Impact van de coronapandemie op antibioticavoorschriften in de mondzorg

Foto van het medicijn Clindamycine. Foto Joost Hoving

Elk gebruik van antibiotica draagt bij aan antimicrobiële resistentie. De COVID-19-pandemie beïnvloedde de toegankelijkheid en het behandelbeleid van mondzorg wereldwijd. Het effect van de pandemie op het voorschrijven van antibiotica in de tandheelkundige praktijk in Nederland werd onderzocht met een retrospectieve database-analyse van een universitaire behandelkliniek (2015-2022) gecombineerd met een online vragenlijst onder Nederlandse tandartsen (2020). Tijdens de pandemie werd in de behandelkliniek minder antibiotica voorgeschreven. De meeste voorschriften betroffen amoxicilline, vooral in het kader van implantologische en parodontale behandelingen. In Nederlandse tandartspraktijken werd in 9% van de gevallen tijdelijk meer antibiotica voorgeschreven. Hoewel het langetermijneffect van de coronapandemie beperkt lijkt, benadrukt dit onderzoek het belang van richtlijnimplementatie, bewustwording en crisisparaatheid om bij te dragen aan het beperken van antimicrobiële resistentie, ook in toekomstige pandemische situaties.

Read English abstract

Impact of the COVID-19 pandemic on prescribing antibiotics in dental care

Each use of antibiotics contributes to antimicrobial resistance. The COVID-19 pandemic affected the accessibility and treatment policies of dental care worldwide. This study examined the impact of the pandemic on prescribing antibiotics in the dental practice in the Netherlands by means of a retrospective database analysis of an academic dental clinic (2015-2022) combined with an online survey among Dutch dentists (2020). During the pandemic, fewer antibiotics were prescribed in the academic clinic. Most prescriptions concerned amoxicillin, often for implant and periodontal procedures. In general dental practices in the Netherlands, dentists temporarily prescribed more antibiotics in 9% of cases. Although the long-term impact of COVID-19 appears limited, this study stresses the importance of guideline implementation, increased awareness, and crisis preparedness in order to contribute to reducing antimicrobial resistance, including during future pandemics.

Wat weten we?
Antibioticaresistentie is een groeiend probleem. In de mondzorg worden antibiotica soms onterecht voorgeschreven, vaak bij uitgestelde behandelingen of beperkte toegang tot zorg. Tijdens de COVID-19-pandemie veranderden de behandel- en triageprotocollen wereldwijd.

Wat is nieuw?
Dit onderzoek laat zien dat tijdens de pandemie het voorschrijfgedrag van tandartsen veranderde. Hoewel uit een enquête onder tandartsen in de algemene mondzorgpraktijk bleek dat een deel van de tandartsen juist vaker antibiotica voorschreef bij beperkte toegang tot reguliere zorg tijdens de eerste fase van de pandemie (2020), kwam uit data van elektronische patiëntendossiers naar voren dat op universitaire behandelklinieken sindsdien een langdurige afname is te zien.

Praktijktoepassing
Tandartsen schrijven antibiotica steeds beperkter voor. Het blijft van belang om scherp te blijven op de indicatiestelling. Aanvullende richtlijnen en scholing kunnen tandartsen ondersteunen in het maken van weloverwogen keuzes in de reguliere situatie en in crisissituaties met beperkte behandelcapaciteit.

Inleiding

De COVID-19-pandemie heeft de mondzorg wereldwijd voor ongekende uitdagingen gesteld (Ruppanner et al., 2021). Mondzorgpraktijken hadden te maken met aanzienlijke verstoringen en veranderingen in de manier van we..

Informatie

Publicatiedatum

3 maart 2026

Citeren

el Khalfioui A, Persoon IF. Impact van de coronapandemie op antibioticavoorschriften in de mondzorg. Ned Tijdschr Tandheelkd 2026; 133: 158-163

DOI

Dit artikel is onderdeel van de kennistoets van maart 2026. Je vindt de kennistoets in Mijn NTVT

Auteursinformatie

  • A. el Khalfioui

    I.F. Persoon

    Uit de sectie Preventieve Tandheelkunde van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA)

    Datum van acceptatie: 15 januari 2026

    Adres: mw. dr. I.F. Persoon, ACTA, Gustav Mahlerlaan 3004, 1081 LA Amsterdam
    i.persoon@acta.nl