezin toch in Nederland. In 1969 werd hij benoemd tot hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. In 1981 droeg Jan zijn praktijk in Amsterdam over aan een opvolger en werkte hij alleen nog in Bussum, zijn oude buitenpraktijk die hij 1993 verliet.

Naast zijn werk vervulde Jan ook vele bestuursfuncties waaronder: lid van de commissie DMO die met de overheid tarieven overeenkwam voor ziekenfonds- en particuliere patiënten, oprichter en 4 jaar president van de European Begg Society, voorzitter van de Raad van Beroep van de NMT, lid van het Centraal College en 24 jaar (1972-1996) in het algemeen bestuur van de Stichting Tijdschrift voor Tandheelkunde (NTVT), waarvan 3 jaar (1983-1986) als penningmeester. Voor zijn verdiensten bij NTVT ontving hij de erepenning. Bovendien werd hij door de KNMT gewaardeerd met de Maatschappijpenning.

Jan was een bijzonder mens die beroepsmatig altijd voor het beste resultaat ging en een goede vriend bij wie je voor een tandheelkundig of persoonlijk probleem te rade kon gaan. Hij had voor iedereen een luisterend oor en was last but not least een gentleman. Jan is van groot belang geweest voor de ontwikkeling van de orthodontie in Nederland en wij zijn hem daarvoor veel verschuldigd.

dr. Robert N. Slootweg, orthodontist n.p.