Impact van tandextractie op het klimaat

De mondzorg draagt bij aan de milieubelasting, onder meer door reizen, materiaalgebruik en sterilisatie (Lieshout, 2024). Künzle et al. (2025) onderzochten het milieueffect van een tandextractie via een levenscyclusanalyse in een universitair ziekenhuis, met aandacht voor verduurzamingsmogelijkheden.

Materiaal en methode

De onderzoekers voerden een levenscyclusanalyse uit volgens ISO 14040:2006 om de milieubelasting van een standaard tandextractie in kaart te brengen. De analyse vond plaats binnen de universiteitskliniek Charité in Berlijn en betrof een cradle-to-grave-benadering, waarbij de volgende stappen werden meegenomen: materiaalproductie, transport, sterilisatie, energieverbruik en afvalverwerking. In totaal werden 97 patiënten en 26 medewerkers bevraagd over hun reisgedrag. Twee scenario’s werden gemodelleerd: een conventioneel traject met fysieke intake en extractie (scenario A) en een digitaal traject met een online intakegesprek (scenario B). Energieverbruik van apparatuur werd aangeleverd door de fabrikant of facilitaire dienst. Voor de inventarisatie werd per extractie een overzicht gemaakt van alle gebruikte materialen, hun gewicht, verwachte levensduur en verbruik per behandeling. Analyse werd uitgevoerd met OpenLCA (versie 1.11.0) en ecoinvent (versie 3.9.1) en genormaliseerd via de Product Environmental Footprint-methodiek van de Europese Commissie. Hierbij wordt de impact van een behandeling onderverdeeld in 16 categorieën van milieubelasting. De resultaten werden genormaliseerd door de impact per categorie te delen door de gemiddelde jaarlijkse milieubelasting per wereldburger. Op deze wijze werd geanalyseerd welke categorieën van milieubelasting het zwaarst werden geraakt door een tandextractie.

Resultaten

In scenario A genereerde 1 tandextractie gemiddeld 13,8 kg CO₂-equivalenten. Veruit de grootste impact kwam door het reizen van patiënten en personeel. Daarnaast hadden sterilisatie, elektriciteit, zeepgebruik en afvalverbranding een merkbare invloed. Na normalisatie werden vooral de categorieën menselijke toxiciteit (kanker en niet-kanker), ecotoxiciteit en gebruik van fossiele energiebronnen geraakt als het ging om milieubelasting. Door het intakegesprek digitaal te laten plaatsvinden (scenario B) daalde de uitstoot met 36,1% tot 8,8 kg CO₂-equivalent. In bijna alle milieucategorieën werd een reductie van ruim 30% bereikt.

Beschouwing

De totale uitstoot van 13,8 kg CO₂-equivalent per tandextractie komt overeen met ongeveer 56 kilometer autorijden met een benzineauto. Bij digitale intake daalt dit naar 8,8 kg CO₂, vergelijkbaar met een rit van zo’n 36 kilometer. Op zichzelf lijkt dat niet veel, maar vermenigvuldigd met duizenden extracties per jaar vormt dit een aanzienlijke uitstoot. In de praktijk zal vaak scenario B al gelden, waarbij een consult voor een pijnklacht gecombineerd wordt met de extractie. Bijzonder is de substantiële bijdrage aan humane toxiciteit, waaronder kankereffecten. Deze wordt veroorzaakt door materiaalproductie (zoals staal in instrumenten), gebruik van reinigingsmiddelen zoals zeep, en afvalverbranding. Hoewel dit geen direct risico vormt voor de individuele patiënt of behandelaar, draagt het wel bij aan de totale milieubelasting. Dit werd ook geconstateerd in ander onderzoek (Borglin et al., 2021; Duane et al., 2020). Aangezien het reizen de grootste component lijkt te zijn van vervuiling, is het verstandig om behandelingen voor 1 patiënt te combineren, mits de belastbaarheid voor de patiënt zelf niet wordt overschreden.