Langetermijnveranderingen op incisaal niveau van implantaten in het bovenfront

Implantaten in de esthetische zone van de bovenkaak bieden voorspelbare functionele en esthetische resultaten. Toch kan de subtiele, aanhoudende gelaatsgroei ook na de volwassen leeftijd leiden tot verticale discrepanties tussen implantaatgedragen kronen en natuurlijke gebitselementen. Deze secundaire gelaatsveranderingen kunnen de harmonie van de glimlach beïnvloeden en op termijn esthetische aanpassingen noodzakelijk maken. Het merendeel van het bestaande onderzoek richt zich op groei bij adolescenten, terwijl de langetermijneffecten van gelaatsontwikkeling bij volwassenen beperkt zijn onderzocht. Padovezi et al. (2025) onderzochten daarom de prevalentie, incidentie en esthetische impact van veranderingen in de incisale lengte bij enkelvoudige implantaten in de centrale incisiefregio van de bovenkaak.

Materiaal en methode

In deze observationele klinische studie werden gegevens verzameld uit twee Braziliaanse privéklinieken. Patiënten werden geïncludeerd in het onderzoek wanneer zij een enkel implantaat hadden ontvangen in de centrale incisiefregio van de bovenkaak, op een leeftijd van minimaal negentien jaar bij plaatsing, met intacte buurelementen. De exclusiecriteria omvatten implantaten met een follow-upperiode < vijf jaar, veranderingen aan de buurelementen, patiënten met twee naast elkaar geplaatste implantaten en patiënten met parafuncties. De follow-upperiode varieerde van vijf tot negentien jaar. Gestandaardiseerde intraorale foto’s werden genomen direct na plaatsing van de kroon (T0) en bij controle (T1). De incisale hoogte van de implantaatkroon werd vergeleken met die van het contralaterale natuurlijke gebitselement: verschillen kleiner dan 1,0 mm werden beschouwd als klinisch relevant. Drie onafhankelijke beoordelaars analyseerden de foto’s, waarbij discrepanties via consensus werden opgelost. De gegevens werden statistisch geanalyseerd met de Kruskal-Wallis-toets en post-hoc Dunn-test om verschillen tussen leeftijdsgroepen en follow-upgroepen te bepalen.

Resultaten

Van de 3.094 beoordeelde implantaten voldeden 113 aan de inclusiecriteria. Hiervan konden 56 met volledige documentatie worden opgevolgd. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers was 40,8 ± 12,3 jaar en de gemiddelde follow-up bedroeg 10,7 ± 3,4 jaar. Alle implantaten bleven functioneel stabiel, met een overlevingspercentage van 100%. In totaal vertoonde 19,6% (elf patiënten) een waarneembare discrepantie in incisale hoogte tussen de implantaatkroon en de contralaterale incisief. Twee patiënten kozen ervoor de kroon te vervangen om esthetische redenen. Er werden geen significante verschillen gevonden tussen leeftijd, geslacht of duur van de follow-up. Wel werd een tendens waargenomen waarbij de frequentie van infra-occlusie toenam bij langere observatieperioden (15,6% na 5-9 jaar, 19% na 10-14 jaar, 36,4% na meer dan 14 jaar). Over het algemeen rapporteerden de meeste patiënten een blijvende esthetische tevredenheid gedurende de gehele observatieperiode.

Beschouwing

De resultaten van dit onderzoek laten zien dat bij bijna een op de vijf volwassen patiënten een geringe verticale discrepantie kan ontstaan tussen de incisale rand van een implantaatkroon en die van de contralaterale incisief. Hoewel deze verschillen zelden functionele gevolgen hebben, kunnen ze de esthetiek beïnvloeden, vooral in de bovenfrontregio. De auteurs verklaren dit fenomeen als het gevolg van secundaire gelaatsgroei, die ook na de volwassen leeftijd subtiele veranderingen in de bovenkaak kan veroorzaken. Deze bevindingen komen grotendeels overeen met het onderzoek van Bernard et al. (2004), waarin eveneens verticale verschillen tussen implantaten en natuurlijke gebitselementen werden vastgesteld, onafhankelijk van de leeftijdsgroep. Dit laat zien dat infraoclusie geen leeftijdsgebonden verschijnsel is, maar eerder een fysiologisch proces dat zich bij sommige mensen voortzet. De retrospectieve opzet en beperkte steekproef vormen beperkingen, maar de langdurige follow-up versterkt de betrouwbaarheid. Daarnaast zou het nog meer inzicht geven om de veranderingen over de tijd driedimensionaal vast te leggen. Klinisch gezien benadrukken de resultaten het belang van patiëntvoorlichting over mogelijke esthetische veranderingen op lange termijn na implantaatplaatsing in de esthetische zone.