Angst in de tandheelkunde beter begrijpen: een overzicht van mogelijke oorzaken

Afbeelding

Angstgedrag in de mondzorgpraktijk wordt al snel ‘tandartsangst’ of ‘tandartsfobie’ genoemd. De terminologie ligt echter genuanceerder, waarbij in ogenschouw moet worden genomen dat dit gedrag kan voortkomen uit andere angstproblematiek. Het kan gaan om angststoornissen, zoals een specifieke fobie, sociale angststoornis of paniekstoornis. Maar het kan ook andere psychische stoornissen met nadrukkelijke angstkenmerken betreffen, zoals de posttraumatische stressstoornis, obsessieve-compulsieve stoornis en ziekteangststoornis. Ten slotte kan angstgedrag ook voortkomen uit bepaalde persoonlijkheidsstoornissen (vermijdend, afhankelijk, dwangmatig). De kenmerken van de meest voorkomende en voor de mondzorgpraktijk relevante angstgerelateerde stoornissen worden beschreven. Pathologische vormen van angst kunnen de tandheelkundige behandeling en/of behandelrelatie bemoeilijken en leiden tot vermijdingsgedrag. Daarom is het belangrijk dat professionele mondzorgverleners meer kennis hebben over het begrip ‘angst’, onderscheid kunnen maken tussen milde/matige angst en verschillende pathologische vormen van angst, en indien nodig kunnen verwijzen naar gedifferentieerde zorg.

Read English abstract

Understanding dental anxiety better: an overview of possible causes

Anxious behaviour in the oral healthcare is often called as ‘dental anxiety’ or ‘dental phobia’. However, the terminology is more nuanced and such behaviour could also be a symptom of other anxiety problems. These might include anxiety disorders, such as a specific phobia, social anxiety disorder or panic disorder. But it may also involve other psychological disorders with pronounced anxiety characteristics, such as post-traumatic stress disorder, obsessive-compulsive disorder and illness anxiety disorder. Finally, anxious behaviour can also stem from certain personality disorders (avoidant, dependent, compulsive). The characteristics of the most common anxiety-related disorders relevant to an oral healthcare practice are described. Pathological type of anxiety can complicate dental treatment and/or patient-dentist relationship, and lead to avoidance behaviour. It is therefore important for oral healthcare professionals to have a better understanding of the concept of ‘anxiety’, to be able to distinguish between mild/moderate anxiety and various pathological forms of anxiety, and refer to patients to differentiated care if necessary.

Inleiding

Angst is een van de meest basale emoties. Het beschermt ons tegen (dreigend) gevaar en is daarmee belangrijk voor onze overleving. Als een patiënt angstgedrag vertoont in de tandheelkundige praktijk kan het behandelteam dat al snel interpreteren a..

Informatie

Publicatiedatum

7 april 2026

Citeren

Bildt MM, de Beij A. Angst in de tandheelkunde beter begrijpen: een overzicht van mogelijke oorzaken. Ned Tijdschr Tandheelkd 2026; 133: 204-211

DOI

Dit artikel is onderdeel van de kennistoets van april 2026. Je vindt de kennistoets in Mijn NTVT

Auteursinformatie

  • M.M. Bildt1,2

    A. de Beij1,2

    Uit 1het Centrum Bijzondere Tandheelkunde Martini Ziekenhuis, Groningen en 2de sectie Beschouwende en Gedragswetenschappelijke Tandheelkunde van de afdeling Tandheelkunde en Orthodontie van het Universitair Medisch Centrum Groningen

    Datum van acceptatie: 20 februari 2026

    Adres: mw. dr. M.M. Bildt, CBT Martini Ziekenhuis, Van Swietenplein 1, 9728 NT Groningen
    m.bildt@mzh.nl