Serie: Anatomie. Speekselklieren... hoe zit het ook alweer met de innervatie?

Afbeelding

Speeksel heeft vele functies zoals bevochtiging, spijsvertering en bescherming van de mond. Drie paar grote speekselklieren, de glandula parotidea, submandibularis en sublingualis, produceren speeksel dat via afvoergangen in de mond uitkomt. Daarnaast zijn er kleine speekselklieren verspreid in het mond- en keelgebied. De speekselklieren worden autonoom geïnnerveerd: de nervus facialis en nervus glossopharyngeus verzorgen de parasympathische stimulatie, terwijl de sympathische vezels uit het ganglion cervicale superius komen. Speekselproductie is grotendeels parasympathisch gestuurd en kan door prikkels zoals kauwen toenemen. Een droge mond (xerostomie) kan ontstaan door medicatie die de parasympathische aansturing remt. Prikkeling en middelen als speekselvervangers of mondsprays kunnen verlichting bieden. Een juiste diagnose en samenwerking tussen zorgprofessionals zijn cruciaal voor effectieve behandeling.

Read English abstract

Salivary glands: what was innervation again?

Saliva has many functions, including moistening, aiding digestion and protecting the mouth. Three pairs of major salivary glands—the parotid, submandibular and sublingual glands—produce saliva which is secreted into the mouth through excretory ducts. Additionally, numerous minor salivary glands are scattered throughout the mouth and throat. The salivary glands are autonomously innervated: the facial and glossopharyngeal nerves provide parasympathetic stimulation, while sympathetic fibres originate in the superior cervical ganglion. Saliva production is primarily regulated parasympathetically and can be increased by stimuli, chewing for example. Dry mouth (xerostomia) may be a result of medications inhibiting parasympathetic activity. Stimulation and medications such as saliva substitutes or mouth sprays can help alleviate symptoms. Accurate diagnosis and collaboration among healthcare professionals are essential for effective treatment.

Ze besluiten even een terrasje te pakken om bij te kletsen. Ze bestellen beiden een espresso met een lekkere punt appelgebak, met slagroom natuurlijk. Mark kent de plek en weet hoe lekker het appelgebak hier is. Het water loopt hem in de mond.

Inleiding

Dit betreft de start van een serie artikelen die de innervatie van het hoofd-halsgebied behandelen. In plaats van een traditionele opsomming van de verschillende hersenzenuwen worden specifieke functies e..

Informatie

Rubriek

Publicatiedatum

10 juni 2025

Citeren

Jacobs K, Korfage JAM, Bikker FJ, Langenbach GEJ. Speekselklieren... hoe zit het ook alweer met de innervatie? Ned Tijdschr Tandheelkd 2025; 132: 322-325

DOI

Dit artikel is onderdeel van de kennistoets van juni 2025. Je vindt de kennistoets in Mijn NTVT

Auteursinformatie

  • K. Jacobs1

    J.A.M. Korfage1

    F.J. Bikker2

    G.E.J. Langenbach1

    Uit 1de vakgroep Orofaciale anatomie, sectie Orofaciale pijn en disfunctie en 2de sectie Orale Biochemie van het Academisch Centrum voor Tandheelkunde Amsterdam (ACTA)

    Datum van acceptatie: 3 maart 2025

    Adres: G.E.J. Langenbach, ACTA, Gustav Mahlerlaan 3004, 1081 LA Amsterdam

    g.langenbach@acta.nl