Wat doet topsport met speeksel?

Door A.J.M. Ligtenberg H.S. Brand
op 7 oktober 2025
De Braziliaanse voetballer Neymar spuugt tijdens de wedstrijd Servië-Brazilië op het FIFA Wereldkampioenschap 2018.

De mondgezondheid van topsporters is vaak slechter dan van leeftijdgenoten. Dit is waarschijnlijk gerelateerd aan veranderingen in de speekselsamenstelling. Tijdens periodes van intensieve training neemt de speekselproductie niet af maar zijn de concentraties immunoglobuline A en enkele antimicrobiële speekseleiwitten in rust lager dan bij niet-sporters. Dit zou kunnen bijdragen aan het verhoogde risico op orale en luchtweginfecties van topsporters. Door lichamelijke inspanning neemt de eiwitconcentratie in speeksel toe, waaronder mucinen. Dit leidt tot dik slijmerig speeksel en kan bijdragen aan het gevoel van monddroogte tijdens sportbeoefening. Net als in bloed stijgt tijdens intensieve lichamelijke inspanning de lactaatconcentratie in speeksel. Dit kan mogelijk worden gebruikt als niet-invasieve parameter voor het meten van de trainingsintensiteit samen met de veranderingen in speekselsamenstelling. Deze veranderingen kunnen ook de oorzaak zijn van het frequenter voorkomen van mondproblemen bij topsporters. Daarom verdient de mondgezondheid van topsporters speciale aandacht.

Read English abstract

What is the impact of high-performance sports on saliva?

Elite sportsmen and women often have a poorer oral health than their peers. This is probably due to changes in saliva composition. During periods of high intensity training saliva production is not decreased, but the resting concentrations of immunoglobulin A and several antimicrobial proteins are lower than in non-athletes. This might contribute to an increased risk for oral and airway infections. During exercise, the salivary protein concentration increases, among them mucins. This gives thick, sticky saliva and might contribute to a dry mouth feeling during exercise. Similar to blood, the lactate concentration in saliva increases during intensive exercise. Therefore, salivary lactate might be used as a non-invasive parameter to monitor training intensity, together with changes in saliva composition. These changes may also cause a higher frequency of oral health problems. Therefore, the oral health of elite athletes deserves special attention.

Inleiding

Regelmatige lichaamsbeweging heeft meestal een gunstig effect op de algehele gezondheid. Zo heeft lichaamsbeweging een positief effect op het immuunsysteem en vermindert het de kans op diabetes type 2 en op hart- en vaatziekten. Ook wordt lichaams..

Informatie

Rubriek

Publicatiedatum

7 oktober 2025

Citeren

Ligtenberg AJM, Brand HS. Wat doet topsport met speeksel? Ned Tijdschr Tandheelkd 2025; 132: 458-462

DOI

Dit artikel is onderdeel van de kennistoets van oktober 2025. Je vindt de kennistoets in Mijn NTVT

Auteursinformatie

  • A.J.M. Ligtenberg

    H.S. Brand

    Uit de sectie Orale Biochemie, Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam

    Datum van acceptatie: 24 november 2024

    Adres: dr. A.J.M. Ligtenberg, ACTA, Gustav Mahlerlaan 3004, 1081 LA Amsterdam

    a.ligtenberg@acta.nl